(TT&VH) - Bộ GD-ĐT vừa công bố “Dự thảo bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi”. Bộ chuẩn này có 29 chuẩn và 125 chỉ số. Chắc hẳn đây là một công trình nghiên cứu dài lâu và tốn kém nhưng khi xem xét kỹ thì thấy còn một số vấn đề.
Thứ nhất, các chuyên gia của Bộ GD-ĐT dường như đã nhầm lẫn về các khái niệm, nội hàm, ngoại hàm của ngôn từ - khiến cho bộ chuẩn này có đôi chỗ giống như là cố tình “chơi chữ” vậy. Chẳng hạn, ở chuẩn 9 ghi rằng: “Cố gắng kiềm chế những cảm xúc tiêu cực” thì ngay sau đó, chuẩn 10 nhấn mạnh “Dễ hoà đồng với bạn trong nhóm chơi”. Trong trường hợp này, A tương đương B. Mặc dù cách diễn giải khác nhau nhưng bất kỳ nhà sư phạm nào cũng biết một khi trẻ đã biết kiềm chế cảm xúc thì tất nhiên sẽ “dễ hoà đồng”. Đó là chưa đặt câu hỏi chuẩn 9=10 này có ảo tưởng quá không? Bởi, nếu 5 tuổi mà đã kiềm chế được các cảm xúc tiêu cực thì quả là thiên tài đạt độ chín của “tứ thập bất hoặc” hay “ngũ thập tri thiên mệnh rồi”(!)
Thứ hai, không biết các nhà tâm lý học trẻ em có tham gia soạn thảo bộ chuẩn này hay không mà ngôn từ để diễn đạt chuẩn suy nghĩ, nhận thức của trẻ, đọc lên nghe cứ như là trẻ 5 tuổi đã học qua một lớp chính trị học nào đó. Chẳng hạn những câu như thế này: “biết tìm cách giải quyết mâu thuẫn”, “chấp nhận sự phân công của nhóm”. Tại sao không tự hoài niệm để lục vấn chính chúng ta (người lớn) rằng trong quá khứ, lúc nào ta biết “giải quyết” mâu thuẫn? Hơn nữa, nếu cho rằng “chấp nhận sự phân công của nhóm” là một nguyên tắc đạo đức cần thiết thì có hoàn toàn thoả đáng hay không? Nếu nhất thiết phải dùng cụm từ trên thì phải thêm “nếu sự phân công đó trẻ nghĩ là đúng”. Giả sử nhóm phân công sai, áp đặt mà bắt trẻ chấp nhận thì phải chăng ta đang đi theo lối mòn kiềm chế sự sáng tạo và sự phát triển năng lực tư duy độc lập của các em? Cho đến nay đã có rất nhiều ý kiến cho rằng, cách giáo dục bắt trẻ “tuân thủ” mọi sự áp đặt là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm cho các thế hệ trẻ Việt Nam lâu nay sợ hãi đến mức không dám bày tỏ ý kiến độc lập. Cách sống đó làm sao có thể giúp nước Việt vươn cao?
Thứ hai, không biết các nhà tâm lý học trẻ em có tham gia soạn thảo bộ chuẩn này hay không mà ngôn từ để diễn đạt chuẩn suy nghĩ, nhận thức của trẻ, đọc lên nghe cứ như là trẻ 5 tuổi đã học qua một lớp chính trị học nào đó. Chẳng hạn những câu như thế này: “biết tìm cách giải quyết mâu thuẫn”, “chấp nhận sự phân công của nhóm”. Tại sao không tự hoài niệm để lục vấn chính chúng ta (người lớn) rằng trong quá khứ, lúc nào ta biết “giải quyết” mâu thuẫn? Hơn nữa, nếu cho rằng “chấp nhận sự phân công của nhóm” là một nguyên tắc đạo đức cần thiết thì có hoàn toàn thoả đáng hay không? Nếu nhất thiết phải dùng cụm từ trên thì phải thêm “nếu sự phân công đó trẻ nghĩ là đúng”. Giả sử nhóm phân công sai, áp đặt mà bắt trẻ chấp nhận thì phải chăng ta đang đi theo lối mòn kiềm chế sự sáng tạo và sự phát triển năng lực tư duy độc lập của các em? Cho đến nay đã có rất nhiều ý kiến cho rằng, cách giáo dục bắt trẻ “tuân thủ” mọi sự áp đặt là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm cho các thế hệ trẻ Việt Nam lâu nay sợ hãi đến mức không dám bày tỏ ý kiến độc lập. Cách sống đó làm sao có thể giúp nước Việt vươn cao?
|
Một số chuẩn khác theo dự thảo này là trẻ 5 tuổi phải biết đi giật lùi ít nhất 5m, chạy được 150m, phát âm rõ ràng, không nói tục chửi bậy, phải tự viết được đúng tên mình, nhận dạng được 29 chữ cái tiếng Việt, phát âm đúng phiên âm của các chữ cái, đếm được ít nhất đến 10, biết rõ mình là trai hay gái, nói được những đặc điểm nổi bật của từng mùa (xuân, hè, thu, đông) trong năm; Hát đúng giai điệu những bài hát đơn giản, thích tham gia vào các hoạt động biểu diễn; Đo chiều dài, chiều rộng, chiều cao bằng một đơn vị đo nào đó (gang tay, bước chân, thước) và nói kết quả... |
Thứ ba, có không ít chuẩn có lẽ xa vời với thực tế. Chẳng hạn, chuẩn 4: “Biết thuốc lá có hại cho sức khoẻ”; chuẩn 12: “Biết được hành động (hoặc việc làm) của mình ảnh hưởng đến người khác như thế nào; chuẩn 13: “Nhận ra sự không công bằng trong nhóm bạn và biết cách tạo lại sự công bằng”; chuẩn 16: “Biết điều chỉnh giọng nói (giọng điệu và tốc độ) phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp”...
Xã hội mà trẻ 5 tuổi đã biết tạo lại sự công bằng, biết tất cả rất rõ rằng hành động hay việc làm ấy là ảnh hưởng đến người khác thì đó là thiên đường đích thực rồi? Một trong những điều khó nhất của tất cả các giáo viên là biết điều chỉnh giọng nói phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Không ít giáo viên còn chưa làm được, đặt chuẩn này cho trẻ 5 tuổi có cao quá hay không?
Lâu nay, chúng ta có không ít dự thảo, đề án đã được “sản xuất” ra từ bảo tàng của các chuyện cổ tích. Đây cũng là một dự thảo như vậy? “Biết tạo lại sự công bằng” hay “giải quyết mâu thuẫn”..., là những điều mà ngay cả người lớn, cũng có nhiều người không làm được.
Xã hội mà trẻ 5 tuổi đã biết tạo lại sự công bằng, biết tất cả rất rõ rằng hành động hay việc làm ấy là ảnh hưởng đến người khác thì đó là thiên đường đích thực rồi? Một trong những điều khó nhất của tất cả các giáo viên là biết điều chỉnh giọng nói phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Không ít giáo viên còn chưa làm được, đặt chuẩn này cho trẻ 5 tuổi có cao quá hay không?
Lâu nay, chúng ta có không ít dự thảo, đề án đã được “sản xuất” ra từ bảo tàng của các chuyện cổ tích. Đây cũng là một dự thảo như vậy? “Biết tạo lại sự công bằng” hay “giải quyết mâu thuẫn”..., là những điều mà ngay cả người lớn, cũng có nhiều người không làm được.
Hà Văn Thịnh
