(TT&VH cuối tuần) - Giữa thành công của đức và thất bại của pháp có tham chiếu chung nào hay không? Chắc chắn là có và tham chiếu đó chính là ô vuông cùng cách tư duy của hai quốc gia ấy.
2006, ở Đức có một sự kiện nổi bật mà chắc chắn dư vị ngọt ngào của nó kéo dài đến tận nhiều năm về sau. Đó chính là triển lãm lưỡng niên Biennale Berlin lần thứ tư mang tên Of Mice and Men (Của Chuột và Người) lấy tên từ cuốn sách của John Steinbeck. Với ý niệm rời xa sách vở rập khuôn kinh viện và đến gần với cuộc sống hơn, Bi- ennale Berlin đã làm cuộc cách mạng trong triển lãm nghệ thuật đương đại khi vượt ra ngoài không gian bốn bức tường của các phòng trưng bày và đưa các tác phẩm đến từng ngóc ngách của Berlin. Thành công của lối tư duy vượt ra ngoài ô vuông giới hạn này khiến Biennale Berlin trở thành mô hình triển lãm thành công nhất thế giới, một soi chiếu cho những nghệ sĩ đương đại và được coi là một sự kiện “Định nghĩa lại nghệ thuật”. Và vinh dự hơn nữa cho người Đức, từ đó trong con mắt giới nghệ thuật đương đại, một lần nữa, Berlin được khẳng định thêm là “thủ đô nghệ thuật” vượt qua những London, New York và đẩy kinh đô ánh sáng Paris chìm sâu hơn vào quá vãng với cái giá trị cũ rích mang tên Montmartre, nơi chỉ còn là địa danh cho khách du lịch và các họa sĩ cuối tuần mà thôi.
2006, ở Đức cũng có một sự kiện nổi bật khác và nhiều người biết đến nó hơn là Biennale Berlin – World Cup. Ở sự kiện ấy, Die Mannschaft vào đến bán kết với một lối đá khác hẳn những gì mấy chục năm trời người ta vẫn hình dung về tuyển Đức. Đó chính là thời khắc mà Klinsmann chính thức khai tử cái gọi là “đội tuyển của 11 chú robot” để trình diện một đội tuyển mới “của Chuột và Người”. Đức đã chơi khéo léo uyển chuyển như những chú chuột và tư duy thông thái của những con người.
Bóng đá, cũng như nghệ thuật, phản ảnh rất rõ bộ mặt của xã hội. Phải thừa nhận, xã hội Đức đã thay đổi rất mạnh mẽ trong hơn 10 năm qua. Nước Đức đã cởi mở hơn, tránh rập khuôn hơn, dung hòa hơn giữa lý tính và cảm tính để đạt đến độ nhuần nhị của nó. Nếu hơn 10 năm trước, ở trên đường phố Đức, ta khó có thể tìm được ai nói tiếng Anh thì hôm nay, nếu bạn nói chuyện với người Đức bằng tiếng Anh, họ sẵn sàng trả lời bạn bằng ngôn ngữ ấy một cách trôi chảy. Đơn giản, nước Đức đã cởi bỏ cái tôi quá lớn của mình để suy nghĩ vượt ra ngoài ô vuông giới hạn. Và bóng đá Đức đã thể hiện đúng cá tính ấy của xã hội Đức. Đội bóng ấy chấp nhận thay đổi, vứt bỏ vị trí libero huyền thoại, vứt bỏ trách nhiệm lý trí để chơi bóng hòa nhập với sự phát triển của bóng đá thế giới. Họ cũng chấp nhận những yếu tố ngoại lai trong đội tuyển; từ Ba Lan đến Ghana, từ Tunisia tới Brazil… như một phần của quốc gia Đức cởi mở. Hơn thế nữa, Die Mannschaft còn mở rộng cửa cho tuổi trẻ khi có đến 6 tuyển thủ của họ là những người vô địch U21 châu Âu năm 2009 như Muller, Kroos, Ozil… Ngay cả người Anh, trong một bài báo cách đây 2 năm còn phải trầm trồ về cách làm bóng đá của Đức mà viện dẫn cụ thể là ngày cuối tuần, nếu bạn mua vé đi xem đá bóng cả mùa, bạn có thể sử dụng các phương tiện giao thông công cộng đến sân bóng hoàn toàn miễn phí.
