(TT&VH) - Ngày mai 24/10, nhạc trưởng Trần Vương Thạch, Phó giám đốc Nhà hát Giao hưởng Nhạc vũ kịch TP.HCM sẽ lên đường ra Hà Nội theo lời mời của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam. Trần Vương Thạch sẽ có 5 buổi tập luyện cùng dàn nhạc (từ 25 đến 29/10) và sẽ biểu diễn tại Nhà hát Lớn Hà Nội vào đêm 30 và 31/10. Đây là lần đầu tiên anh dàn dựng và chỉ huy nguyên một chương trình nhạc giao hưởng của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam. Trước ngày lên đường, TT&VH có cuộc trò chuyện cùng anh.
* Năm này có vẻ anh “được mùa” mời biểu diễn?
- Đúng là năm nay tôi nhận được nhiều lời mời, đã biểu diễn tại Serbia, Nhật và cuối tháng 10 này là tại Hà Nội, mà cũng có thể sẽ đi nhiều nữa vào đầu năm sau, vì một số nơi khác cũng có lời mời nhưng tôi chưa tiện nói.
* Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam từng mời rất nhiều chỉ huy nổi tiếng của nước ngoài, cảm giác anh thế nào khi được dàn nhạc này mời biểu diễn nguyên một chương trình?
- Trước hết đó là thành quả của nhiều năm phấn đấu làm việc và mở rộng quan hệ trong lĩnh vực nghề nghiệp, không phải tự nhiên mà có được điều đó. Trong đó điều tiên quyết là nội lực của mình thuyết phục được các đơn vị. Thật ra tôi cũng đã vài lần chỉ huy các dàn nhạc giao hưởng ở Hà Nội, nhưng lần này là chỉ huy nguyên một chương trình biểu diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam. Đặc biệt chương trình này gồm toàn những tác phẩm giao hưởng của các nhạc sĩ trong nước, những giao hưởng được đánh giá tốt thông qua Hội Nhạc sĩ Việt Nam trong thời gian qua. Bản thân tôi rất phấn khởi và đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho lần biểu diễn này.
* Theo anh, những thuận lợi và khó khăn (cái hay và không hay) khi người nhạc trưởng làm việc với một dàn nhạc không quen thuộc?
- Cái hấp dẫn đối với nhạc trưởng và cả nhạc công dàn nhạc là sự mới mẻ, nhưng cái không thuận lợi là nhạc trưởng chưa hiểu tường tận về sở trường của nhạc công trong dàn nhạc, thời gian làm việc với dàn nhạc không nhiều nhưng để đạt được hiệu quả biểu diễn là điều khó khăn và là thách thức của người nhạc trưởng. Tuy nhiên 4 tác phẩm biểu diễn lần này chỉ có Giao hưởng thơ của nhạc sĩ Võ Đăng Tín là dàn nhạc chưa tập, còn 3 tác phẩm của các nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng, Đỗ Hồng Quân và Hoàng Dương thì dàn nhạc đã từng biểu diễn. Về kỹ thuật đối với dàn nhạc thì không đáng ngại, vấn đề là nhạc trưởng có khai thác được những gì mới mẻ, đó cũng là yếu tố nghề nghiệp mà người nhạc trưởng phải khẳng định mình và nhạc công dàn nhạc cũng khẳng định mình bằng sự nhạy cảm với những cảm xúc mới mà nhạc trưởng mang lại đối với những tác phẩm mà họ đã khá quen thuộc.
* Khi làm việc với một dàn nhạc mới, chỉ huy thường bị các nhạc công... “thử tay nghề”, anh đã một lần nào bị “thử” chưa và có chuẩn bị tinh thần cho tình huống này khi đến Hà Nội?
- Đó là chuyện mà nghề nghiệp phải trải qua, nhạc trưởng phải chứng minh mình làm chủ được dàn nhạc thì nhạc công mới phục và nói họ mới nghe. Điều đó như một sự thường tình chứ không có gì ghê gớm hoặc... nghiêm trọng. Cũng có thể những nốt nhạc sai tổng phổ là do nhạc công vô tình hoặc cố ý, nhưng điều quan trọng là người nhạc trưởng phải phát hiện được. Trong lần chỉ huy dàn nhạc Nis biểu diễn ở Serbia (tháng 6/2008), có một số nghệ sĩ khách mời của dàn nhạc, lần đó một nghệ sĩ kèn đã cố ý “sai”. Nhưng bằng ánh mắt “nhìn thẳng” của người nhạc trưởng, nhạc công đó đã hiểu ý và lần sau không như thế nữa.
* Những tác phẩm sẽ dàn dựng trong lần này có tác phẩm nào lớn hoặc phức tạp?
- Bốn tác phẩm trong chương trình này là bốn phong cách khác nhau. Tác phẩm của Đỗ Hồng Quân (Rhapsodie Việt Nam) sử dụng thang âm, điệu thức của Việt Nam với những kỹ thuật sáng tác giao hưởng của trường phái Nga; tác phẩm cho cello và dàn nhạc của Hoàng Dương lại dùng chất liệu âm nhạc của Huế, nó là một tổ khúc, trong đó có đoạn sử dụng đặc chất của Hò mái nhì; tác phẩm Ký ức Đồng khởi của Võ Đăng Tín thì dùng chất liệu dân ca Nam bộ; còn tác phẩm Một nửa cõi trầm của Trần Mạnh Hùng thì sử dụng kỹ thuật hòa âm mới (có thể gọi là đương đại), kỹ thuật hòa âm này thiên về cách mà chúng ta thường thấy trong các phim của Mỹ. Cái khó là phải làm sao biểu hiện cho được đặc trưng phong cách của từng tác phẩm. Đây có thể nói là đêm nhạc giao hưởng Việt Nam, hy vọng nó sẽ là niềm khích lệ cho việc biểu diễn và sáng tác nhạc giao hưởng Việt...
* Là một nhạc trưởng, theo anh tại sao các dàn nhạc giao hưởng tại Việt Nam rất ít khi dàn dựng biểu diễn tác phẩm giao hưởng Việt Nam?
- Như chúng ta đã biết, do số lượng tác phẩm giao hưởng Việt Nam không nhiều, chất lượng trong số ít đó lại cũng không nhiều. Lý do thứ hai, tuy rằng chúng ta có những dàn nhạc giao hưởng từ mấy chục năm nhưng nhìn chung trên bình diện biểu diễn âm nhạc giao hưởng chúng ta còn khá non trẻ, vì vậy các dàn nhạc cần dàn dựng những tác phẩm kinh điển trong kho tàng âm nhạc giao hưởng của thế giới để xây dựng kịch mục cũng như để dàn nhạc từng bước đạt được những trình độ trong định hướng xây dựng của mình.
Hữu Trịnh (thực hiện)
