Từ hòm phiếu - kỷ vật Tổng tuyển cử đầu tiên đến kỳ bầu cử 'chuyển đổi số' năm 2026

Từ kỷ vật ghi dấu bầu cử lần đầu tiên trong lịch sử

Tại Bảo tàng lịch sử Quốc gia Việt Nam, trong trưng bày "Mùa Xuân – Khởi nguồn thắng lợi" đang diễn ra tại đây, người xem chú ý đến một hiện vật rất đặc biệt. Đó là Hòm phiếu của nhân dân xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ, nay là xã Tuyên Lâm, tỉnh Quảng Trị sau sát nhập dùng để bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa I, ngày 6.1.1946.

Đó là chiếc hòm gỗ hình chữ nhật, mộc không sơn đơn sơ, giản dị với chiều dài 37cm, rộng 20,5cm và cao 22 cm. Hòm phiếu đặc biệt này được gia đình cụ Hoàng Học ở xóm Thanh Long, xã Thanh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ, nay là tỉnh Quảng Trị trao tặng cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia vào ngày 8.7.1956.

Theo ông Triệu Văn Hiển, nguyên Giám đốc Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, hiện vật đơn giản nhưng có một ý nghĩa lịch sử rất lớn lao, đó là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử nước nhà, dấu mốc về thắng lợi của một cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên, cuộc bầu cử của tự do, của độc lập.

Ông Triệu Văn Hiển, nguyên Giám đốc Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Đây là hòm phiếu không giống như những hòm phiếu khác, bởi vì đây là cái hòm đựng tiền, lúc đó đất nước khó khăn và khi có cuộc bầu cử, cuộc bầu cử Quốc hội được tiến hành người ta dùng ngay một cái hòm đựng tiền này để làm thì thùng phiếu... Đây là một chứng tích rất quan trọng để nói rằng là toàn dân khắp nơi, mọi vùng, miền của đất nước nô nức hưởng ứng cuộc bầu cử do Bác Hồ do Chính phủ của nước Việt Nam lúc đó đề xuất và toàn bộ nhân dân khắp mọi miền đất nước đều hưởng ứng cuộc bầu cử này, cuộc bầu cử đầu tiên sau khi đất nước được độc lập.

ThS. Nguyễn Thị Thu Hoan - Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia: Thực ra là dù chúng ta, mỗi người dân Việt Nam, ai cũng đều nhớ đến ngày Quốc khánh 2 tháng 9 năm 1945 nhưng thực sự chúng ta được độc lập, quyền tự do dân chủ được về tay nhân dân chính vào năm 1946 với những lá phiếu cầm trên tay của mình để bầu cử Quốc hội đại diện cho nhân dân. Vào năm 1946, chúng ta mới thật sự có nền độc lập, nền độc lập dân tộc đó mới được trọn vẹn vào năm 1946. Do vậy, đây là một ngày rất thiêng liêng đối với dân tộc Việt Nam và từ đó đến nay chúng ta, nhân dân Việt Nam đã đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Đảng, để chúng ta tất cả để xây dựng đất nước, bảo vệ quyền độc lập dân tộc là mục tiêu cao cả nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Cho đến ngày hôm nay chúng ta vẫn trên con đường bảo vệ nền độc lập dân tộc của mình trong tất cả các lĩnh vực, trong cả xây dựng và phát triển đất nước.

Đến ứng dụng công nghệ trong bầu cử năm 2026

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, cử tri cả nước chuẩn bị bước vào kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, để mỗi người dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ, thể hiện ý chí và trách nhiệm đối với sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ 5 năm tới.

Cách thức bầu cử giờ đây cũng khác rất nhiều so với 80 năm trước, bên cạnh hình thức hòm phiếu truyền thống, tại nhiều địa phương của Hà Nội, chuyển đổi số hay ứng dụng công nghệ thông tin trong bầu cử được thực hiện linh hoạt, sáng tạo, mang lại hiệu quả rõ nét. Thông qua việc quét mã QR bằng điện thoại thông minh, cử tri có thể nhanh chóng kiểm tra các thông tin liên quan đến quyền bầu cử của mình, kịp thời phản ánh, chỉnh sửa nếu có sai sót. Chuyển đổi số không còn là xu hướng mà là động lực mới để cử tri tiếp cận thông tin thuận lợi, đầy đủ.

Ông Vũ Ngọc Quang, Tổ trưởng Tổ dân phố số 62, phường Ô Chợ Dừa, TP. Hà Nội: Công tác chuyển đổi số này rất tiện lợi và thuận lợi, không những giúp cho Tổ bầu cử, mà cho tất cả các cử tri trong khu vực.

Ông Đào Xuân Dụ, Bí thư chi bộ, Trưởng ban công tác mặt trận, địa bàn dân cư 47, phường Giảng Võ, TP. Hà Nội: Tuyên truyền thông qua VNEID cũng như các dịch vụ công thì đỡ hơn rất nhiều công sức cho ng làm việc cấp cơ sở, thông tin 1 cái là mọi người biết ngay. Chứ bây giờ mà có thể đến từng nhà rất vất vả lên được VneID thì rất nhẹ nhàng.  

Đại úy Phạm Thành Vinh, Công an phường Giảng Võ, TP. Hà Nội: Trước đây công dân sẽ phải trực tiếp ra ủy ban phường để xin giấy phép thay đổi nơi bỏ phiếu thì qua ứng dụng VneID thì công dân k phải trực tiếp ra UB nữa mà trực tiếp thao tác trên điện thoại của mình rất đơn giản, giảm thiểu tối đa thời gian mà công dân phải di chuyển khi đi chuyển nơi bỏ phiếu của mình. Tại phường GV chúng tôi đã tiếp nhận trên phần mềm khoảng 200 người có mong muốn thay đổi địa điểm bỏ phiếu, chúng tôi đã báo cáo với ub phường để có thể giải quyết ngay trong ngày.

Điểm mới đột phá chuyển đổi từ quy trình truyền thống sử dụng bản giấy sang quy trình điện tử đáp ứng đúng tinh thần chuyển đổi số của quốc gia và mang lại thuận tiện cho người dân.

Từ kỷ vật đặc biệt, hòm phiếu bầu cử mộc mạc bằng gỗ, minh chứng sống động về cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Khóa I - năm 1946, và năm 2026 là kỳ bầu cử áp dụng rộng rãi công nghệ số hiện đại năm, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ, vũ bão của đất nước trong kỷ nguyên mới, mà điểm xuất phát chính từ mốc son 80 năm trước trong lịch sử...

Từ bầu cử năm nay nhớ lại dấu ấn của kỳ bầu cử năm xưa..., từ đó không chỉ khẳng định 80 năm xây dựng và phát triển, những phương thức bầu cử, dù ở thời kỳ nào, vẫn cho thấy Quốc hội Việt Nam luôn là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đồng hành cùng dân tộc qua các chặng đường lịch sử đầy gian khổ nhưng rất đỗi vẻ vang: từ đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững../.