Trong khi ấy, nước Pháp trì trệ và lười nhác không hề thay đổi. Một đất nước cổ hủ, đã lạc hậu so với các cường quốc khác, nhưng vẫn tự mãn giữ nguyên quan niệm mình đứng trên các đối thủ. Song song đó, người Pháp cũng mất dần tính tự tôn quốc gia khi tiếng huýt gió trên khán đài Stade de France mỗi khi quốc thiều Pháp được cử lên đã trở thành một “đặc sản đáng tủi hổ”. Thậm chí, khi Pháp đá giao hữu với Argentina, người Pháp còn giơ biểu ngữ cùng hình ảnh của Maradona để ủng hộ các vị khách. Dường như họ không còn yêu mến đất nước chậm chạp, và cồng kềnh các hủ tục của mình nữa. Đội tuyển Pháp cũng thể hiện bộ mặt chung của xã hội ấy khi thói biếng nhác, kênh kiệu đã thành căn bệnh mà họ phải đeo mang như hành trang. Và kết cục, không nhắc đến thì hẳn ai cũng biết.
Khi người Đức suy nghĩ vượt ra ngoài cái ô vuông để chơi một thứ bóng đá khác hẳn, họ đã thành công hơn hẳn. Nhưng cũng có một số người chỉ trích Đức đã đánh mất bản sắc. Xin thưa, chỉ trích đó là sự bao biện của những ai chỉ biết khư khư ôm lấy giá trị cũ kỹ đã phủ bụi mà thôi. Bản sắc của Đức vẫn còn nguyên đó thôi. Đó không phải là lối chơi của robot mà chỉ gói gọn trong hai chữ “phải thắng”, đúng như tích cách Đức. Còn người Pháp ư? Dường như bây giờ họ mới đang nghĩ tới việc làm sao để tư duy ra phía ngoài 4 cạnh của hình vuông…
2006, ở Đức có một sự kiện nổi bật mà chắc chắn dư vị ngọt ngào của nó kéo dài đến tận nhiều năm về sau. Đó chính là triển lãm lưỡng niên Biennale Berlin lần thứ tư mang tên Of Mice and Men (Của Chuột và Người) lấy tên từ cuốn sách của John Steinbeck. Với ý niệm rời xa sách vở rập khuôn kinh viện và đến gần với cuộc sống hơn, Bi- ennale Berlin đã làm cuộc cách mạng trong triển lãm nghệ thuật đương đại khi vượt ra ngoài không gian bốn bức tường của các phòng trưng bày và đưa các tác phẩm đến từng ngóc ngách của Berlin. Thành công của lối tư duy vượt ra ngoài ô vuông giới hạn này khiến Biennale Berlin trở thành mô hình triển lãm thành công nhất thế giới, một soi chiếu cho những nghệ sĩ đương đại và được coi là một sự kiện “Định nghĩa lại nghệ thuật”. Và vinh dự hơn nữa cho người Đức, từ đó trong con mắt giới nghệ thuật đương đại, một lần nữa, Berlin được khẳng định thêm là “thủ đô nghệ thuật” vượt qua những London, New York và đẩy kinh đô ánh sáng Paris chìm sâu hơn vào quá vãng với cái giá trị cũ rích mang tên Montmartre, nơi chỉ còn là địa danh cho khách du lịch và các họa sĩ cuối tuần mà thôi.
