GẦN DÂN, SÁT DÂN tạo ra sức mạnh vô địch

Trong mọi chặng đường lịch sử, sức mạnh và uy tín của hệ thống chính trị luôn được đo lường bằng độ bám rễ sâu bền trong lòng nhân dân.

Giữa những chuyển động của yêu cầu quản trị mới và không gian hành chính mở rộng, phương châm "gần dân, sát dân" chưa bao giờ mất đi giá trị, mà trở thành quy luật sống còn của chế độ.

Từ mạch nguồn "lấy dân làm gốc" trong tiến trình cách mạng

Nhìn từ góc độ lý luận chính trị, Tiến sĩ Nguyễn Công Lập (Học viện Chính trị khu vực II) khẳng định, triết lý "Lấy dân làm gốc" chính là mạch nguồn, khởi nguồn xuyên suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi ra đời năm 1930 cho đến nay. Triết lý văn hóa của Đảng khi khẳng định nhân dân là chủ thể sáng tạo và là nền tảng vững chắc cho mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng được bắt nguồn từ việc kế thừa truyền thống ngàn đời của dân tộc khi lấy "Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc mới là thượng sách giữ nước", "Nước lấy dân làm gốc" và được nâng tầm trong tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi khẳng định "Gốc có vững cây mới bền, xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân". Từ phương diện lý luận lẫn thực tiễn, Đảng ta luôn thực hiện một cách nhất quán tư tưởng "lấy dân làm gốc" như là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong tiến cách mạng từ nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc đến nhiệm vụ xây dựng, chấn hưng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc.

Dưới góc nhìn lý luận chính trị và tư tưởng Hồ Chí Minh, Tiến sĩ Nguyễn Công Lập cho rằng: "Việc Đảng ta xác định nhân dân vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người thụ hưởng không chỉ là vấn đề có tính lý luận sâu sắc mà còn là bài học thực tiễn có giá trị lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. 

Dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn xác định Nhân dân là chủ thể sáng tạo. Điều này cho thấy, Đảng đã đánh giá và phát huy đúng vị trí, vai trò, sức mạnh của Nhân dân với tư cách là lực lượng sáng tạo ra lịch sử, là chủ thể làm nên mọi thắng lợi vẻ vang của sự nghiệp cách mạng. Và đặc biệt, mọi đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước đều xuất phát từ lợi ích và đáp ứng những nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, cho Nhân dân với tư cách là người thụ hưởng" .

Ngoài ra, theo quan điểm của Tiến sĩ Nguyễn Công Lập, đòi hỏi Đảng ta cần tiếp tục phát huy tư tưởng "lấy dân làm gốc", phải xem "gần dân, sát dân" chính là nền tảng, là quy luật sinh tồn của văn hóa cách mạng vì mất dân là mất tất cả, nhân dân chính là nền móng vững chắc nhất của chế độ xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam đang xây dựng. 

Ngoài ra, "gần dân, sát dân" còn góp phần tạo ra sức mạnh vô địch, đó chính là sự gắn kết máu thịt giữa Đảng với Nhân dân, quyết định sự sống còn và sức mạnh của Đảng, tạo ra thế trận lòng dân vững chắc, là nguồn "năng lượng sinh tồn" giúp cách mạng vượt qua mọi khó khăn, nghịch cảnh.

…đến "Quốc bảo lòng dân" không thể đánh mất

Tiến sĩ Nguyễn Công Lập phân tích thêm, "gần dân, sát dân" không chỉ là tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là chủ trương chiến lược, được Đảng ta thực hiện một cách nhất quán trong tiến trình cách mạng Việt Nam. Theo ông, chính nhờ biết "gần dân, sát dân" mà cách mạng Việt Nam mới phát huy được sức mạnh to lớn của Nhân dân và đã giành được những thắng lợi trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, trong xây dựng và phát triển đất nước. 

Điều này cho thấy, sức mạnh của Đảng và chế độ không chỉ bắt nguồn từ đường lối đúng đắn mà còn được tạo ra từ chính niềm tin, sự đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân. Do vậy, việc đánh mất mạch nguồn "gần dân, sát dân" sẽ để lại những hệ lụy khôn lường đối với "thế trận lòng dân" và uy tín của hệ thống chính trị ở cơ sở.

"Việc đánh mất mạch nguồn "gần dân, sát dân" dẫn đến hệ lụy khiến "thế trận lòng dân" bị rạn nứt, bị đứt gãy mối liên kết sẽ ảnh hưởng đến sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân" - Tiến sĩ Nguyễn Công Lập nói. "Một khi thiếu vắng "lòng dân" cũng sẽ mất đi pháo đài bảo vệ, các chủ trương về quốc phòng, an ninh và giữ gìn trật tự nơi cơ sở sẽ mất đi chỗ dựa vững chắc. 

Ngoài ra, hệ lụy đối với "thế trận lòng dân" còn tạo ra khoảng trống niềm tin trong Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ khi cấp ủy, chính quyền địa phương mất uy tín nghiêm trọng vì xa rời thực tế đời sống Nhân dân. Khi không có sự đồng thuận của Nhân dân, từ Nhân dân không chỉ dẫn đến hậu quả nền tảng chính trị cơ sở hoạt động kém hiệu lực, hiệu quả, suy yếu, mà còn tạo cơ hội cho các thế lực thù địch, chống phá lợi dụng để kích động, lôi kéo Nhân dân tham gia vào các hoạt động chống đối, chống phá. Ngoài ra, việc đánh mất mạch nguồn "gần dân, sát dân" dẫn đến hệ lụy đối với uy tín của hệ thống chính trị ở cơ sở khi cán bộ mắc phải căn bệnh quan liêu, hách dịch, trên dân, xa dân, coi thường dân, gây xói mòn niềm tin nơi dân.

