Một năm sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội đã có dịp nhìn lại một chặng đường đổi mới quan trọng. Những con số về tăng trưởng kinh tế, cải cách hành chính hay hiệu quả phục vụ người dân đều cho thấy những chuyển động tích cực. 

Nhưng giá trị lớn nhất của cuộc sơ kết lần này có lẽ không nằm ở việc đánh giá một mô hình tổ chức bộ máy, mà ở việc xác định rõ mục tiêu tiếp theo: nâng tầm năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội nghị sơ kết, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục thống nhất trong nhận thức, tư duy và hành động nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực quản trị, xây dựng nền hành chính hiện đại và chính quyền số. Đây không chỉ là nhiệm vụ riêng của Hà Nội mà còn phản ánh một xu thế cải cách đang được triển khai trên phạm vi cả nước: chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, từ điều hành hành chính sang quản trị phát triển.

Sau một năm vận hành, thực tiễn đã cho thấy mô hình chính quyền hai cấp là chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô. Việc phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho cơ sở đã giúp nhiều vấn đề được giải quyết nhanh hơn, sát thực tiễn hơn. Cấp xã, phường sau sắp xếp từng bước trở thành trung tâm giải quyết các công việc liên quan trực tiếp đến đời sống người dân. Nhiều điểm nghẽn tồn tại trong nhiều năm đã được tập trung tháo gỡ. Các chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp được cải thiện rõ rệt.

Tuy nhiên, bài học lớn nhất sau một năm không phải là đã giảm bao nhiêu đầu mối hay giao thêm bao nhiêu nhiệm vụ cho cơ sở. Điều quan trọng hơn là nhận thức rõ rằng tổ chức bộ máy chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để cải cách thành công chính là năng lực quản trị.

Trong thực tế, nhiều tồn tại kéo dài không phải vì thiếu quy định mà vì trách nhiệm bị phân tán. Khi nhiều đơn vị cùng tham gia nhưng không xác định rõ ai là người chịu trách nhiệm cuối cùng thì công việc dễ rơi vào tình trạng đùn đẩy hoặc kéo dài. Xác lập nguyên tắc trách nhiệm đến cùng vì thế không chỉ là giải pháp quản lý mà còn là cách xây dựng kỷ luật thực thi trong bộ máy công quyền.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đã triển khai có hiệu quả công tác dịch vụ hành chính công và chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước và mức độ hài lòng của người dân. Ảnh: Vũ Quang – TTXVN

Cùng với đó, yêu cầu xây dựng chính quyền số cũng cho thấy một bước chuyển về tư duy quản trị. Chuyển đổi số không đơn thuần là đưa hồ sơ lên môi trường điện tử hay số hóa các thủ tục hành chính. Điều quan trọng hơn là tạo ra một hệ thống dữ liệu đồng bộ, minh bạch và có khả năng hỗ trợ ra quyết định.

Người dân đến điểm phục vụ hành chính công xã Chuyên Mỹ làm thủ tục. Ảnh: Tuyết Mai - TTXVN

Khi mỗi nhiệm vụ đều được theo dõi bằng tiến độ cụ thể, mỗi phản ánh của người dân đều có trạng thái xử lý rõ ràng, mỗi thủ tục hành chính đều đo được thời gian và chất lượng giải quyết, bộ máy sẽ vận hành trên cơ sở dữ liệu thay vì cảm tính. Và khi dữ liệu đã có trên hệ thống, người dân không còn phải mang theo những loại giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã nắm giữ, đó mới là lúc chuyển đổi số thực sự tạo ra giá trị.

Trong chiều sâu văn hóa quản trị, đó cũng là sự chuyển biến từ tư duy quyền lực sang tư duy trách nhiệm, từ quản lý sang phục vụ. Một nền hành chính hiện đại trước hết phải là một nền hành chính biết lắng nghe, biết đồng hành và lấy người dân làm trung tâm.

Người dân giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội. Ảnh: Văn Điệp - TTXVN

Một năm nhìn lại là dịp để đánh giá kết quả đã đạt được. Nhưng quan trọng hơn, đó là điểm khởi đầu cho một chặng đường mới, nơi cải cách bộ máy không dừng lại ở sự tinh gọn mà hướng tới xây dựng một nền quản trị hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và giàu tính phục vụ. Đó chính là nền tảng để Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu, trung tâm phát triển của cả nước trong thời kỳ mới.