(TT&VH) - Ngày 18/7, tướng Mỹ David Petraeus đã trao lại quyền chỉ huy quân đội Mỹ và NATO ở Afghanistan cho người kế nhiệm để trở về Mỹ đảm nhận công việc mới: Giám đốc Cục tình báo trung ương Mỹ.
Tướng David Petraeus đã lãnh đạo cuộc chiến của Mỹ ở Afghanistan kể từ ngày 4/7/2010, với sức ảnh hưởng của một ngôi sao lớn.
Rời Afghanistan trong lúc nước sôi lửa bỏng
Từng được gọi là “vua David”, David Petraeus chính là người đã đưa đất nước Iraq hỗn loạn vào ổn định và đứng đằng sau chiến lược chống phiến quân mới của người Mỹ.
Khi đặt chân tới Kabul hồi tháng 7 năm ngoái, Petraeus đã thể hiện sự tự tin trước công chúng: “Chúng ta tham gia cuộc chiến này để chiến thắng”. Nhưng sau một năm Petraeus nắm quyền, cuộc chiến ở Afghanistan đã trở nên ngày càng chết chóc hơn, tồi tệ hơn và còn xa người Mỹ mới có thể đạt mục tiêu như Petraeus tuyên bố.
Tướng David Petraeus (trái) trong buổi lễ chuyển quyền
cho người kế nhiệm, tướng John Allen
Trong các cuộc phỏng vấn gần đây, Petraeus đã nêu lên một số thành tích của ông như số vụ tấn công của phiến quân trong tháng 5 và tháng 6 đã giảm đi so với cùng kỳ năm ngoái. Các lãnh đạo liên quân quốc tế ở miền Nam Afghanistan cũng nói rằng Taliban gặp khó khăn khi tiếp tế cho các chiến binh của họ.
Cùng lúc, các cuộc không kích, vốn được tiến hành nhiều dưới thời Petraeus, đã khiến hàng ngũ các lãnh đạo tầm trung của Taliban bị suy giảm. Các đối tác ở Afghanistan và giới ngoại giao khen ngợi Petraeus là người giúp chính quyền địa phương đạt tiến bộ trong việc nắm quyền lãnh đạo đất nước. Một báo cáo của LHQ công bố hồi tuần trước cũng cho thấy số lượng dân thường Afghanistan thiệt mạng trong 6 tháng đầu năm đã giảm xuống so với cùng kỳ năm ngoái.
Nhưng Petraeus bị cáo buộc là nhân vật chính khiến cho số binh lính Afghanistan và nước ngoài tham gia cuộc chiến đã tăng gấp đôi so với thời điểm cách nay 3 năm. Điều này biến Afghanistan thành một nơi bạo lực hơn, bất ổn hơn. Việc có nhiều lính nước ngoài ở quốc gia Trung Á cũng có nghĩa sẽ nhiều chiến sự, thêm nhiều vụ phục kích của tàn quân Taliban và nhiều hơn các con số thương vong.
Thực tế, bạo lực trên khắp đất Afghanistan trong năm 2010 đã tăng lên mức tồi tệ nhất kể từ khi Taliban bị quân đội quốc tế do Mỹ lãnh đạo lật đổ hồi năm 2001. Mức thiệt hại sinh mạng của dân thường và quân nhân đều đã chạm mốc kỷ lục. Năm nay tình hình vẫn đang tiếp tục tiến theo xu hướng này.
Trong lúc “nước sôi lửa bỏng” như thế, Petraeus lại rời khỏi Afghanistan để có thể bắt đầu công việc mới của ông ở Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) vào tháng 9 tới này, để lại gánh nặng khổng lồ cho người kế nhiệm, tướng John Allen.
Người hùng của nước Mỹ
Petraeus sinh tại Cornwall-on-Hudson, New York vào năm 1952. Ông đã theo học tại Học viện quân sự West Point và tốt nghiệp loại ưu vào năm 1975, với xếp hạng cao thứ 43 trong toàn khóa học. Sau này ông tiếp tục theo học bằng thạc sĩ vào năm 1985 và tiến sĩ về quan hệ quốc tế tại Trường quan hệ quốc tế Woodrow Wilson của Đại học Princeton.
Rời trường West Point, Petraeus trở thành một sĩ quan bộ binh. Tuy nhiên thời kỳ đầu trong sự nghiệp, ông đã không phải trực tiếp cầm súng chiến đấu nhờ thăng tiến rất nhanh. Khi được thăng lên hàm trung tá, Petraeus đã được giao quyền chỉ huy tiểu đoàn 3 thuộc sư đoàn dù 101 đóng ở Fort Campbell, Kentucky. Chính tại đây, ông đã may mắn thoát chết hồi năm 1991, khi trong cuộc tập bắn đạn thật, một người lính đã trượt chân và siết cò khẩu súng trường M-16 của anh ta. Loạt đạn găm thẳng vào ngực Petraeus, khiến ông bị thương khá nặng. Petraeus đã được đưa ngay vào Trung tâm y tế Đại học Vanderbilt, nơi ông được bác sĩ Bill Frist, người sau này là Thượng nghị sĩ Mỹ, phẫu thuật cứu sống.