Do vậy, chỉ trên cơ sở "gần dân, sát dân" mới củng cố và phát huy "thế trận lòng dân" và uy tín của hệ thống chính trị ở cơ sở. Bởi, lòng dân là "quốc bảo" của sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong hình hình mới. Phát huy "quốc bảo lòng dân" là bài học gốc rễ, nước phải lấy dân làm gốc và xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân như những chỉ dẫn luôn mang tính thời sự, giá trị to lớn, sức sống vững bền của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho hôm nay và mai sau, đặc biệt trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc khi Người căn dặn: "Ta được lòng dân thì ta không sợ gì cả. Nếu không được lòng dân thì ta không thể làm tốt công tác"; "Đối với dân, ta đừng có làm gì trái ý dân. Dân muốn gì, ta phải làm nấy", bởi "Ý dân là ý trời. Làm đúng ý nguyện của dân thì ắt thành. Làm trái ý nguyện của dân thì ắt bại".

Thước đo về năng lực lãnh đạo ở cơ sở trong tình hình mới

Gần đây Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần yêu cầu cán bộ phải "gần dân, sát dân, thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân; chính quyền cơ sở phải thực sự giải quyết mọi yêu cầu của dân; khắc phục biểu hiện ở gần dân, nhưng không hiểu tâm tư, nguyện vọng của dân"…

↻

CHẠM VÀO ĐỂ ĐỌC NỘI DUNG

“…Cán bộ cơ sở thì phải thực hiện tốt phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" với tinh thần nêu cao tính gương mẫu của cán bộ, đảng viên; phải gần dân, sát dân, thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân; khắc phục biểu hiện ở gần dân, nhưng không hiểu tâm tư, nguyện vọng của dân”.

Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư tại ấp Mũi, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau ngày 17/11/2024 tại Cà Mau

↩ Chạm để quay lại

Nhìn từ bối cảnh hiện nay, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang vận hành, không gian hành chính mở rộng hơn, cộng thêm sự bùng nổ của công nghệ số, Tiến sĩ Nguyễn Công Lập cho rằng, yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm đối với cán bộ "gần dân, sát dân" nhưng phải "hiểu dân", khắc phục biểu hiện "gần dân" nhưng "không hiểu dân" thể hiện sự quyết liệt, quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc phát huy vai trò của người cán bộ với tư cách là "gốc của mọi việc", "muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém" theo những chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Muốn vậy, theo ông, cán bộ cần phải thực hiện mạnh mẽ, quyết liệt các công việc, mục tiêu được đặt ra ngay từ bây giờ với tâm thế sẵn sàng, chủ động bước vào kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh của đất nước.

Ngày 17/11/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại ấp Mũi, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Thực tế việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được trong quy trình cải cách hành chính, vẫn còn tình trạng thủ tục hành chính rườm rà, giải quyết hồ sơ chậm trễ. Một bộ phận cán bộ còn biểu hiện quan liêu, thiếu trách nhiệm, thái độ phục vụ chưa đúng mực, gây phiền hà cho người dân, chưa thật sự xem người dân là đối tượng phục vụ. Những hạn chế này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhân dân mà còn làm giảm niềm tin của người dân đối với bộ máy vận hành chính quyền hai cấp tại địa phương.

↻ CHẠM VÀO ĐỂ ĐỌC NỘI DUNG

“Chính quyền địa phương sau sắp xếp phải bảo đảm tinh gọn, hiệu quả, gần dân, đáp ứng các yêu cầu quản trị xã hội hiện đại, thực hiện được các mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững; tạo thế và lực mới cho nhiệm vụ đảm bảo quốc phòng, an ninh, đối ngoại; tạo đà và động lực cho phát triển kinh tế, trong đó chú trọng thúc đẩy kinh tế tư nhân; đẩy nhanh phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; chăm lo ngày một tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Việc sắp xếp lại mô hình, tổ chức Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ phải thực sự tinh gọn, bảo đảm không trùng lắp, chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ; không hành chính hoá hoạt động, hướng mạnh về địa bàn dân cư, gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân theo tinh thần ‘chú trọng và thực hành dân làm gốc’, phải thực sự là ‘cánh tay nối dài’ của Đảng đến từng hộ gia đình, từng người dân…”

Trích phát biểu bế mạc của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng 11 khoá XIII (ngày 12/4/2025)

↩ Chạm để quay lại

Chính vì vậy, theo Tiến sĩ Nguyễn Công Lập, để đáp ứng theo những yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra, đòi hỏi cán bộ phải nhận thức đúng đắn, đầy đủ rằng muốn hiểu dân, giúp dân và lãnh đạo dân hiệu quả thì trước hết phải "gần dân". "Gần dân" nghĩa là phải thường xuyên tiếp xúc với dân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của dân và chia sẻ khó khăn với dân. Phải đi sâu, đi sát, học hỏi kinh nghiệm từ dân như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: "Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn nghĩ mãi không ra".

“Phải đi sâu, đi sát, học hỏi kinh nghiệm từ dân như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: ‘Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn nghĩ mãi không ra'".

TS Nguyễn Công Lập

Học viện Chính trị khu vực II

"Như vậy, cán bộ "gần dân, sát dân" mới "hiểu dân" thì quy trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ sẽ trở nên công khai, minh bạch, thân thiện, góp phần xây dựng một nền hành chính dân chủ, hiện đại và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn. Người dân sẽ được hướng dẫn tận tình, được lắng nghe và được giải quyết công việc đúng quy định, đúng thời hạn. Điều đó không chỉ nâng cao chất lượng phục vụ mà còn tạo dựng niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền tại địa phương sau sáp nhập" - Tiến sĩ Nguyễn Công Lập nhấn mạnh.

(Còn nữa)