Trong những năm qua, bóng đá Uzbekistan đã phát triển vượt bậc ở châu lục. Đằng sau những bước tiến đó là sự đầu tư dài hơi vào yếu tố con người và cơ sở vật chất.
Bóng đá Uzbekistan trải qua một hành trình dài từ "phép màu" ban đầu đến thành quả bền vững dựa trên phát triển trẻ và cải cách hệ thống.
Bước tiến của bóng đá Uzbekistan
Dù Liên đoàn Bóng đá Uzbekistan có tiền thân từ năm 1946 dưới thời Liên Xô, phải đến năm 1994, Liên đoàn bóng đá Uzbekistan (UFA) mới chính thức gia nhập FIFA và AFC. Ngay năm đó, Uzbekistan tạo dấu ấn lớn khi giành HCV bóng đá nam Asian Games 1994 với đội hình chỉ 17 cầu thủ, đánh bại nhiều đội bóng lớn, thành tích được gọi là "Phép màu 1994".
Tuy nhiên, giai đoạn 1995-1996 chứng kiến sự sa sút nghiêm trọng của bóng đá Uzbekistan do thiếu nguồn lực, đầu tư và định hướng phát triển, khiến Uzbekistan rơi xuống hạng 119 FIFA, mức thấp nhất lịch sử.
Bước ngoặt đến sau Asian Cup 2000, nơi Uzbekistan thua đậm Nhật Bản và Saudi Arabia. Thất bại này dẫn đến cuộc cải tổ lớn trong ban lãnh đạo UFA, với trọng tâm mới là phát triển bóng đá trẻ, cơ sở hạ tầng và đào tạo HLV.
Vadim Shadimatov trở thành nhân vật then chốt khi dẫn dắt bộ phận phát triển bóng đá trẻ Uzbekistan từ năm 2004, tổ chức các giải trẻ, xây dựng học viện và thúc đẩy trại huấn luyện trong và ngoài nước.
Dù chưa có danh hiệu lớn trong hơn 1 thập kỷ, Uzbekistan bắt đầu gặt hái "phần thưởng sớm" khi đội U19 giành vé dự World Cup trẻ 2003, lần đầu tiên xuất hiện ở một giải FIFA.
Từ năm 2010, hệ thống học viện bóng đá được mở rộng khắp Uzbekistan, tạo nền tảng cho thế hệ cầu thủ sinh cuối thập niên 1990 bùng nổ. Tuyển trẻ Uzbekistan giành chức vô địch U16 châu Á 2012, liên tục dự các giải châu lục với tỷ lệ vượt qua vòng loại lên tới 90%. Đỉnh cao giai đoạn này là chức vô địch U23 châu Á 2018, khẳng định vị thế hàng đầu châu Á của bóng đá Uzbekistan ở cấp độ trẻ.
Giai đoạn 2019–2025, bóng đá Uzbekistan tiếp tục gặt hái quả ngọt khi đội U23 của họ đoạt vé dự Olympic 2024 và sau đó, tuyển quốc gia Uzbekistan giành quyền tham dự World Cup 2026. Đây là thành tích đầy ấn tượng khi mà dân số Uzbekistan hơn 38 triệu người.
Thành công đến từ sự đầu tư
Trọng tài huyền thoại Ravshan Ermatov sau khi giải nghệ trở thành Phó Chủ tịch UFA, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong bộ máy thể thao quốc gia. Dưới sự thúc đẩy của ông, đội FK Olympic được thành lập như một mô hình đặc biệt: Vừa là đội bóng chuyên nghiệp, vừa là trung tâm huấn luyện thường xuyên cho đội U23. Dưới sự dẫn dắt của HLV Timur Kapadze, FK Olympic giúp các cầu thủ trẻ tích lũy kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao.
U23 Uzbekistan mang đội hình có năm sinh trẻ thứ 2 tại giải U23 châu Á 2026
Hệ quả là các đội trẻ Uzbekistan gây ấn tượng với chức vô địch U20 châu Á 2023 và U17 châu Á 2025.
