100 năm Marilyn Monroe: Người phụ nữ khiến thế giới không thể quên

Ngày 1/6/2026 đánh dấu tròn 100 năm ngày sinh của Marilyn Monroe – người phụ nữ mà hơn 6 thập kỷ sau khi qua đời, vẫn là một trong những gương mặt được nhận diện nhiều nhất trên hành tinh.

Rất nhiều ngôi sao từng tỏa sáng ở Hollywood. Nhưng chỉ một số ít vượt qua giới hạn của điện ảnh để trở thành biểu tượng văn hóa toàn cầu. Marilyn Monroe là một trong số đó.

Bà chỉ sống 36 năm, đóng chưa đến 30 bộ phim và sự nghiệp đỉnh cao kéo dài chưa đầy một thập niên. Thế nhưng cho đến hôm nay, hình ảnh mái tóc vàng bạch kim, đôi môi đỏ và chiếc váy trắng tung bay vẫn là một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất thế kỷ XX.

Có lẽ điều đặc biệt nhất ở Monroe là bà chưa bao giờ thực sự biến mất.

Người phụ nữ tạo ra hình mẫu "tóc vàng Marilyn"

Trước khi trở thành Marilyn Monroe, bà là Norma Jeane Mortenson – một cô bé sinh ra tại Los Angeles vào ngày 1/6/1926.

Tuổi thơ của Norma Jeane hoàn toàn không giống câu chuyện cổ tích Hollywood.

Cha bà không hiện diện trong cuộc đời con gái. Mẹ bà thường xuyên gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần và nhiều lần phải điều trị dài ngày. Norma Jeane trải qua những năm tháng thơ ấu trong các gia đình nuôi dưỡng, nhà trẻ mồ côi và những mái nhà tạm bợ.

Sau này, Monroe từng nói: "Tôi luôn cảm thấy mình không thuộc về bất cứ nơi nào."

Cảm giác thiếu thốn tình yêu thương ấy đeo bám bà suốt cuộc đời. Nhưng cũng chính từ những tổn thương đó, cô bé Norma Jeane hình thành khát vọng mãnh liệt được yêu mến, được công nhận và được nhìn thấy.

Từ công nhân nhà máy thành ngôi sao điện ảnh

Năm 1944, khi đang làm việc tại một nhà máy sản xuất thiết bị quân sự ở California, Norma Jeane được một nhiếp ảnh gia phát hiện.

Vẻ đẹp tươi sáng cùng khả năng tạo dáng tự nhiên nhanh chóng giúp bà trở thành người mẫu ảnh được săn đón.

Ít lâu sau, cô ký hợp đồng với hãng phim 20th Century Fox. Cái tên Norma Jeane Mortenson biến mất. Marilyn Monroe ra đời.

Nhiều nhà sử học điện ảnh cho rằng đây không đơn thuần là việc đổi tên. Đó là sự ra đời của một trong những "thương hiệu cá nhân" thành công nhất lịch sử Hollywood.

Monroe hiểu rất rõ sức mạnh của hình ảnh. Bà từng nói: "Nếu tôi là một ngôi sao, thì chính công chúng đã tạo nên tôi".

Ngày nay, khi nhắc đến vẻ đẹp Hollywood cổ điển, người ta gần như mặc định nghĩ tới Marilyn Monroe.

Nhưng ít ai biết rằng hình tượng ấy được xây dựng rất công phu. Monroe nhuộm mái tóc nâu tự nhiên thành màu vàng bạch kim.

Bà nghiên cứu từng góc chụp, từng biểu cảm khuôn mặt, từng cách di chuyển trước máy quay.

Nhiều người từng làm việc với Monroe kể rằng bà có thể dành hàng giờ để hoàn thiện một cảnh quay chỉ vài giây.

Sự quyến rũ của Monroe không hoàn toàn là món quà từ tạo hóa. Đó còn là kết quả của lao động, sự tính toán và khả năng thấu hiểu sức mạnh truyền thông.

Nhà phê bình điện ảnh Roger Ebert từng nhận xét: "Marilyn Monroe không chỉ đóng vai ngôi sao. Bà phát minh ra cách trở thành một ngôi sao".

Đằng sau vẻ đẹp là một trí tuệ bị đánh giá thấp

Trong nhiều thập niên, Monroe bị đóng khung vào hình ảnh "cô gái tóc vàng ngốc nghếch".

Nhưng những người thực sự quen biết bà đều kể một câu chuyện khác. Monroe đọc rất nhiều sách.

Sau khi qua đời, người ta thống kê được thư viện cá nhân của bà có hơn 400 đầu sách, từ văn học cổ điển, kịch nghệ, thơ ca đến tâm lý học.

Bà đặc biệt yêu thích các tác phẩm của James Joyce, Walt Whitman, Fyodor Dostoevsky và Lev Tolstoy.

Một trong những bức ảnh nổi tiếng nhất về Monroe được nhiếp ảnh gia Eve Arnold chụp năm 1955, ghi lại khoảnh khắc nữ minh tinh chăm chú đọc cuốn tiểu thuyết Ulysses của James Joyce tại một sân chơi.

Nhiều người khi ấy cho rằng bà chỉ cầm sách để tạo dáng trước ống kính. Nhưng những người bạn thân, đồng nghiệp và các tài liệu tiểu sử sau này đều xác nhận Monroe thực sự là một độc giả nghiêm túc. Bà thường mang sách theo bên mình và dành nhiều thời gian cho việc đọc.

Monroe từng tâm sự: "Tôi không ngại đùa giỡn để mọi người vui vẻ. Nhưng tôi không muốn bị coi là kẻ ngốc".