Ông ra đi khi cuộc chiến của Mỹ ở Afghanistan vẫn chưa
có dấu hiệu sẽ có một hồi kết tốt đẹp giống như ở Iraq
Từ năm 1995 - 1997, Petraeus đã chỉ huy tiểu đoàn 1, sư đoàn dù 82 và được điều tới đóng quân ở Kuwait. Từ sư đoàn 82, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Quân đoàn lính dù XVIII ở Fort Bragg. Năm 2000, thần may mắn lại mỉm cười với Petraeus một lần nữa, khi trong một lần nhảy dù, ông lại gặp tai nạn nghiêm trọng nhưng vẫn sống sót. Các nhân chứng nói rằng do Petraeus thực hiện một cú lượn gấp nên chiếc dù của ông đã bị xẹp xuống khi còn cách mặt đất không xa. Cú hạ cánh với tốc độ cao đã khiến ông vỡ xương chậu.
Hồi năm 2003 Petraeus chỉ huy sư đoàn dù 101 tiến vào Baghdad. Đây cũng là lần đầu tiên ông trực tiếp tham chiến, nhưng không giao tranh nhiều lắm vì lực lượng quân đội Iraq tan rã quá nhanh. Sau này sư đoàn chuyển về Mosul và có nhiệm vụ phục hồi nền kinh tế cũng như xây dựng lực lượng an ninh địa phương. Tại đây Petraeus đã áp dụng chiến lược chống phiến quân để tăng cường an ninh và ổn định. Chiến lược bao gồm việc tổ chức các chiến dịch tấn công nhằm vào các mục tiêu đã được xác định; sử dụng vũ lực hợp lý, trong khuôn khổ của pháp luật; xây dựng các cộng đồng an ninh địa phương; khởi động lại nền kinh tế; tổ chức bầu cử; giám sát các hoạt động tái thiết...
Tháng 2/2004, Petraeus rút về nước khi lực lượng dù 101 được thay thế tại Mosul. Ông được thăng chức lên trung tướng và được điều trở lại Iraq lần thứ 2, làm chỉ huy quân đội quốc tế ở Iraq. Tại đây ông đã áp dụng học thuyết chống nổi dậy, trong đó kêu gọi binh lính bảo vệ thường dân khỏi bạo lực, ngay cả khi quân đội phải chịu thêm thương vong. Việc triển khai thêm 30.000 quân tới Iraq, xây dựng lực lượng an ninh Iraq với 100.000 quân và áp dụng “học thuyết Petraeus” đã khiến tình hình ở Iraq được cải thiện trông thấy. Tình trạng bạo lực giảm, số người tử vong ít đi và tiến bộ trong lĩnh vực chính trị bắt đầu xuất hiện.
“Vua Daivd” Petraeus cũng được xem là có công lập ra liên minh hiệu quả giữa quân đội Mỹ và các bộ lạc người Sunni ở tỉnh Anbar nhằm chống lại Al-Qaeda.
Những thách thức lớn tại CIA
Sự thành công của Petraeus ở Iraq khiến người Mỹ kỳ vọng ông làm được điều tương tự với CIA. Nhưng có thể thấy một mình ông đã không thể làm nên kỳ tích. Giới phân tích nói rằng khi đảm nhận công việc mới ở CIA, Petraeus có thể sẽ đối mặt với những thách thức lớn không kém tại chiến trường Afghanistan. Đó là việc quản lý cuộc chiến tranh ngầm chống lại chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan, với một số chiến thuật sử dụng trong cuộc chiến như hỏi cung mang hình thức tra tấn đã gây tranh cãi trên khắp thế giới.
“Petraeus tới CIA vào thời điểm khi người ta cần thêm nhiều hoạt động chống khủng bố như các vụ tấn công của máy bay không người lái và các vụ đột kích của lính đặc nhiệm” - Lawrence Korb, một chuyên gia phân tích chính sách Mỹ ở Trung tâm Phát triển nước Mỹ đánh giá - “Ông cũng phải xử lý những sự phản đối từ các nước trở thành mục tiêu của hoạt động chống khủng bố”.
Ngoài ra, CIA hiện còn đang tăng cường các hoạt động ở Yemen, nơi sự suy yếu của chính quyền trung ương đã khiến nhiều tổ chức cực đoan như Al Qaeda có cơ hội tung hoành. Các vấn đề gây đau đầu khác còn phải xử lý bao gồm sự vươn lên của Trung Quốc, cuộc cách mạng tại thế giới Arab, sự phổ biến vũ khí trên toàn cầu, vấn đề tội phạm ma túy ở khu vực Mỹ Latin, chương trình tên lửa của Iran và Triều Tiên, vấn đề an ninh mạng... “Giờ ông ấy đã phải chịu trách nhiệm về an ninh toàn cầu, chứ không chỉ gói gọn trong các vấn đề của Iraq và Afghanistan nữa” - Korb đánh giá.
Tường Linh
