(Thethaovanhoa.vn) - Một trong những kim tự tháp Maya lớn nhất ở Belize (Trung Mỹ) đã bị những chủ thầu xây dựng phá hủy để lấy đá vôi làm một con đường mới. Việc làm này đã gây ra sự phẫn nộ cả trong giới chuyên môn lẫn dư luận.
Công nhân của các chủ thầu xây dựng kể trên đã dùng xe ủi đất và máy đào để cào lấy đá vôi nằm ở 2 bên sườn của kim tự tháp cao 30m, có niên đại ít nhất 2.300 năm tuổi. Kim tự tháp này là một phần của quần thể Nohmul, di chỉ Maya quan trọng nhất ở miền Bắc Belize.
"Ngu dốt và vô cảm"
Các nhà khảo cổ khẳng định, không thể có chuyện các nhà thầu xây dựng nhầm lẫn kim tự tháp Maya này với một quả đồi, khi phong cảnh nơi đây vốn bằng phẳng và quần thể Nohmul rất nổi tiếng.
Ông Jaime Awe, Viện trưởng Viện Khảo cổ Belize, cho biết: vụ phá hủy ở khu quần thể Nohmul được phát hiện hồi cuối tuần trước. “Thật không thể tin nổi khi lại có những người ngu dốt và vô cảm đến vậy… Thật kinh khủng” – ông Awe phẫn nộ nói.
Ông Awe khẳng định các nhà thầu không thể lầm lẫn kim tự tháp với bất cứ thứ gì. “Họ biết đây là một công trình cổ. Người Maya cổ đại đã nỗ lực kiếm vật liệu để tạo dựng nên những công trình như vậy, họ không sử dụng gì khác ngoài những công cụ bằng đá và vận chuyển vật liệu xây dựng bằng cách đội chúng lên đầu. Còn chúng ta ngày nay có đủ mọi thiết bị hiện đại, có thể đi bất cứ đâu để khai thác đá. Vậy mà công ty xây dựng đã coi nhẹ công sức của người xưa và phá hủy toàn bộ công trình này. Đây thực sự là điều không thể tin được” - ông nói.
Cảnh sát Belize đang tiến hành điều tra và nhiều khả năng công ty xây dựng sẽ bị buộc tội.
Quần thể Nohmul tọa lạc tại một cánh đồng mía tư nhân, tuy nhiên theo luật pháp Belize bất cứ di chỉ nào thuộc thời tiền Tây Ban Nha-Bồ Đào Nha đều thuộc sự bảo vệ của Chính phủ.
Một nhóm hành động vì cộng đồng ở Belize coi hành động phá hủy di chỉ khảo cổ này là “một ví dụ tệ hại về sự thiếu tôn kính đối với môi trường và lịch sử”.
Không phải trường hợp duy nhất
Đây không phải là lần đầu tiên xảy ra những vụ phá kim tự tháp như vậy ở Belize, đất nước chỉ có khoảng 350.000 dân. Đất nước này có hàng trăm di chỉ Maya, tuy nhiên có rất ít di chỉ lớn như quần thể Nohmul.
Ông Norman Hammond, giáo sư danh dự về khảo cổ của Trường Đại học Boston, người từng tham gia các dự án nghiên cứu về Belize trong những năm 1980, cho biết từ lâu các gò đá Maya đã trở thành mục tiêu khai thác vật liệu của các nhà thầu xây dựng.
Ông viết: “Việc đập phá kim tự tháp Maya để làm đường là một vấn đề nghiêm trọng ở Belize. Trước đó, toàn bộ trung tâm San Estevan đã biến mất, cả 2 kim tự tháp lớn ở Louisville, nhiều cấu trúc khác ở Nohmul và nhiều di chỉ nhỏ hơn cũng đã bị phá hủy”.
Belize không phải là nơi duy nhất có các công trình do người Maya xây dựng đang bị phá hủy. Người Maya cổ đại sống trên vùng đất rộng trải từ khu vực Đông Nam Mexico, xuyên qua Guatemala, Honduras và Belize.
“Tôi nghĩ mình không ngoa khi nói rằng ngày nào cũng có một công trình đá thời Maya bị phá hủy. Thật đáng tiếc, chưa có cách nào để thay đổi hiện tượng này. Nhiều người không thấy đây là vấn đề nghiêm trọng. Cách duy nhất để ngăn chặn việc này là phải có hình phạt thật nặng và những kẻ vi phạm sẽ phải đi tù” - Francisco Estrada-Belli, giáo sư Khoa Nhân loại học Trường Đại học Tulane, viết.
Những di sản giá trị của người Maya
Nền văn minh Maya phát triển thịnh vượng ở Belize cách đây hàng ngàn năm. Belize cùng nước láng giềng Guatemala, Mexico và Honduras có di sản Maya phong phú. Belize được coi là trung tâm của nền văn minh này trong thời kỳ từ năm 250 đến năm 900 sau Công nguyên.
Trong “kỷ nguyên vàng” này của đế chế, người Maya đã xây dựng những thành phố và công trình lớn bằng đá và chúng đã nhận được sự quan tâm của các nhà thám hiểm và học giả trong nhiều thập kỷ.
Nền văn minh Maya cổ đại phát triển ở 40 thành phố và trong thời đỉnh điểm, dân số Maya đã lên tới 2 triệu người. Khai quật các di chỉ Maya, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều cung điện, đền, trung tâm mua bán và kim tự tháp.
Các kim tự tháp nằm ở giữa những thành phố lớn được xây bằng đá, trong đó nổi tiếng nhất là ngôi đền ở Palenque (Mexico), công trình dành cho vua Hanab Pakal của thế kỷ thứ 7. Cũng có thể kể tới kim tự tháp Pháp sư tại Uxmal, Mexico. Theo truyền thuyết Maya, kim tự tháp này do Itzamna, một vị thần ma thuật, xây dựng làm trung tâm đào tạo các pháp sư và thầy thuốc.
Nhiều cấu trúc Maya cho thấy nền văn minh này đã áp dụng một hệ thống thiên văn và vũ trụ vô cùng phức tạp, thể hiện qua việc nhiều kim tự tháp được xây nghiêng một cách có chủ đích để đối diện với hướng mặt trời mọc và mặt trời lặn vào những thời điểm đặc biệt của năm.
VIỆT LÂM (tổng hợp)
Thể thao & Văn hóa
Người Maya đã dùng đá vôi để xây đền thờ và nhiều công trình vì nó rất bền, chắc. Đá vôi cũng là vật liệu tốt để làm đường vì với vật liệu này, đường ít bị hao mòn và có tính kinh tế cao. |