Điều khiến nhiều học giả ngày nay đánh giá lại Monroe không nằm ở nhan sắc. Đó là sự táo bạo.

Năm 1955, khi các hãng phim còn nắm toàn quyền đối với diễn viên, Monroe quyết định thành lập công ty sản xuất riêng.

Đây là việc cực kỳ hiếm gặp đối với một nữ diễn viên thời bấy giờ. Bà muốn được lựa chọn vai diễn. Muốn được trả công tương xứng. Muốn được đối xử như một nghệ sĩ.

Quyết định này khiến nhiều lãnh đạo hãng phim tức giận, nhưng cuối cùng Monroe đã thắng.

Bà ký được hợp đồng mới với mức thù lao cao hơn đáng kể và quyền kiểm soát sáng tạo lớn hơn.

Nhiều nhà nghiên cứu xem đây là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử phụ nữ ở Hollywood.

Năm 1959, Monroe tham gia bộ phim Some Like It Hot. Bộ phim không chỉ thành công vang dội về doanh thu mà còn được nhiều nhà phê bình xếp vào danh sách những phim hài hay nhất mọi thời đại.

Vai Sugar Kane giúp Monroe giành giải Quả cầu Vàng cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất thể loại hài hoặc nhạc kịch.

Đến nay, đây vẫn được xem là màn trình diễn xuất sắc nhất trong sự nghiệp của bà.

Bộ phim chứng minh điều mà Monroe luôn muốn thế giới công nhận: Bà không chỉ đẹp. Bà thực sự có tài năng.

Cái giá của sự nổi tiếng

Marilyn Monroe từng nói: "Danh tiếng thật giống món ăn trứng cá muối. Nó ngon, nhưng bạn không thể ăn nó mỗi ngày".

Không ai hiểu câu nói ấy hơn chính bà. Danh tiếng mang đến tiền bạc, sự ngưỡng mộ và địa vị. Nhưng nó cũng lấy đi sự riêng tư.

Mọi cuộc hôn nhân, mọi mối quan hệ, mọi khó khăn trong cuộc sống của Monroe đều bị soi xét. Bà trở thành đối tượng của những câu chuyện giật gân và những lời đồn đoán bất tận.

Trong khi cả thế giới nhìn thấy một biểu tượng hoàn hảo, Monroe lại phải sống với những bất an mà rất ít người hiểu được.

Vì sao thế giới vẫn nhớ Marilyn Monroe?

Ngày 5/8/1962, Marilyn Monroe qua đời ở tuổi 36. Nhưng cái chết không kết thúc câu chuyện của bà. Nó chỉ mở ra chương mới.

Năm 1964, nghệ sĩ Andy Warhol biến chân dung Monroe thành một trong những tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng nhất thế giới.

Kể từ đó, hình ảnh của bà xuất hiện ở khắp nơi: bảo tàng, sách ảnh, quảng cáo, thời trang, âm nhạc và điện ảnh.

Cho đến nay, Monroe vẫn là một trong những nhân vật được in hình nhiều nhất trong lịch sử văn hóa đại chúng.

Có những minh tinh đẹp hơn. Có những diễn viên giành nhiều giải thưởng hơn. Có những ngôi sao có sự nghiệp dài hơn. Nhưng rất ít người có sức ảnh hưởng như Marilyn Monroe.

Bởi đằng sau vẻ đẹp lộng lẫy là câu chuyện về một cô gái lớn lên trong cô độc, tự tạo dựng bản thân giữa Hollywood khắc nghiệt và không ngừng tìm kiếm sự công nhận với tư cách một nghệ sĩ.

100 năm sau ngày sinh, Marilyn Monroe vẫn khiến thế giới say mê không chỉ vì nhan sắc.

Bà đại diện cho giấc mơ nổi tiếng, cho ánh hào quang của Hollywood, nhưng cũng là lời nhắc nhở về cái giá mà con người phải trả cho sự nổi tiếng ấy.

Norma Jeane đã rời xa thế giới từ rất lâu. Nhưng Marilyn Monroe – biểu tượng của vẻ đẹp, khát vọng và những mâu thuẫn của thời đại hiện đại – vẫn đang sống trong ký ức của nhân loại. Và có lẽ sẽ còn sống rất lâu nữa.

Hollywood tôn vinh Marilyn Monroe

Các hoạt động tưởng niệm người con gái huyền thoại của kinh đô điện ảnh Hollywood đã bắt đầu từ ngày 31/5, khi Bảo tàng Viện Hàn lâm Điện ảnh khai mạc triển lãm Marilyn Monroe: Hollywood Icon (Marilyn Monroe: Biểu tượng Hollywood), qua đó tôn vinh sự nghiệp điện ảnh lẫy lừng cùng cuộc đời ngắn ngủi của nữ minh tinh.

Trong suốt tháng này, Bảo tàng Viện Hàn lâm Điện ảnh sẽ tổ chức các suất chiếu đặc biệt giới thiệu những tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp của Monroe, gồm The Asphalt Jungle (1950), Niagara (1953), The Seven Year Itch (1955), Some Like It Hot (1959) và The Misfits (1961).

Triển lãm, kéo dài đến tháng 2/2027, trưng bày hàng trăm hiện vật gốc liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của Marilyn Monroe. Nhiều hiện vật hiếm khi được giới thiệu trước công chúng, trong đó có chiếc váy màu hồng nổi tiếng mà bà mặc khi thể hiện ca khúc Diamonds Are a Girl's Best Friend trong bộ phim Gentlemen Prefer Blondes – một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng nhất trong lịch sử điện ảnh Hollywood.