 4 năm trước Klinsmann trình diện một đội tuyển mới "Của chuột và Người", Ảnh Getty |
Bóng đá, cũng như nghệ thuật, phản ảnh rất rõ bộ mặt của xã hội. Phải thừa nhận, xã hội Đức đã thay đổi rất mạnh mẽ trong hơn 10 năm qua. Nước Đức đã cởi mở hơn, tránh rập khuôn hơn, dung hòa hơn giữa lý tính và cảm tính để đạt đến độ nhuần nhị của nó. Nếu hơn 10 năm trước, ở trên đường phố Đức, ta khó có thể tìm được ai nói tiếng Anh thì hôm nay, nếu bạn nói chuyện với người Đức bằng tiếng Anh, họ sẵn sàng trả lời bạn bằng ngôn ngữ ấy một cách trôi chảy. Đơn giản, nước Đức đã cởi bỏ cái tôi quá lớn của mình để suy nghĩ vượt ra ngoài ô vuông giới hạn. Và bóng đá Đức đã thể hiện đúng cá tính ấy của xã hội Đức. Đội bóng ấy chấp nhận thay đổi, vứt bỏ vị trí libero huyền thoại, vứt bỏ trách nhiệm lý trí để chơi bóng hòa nhập với sự phát triển của bóng đá thế giới. Họ cũng chấp nhận những yếu tố ngoại lai trong đội tuyển; từ Ba Lan đến Ghana, từ Tunisia tới Brazil… như một phần của quốc gia Đức cởi mở. Hơn thế nữa, Die Mannschaft còn mở rộng cửa cho tuổi trẻ khi có đến 6 tuyển thủ của họ là những người vô địch U21 châu Âu năm 2009 như Muller, Kroos, Ozil… Ngay cả người Anh, trong một bài báo cách đây 2 năm còn phải trầm trồ về cách làm bóng đá của Đức mà viện dẫn cụ thể là ngày cuối tuần, nếu bạn mua vé đi xem đá bóng cả mùa, bạn có thể sử dụng các phương tiện giao thông công cộng đến sân bóng hoàn toàn miễn phí.
Trong khi ấy, nước Pháp trì trệ và lười nhác không hề thay đổi. Một đất nước cổ hủ, đã lạc hậu so với các cường quốc khác, nhưng vẫn tự mãn giữ nguyên quan niệm mình đứng trên các đối thủ. Song song đó, người Pháp cũng mất dần tính tự tôn quốc gia khi tiếng huýt gió trên khán đài Stade de France mỗi khi quốc thiều Pháp được cử lên đã trở thành một “đặc sản đáng tủi hổ”. Thậm chí, khi Pháp đá giao hữu với Argentina, người Pháp còn giơ biểu ngữ cùng hình ảnh của Maradona để ủng hộ các vị khách. Dường như họ không còn yêu mến đất nước chậm chạp, và cồng kềnh các hủ tục của mình nữa. Đội tuyển Pháp cũng thể hiện bộ mặt chung của xã hội ấy khi thói biếng nhác, kênh kiệu đã thành căn bệnh mà họ phải đeo mang như hành trang. Và kết cục, không nhắc đến thì hẳn ai cũng biết.
Khi người Đức suy nghĩ vượt ra ngoài cái ô vuông để chơi một thứ bóng đá khác hẳn, họ đã thành công hơn hẳn. Nhưng cũng có một số người chỉ trích Đức đã đánh mất bản sắc. Xin thưa, chỉ trích đó là sự bao biện của những ai chỉ biết khư khư ôm lấy giá trị cũ kỹ đã phủ bụi mà thôi. Bản sắc của Đức vẫn còn nguyên đó thôi. Đó không phải là lối chơi của robot mà chỉ gói gọn trong hai chữ “phải thắng”, đúng như tích cách Đức. Còn người Pháp ư? Dường như bây giờ họ mới đang nghĩ tới việc làm sao để tư duy ra phía ngoài 4 cạnh của hình vuông…
Hà Quang Minh