Năm 2019, Uzbekistan thông qua "Kế hoạch phát triển bóng đá đến năm 2030", đặt nền móng cho các cải cách sau đó. Mục tiêu chính là cải tổ toàn diện cách thức quản lý bóng đá chuyên nghiệp và phong trào, bao gồm phổ biến môn thể thao này, áp dụng hệ thống VAR, tăng số lượng học viện bóng đá, cũng như xây dựng hệ thống tuyển trạch và đào tạo tài năng.
Theo trang Timesca, bóng đá Uzbekistan tiếp tục hưởng lợi từ các chính sách và cải cách hành chính, giúp những HLV ở Uzbekistan được trả lương đúng hạn và cơ sở vật chất được duy trì. Ngân sách thể thao của Uzbekistan đạt khoảng 230 triệu USD vào năm 2025.
Theo trang Norma, trong giai đoạn 2024–2025, Liên đoàn bóng đá Uzbekistan được cấp khoản vay không lãi suất trị giá 50 triệu USD, thời hạn 10 năm.
Chưa hết, từ ngày 1/1/2024, cầu thủ và chuyên gia bóng đá Uzbekistan đã kết thúc sự nghiệp bóng đá chuyên nghiệp sẽ được vay ưu đãi tối đa 1,5 tỷ soum (khoảng 3,2 tỷ đồng), thời hạn ít nhất 5 năm nhằm phát triển các dự án bóng đá triển khai trong khu vực tư nhân.
Bên cạnh đó, Uzbekistan còn áp dụng hệ thống khuyến khích đối với HLV bóng đá theo nguyên tắc "HLV đầu tiên". Theo đó các HLV đã từng bước đào tạo nên một cầu thủ có trình độ cao sẽ được thưởng bằng các khoản tiền tương ứng, căn cứ vào giá trị các hợp đồng mà cầu thủ đó ký kết trong suốt sự nghiệp chuyên nghiệp của mình.
Về cơ sở vật chất, 2 sân vận động mang tính biểu tượng nhất của Uzbekistan là sân Trung tâm Pakhtakor và Bunyodkor, là nơi diễn ra các trận đấu quan trọng của tuyển quốc gia Uzbekistan cũng như nhiều giải đấu quốc tế lớn, đạt tiêu chuẩn của FIFA và AFC.
Với những sự đầu tư nói trên, bóng đá Uzbekistan đang có một thế hệ trẻ hứa hẹn như hậu vệ 22 tuổi Abdukodir Khusanov (Man City), tiền vệ cánh Abbosbek Fayzullaev (23 tuổi, Basaksehir), tiền vệ Khojimat Erkinov (25, Pakhtakor) cùng với những cái tên như Zafarmurod Abdurakhmatov, Diyor Kholmatov, Mukhammadkodir Khamraliev…
Tại giải U23 châu Á 2026, U23 Uzbekistan là đội có năm sinh trung bình trẻ thứ 2 ở giải, sau Nhật Bản. Các cầu thủ U23 Uzbekistan có năm sinh trung bình là 2005,52 nhưng đã thi đấu chững chạc, bất bại sau 2 trận và có cơ hội đi tiếp.
Việc mang cầu thủ trẻ như vậy cho thấy tham vọng của U23 Uzbekistan khi họ chuẩn bị cho giải U23 châu Á 2028, giải đấu là vòng loại Olympic 2028.
Với những sự đầu tư lớn, bóng đá Uzbekistan hứa hẹn sẽ còn phát triển hơn nữa trong tương lai.
Xem thêm thông tin về VCK U23 châu Á 2026
Tin tức mới nhất về VCK U23 châu Á 2026
Tin tức mới nhất về U23 Việt Nam
Lịch thi đấu VCK U23 châu Á 2026
Kết quả bóng đá VCK U23 châu Á 2026
Bảng xếp hạng VCK U23 châu Á 2026
