Từ 1/7 nhiều chính sách mới về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế mở rộng quyền lợi người dân

Ngày 1/7/2026 trở thành một dấu mốc quan trọng đối với chính sách an sinh xã hội khi nhiều quy định mới về bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế chính thức được triển khai trên phạm vi cả nước.

Không chỉ điều chỉnh các chế độ theo mức lương cơ sở mới, các chính sách lần này còn hướng đến mục tiêu mở rộng quyền lợi, đơn giản hóa thủ tục và tạo điều kiện để người dân tiếp cận các dịch vụ y tế cũng như các chế độ an sinh thuận lợi hơn.

Một trong những thay đổi có tác động rộng nhất là việc Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là căn cứ để điều chỉnh hàng loạt chế độ, chính sách liên quan đến bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.

Theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế, người tham gia bảo hiểm y tế tiếp tục được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100% chi phí khám, chữa bệnh trong trường hợp tổng chi phí của một lần khám, chữa bệnh thấp hơn 15% mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở mới, ngưỡng chi phí này được nâng lên 379.500 đồng/lần khám, chữa bệnh, góp phần giảm tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh, nhất là đối với các trường hợp khám, điều trị thông thường. Quy định này tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn, đồng thời giảm bớt gánh nặng tài chính khi khám, chữa bệnh.

Việc tăng mức lương cơ sở cũng kéo theo sự điều chỉnh mức đóng bảo hiểm y tế  đối với một số nhóm tham gia có mức đóng được xác định theo lương cơ sở theo quy định tại Nghị định số 146/2018/NĐ-CP của Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung), trong đó có học sinh, sinh viên và các thành viên tham gia bảo hiểm y tế   theo hộ gia đình. Tuy nhiên, Nhà nước vẫn tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ mức đóng cho nhiều nhóm đối tượng được ngân sách hỗ trợ nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính và bảo đảm mục tiêu an sinh xã hội.

Bên cạnh việc điều chỉnh các mức hưởng theo lương cơ sở mới, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 với nhiều quy định được đánh giá là thông thoáng hơn, lấy người bệnh làm trung tâm.

Theo đó, phạm vi hưởng bảo hiểm y tế  , điều kiện khám, chữa bệnh và thanh toán chi phí tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người tham gia. Đối với những người mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm hoặc các bệnh cần điều trị chuyên sâu, quy định mới mở rộng điều kiện để người bệnh được tiếp cận các cơ sở khám, chữa bệnh phù hợp mà vẫn được bảo đảm đầy đủ quyền lợi bảo hiểm y tế. Đồng thời, các quy định liên quan đến chuyển cơ sở khám, chữa bệnh cũng được sửa đổi theo hướng giảm bớt thủ tục hành chính, tạo thuận lợi trong quá trình điều trị.

Đáng chú ý, theo Thông tư số 01/2026/TT-BYT ngày 09/01/2026 của Bộ Y tế, kể từ ngày 1/7/2026, người mắc 62 bệnh và nhóm bệnh sau khi được chẩn đoán xác định tại cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện sẽ được đến thẳng cơ sở khám, chữa bệnh chuyên sâu để điều trị mà không cần giấy chuyển cơ sở khám, chữa bệnh nhưng vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi bảo hiểm y tế   theo mức hưởng quy định.

Danh mục này bao gồm nhiều bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm và bệnh cần điều trị chuyên sâu như một số bệnh ung thư, bệnh lý về máu, tim mạch, thần kinh, rối loạn chuyển hóa và các trường hợp ghép tạng. Quy định mới được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chuyển tuyến, giúp người bệnh sớm tiếp cận điều trị tại các cơ sở chuyên sâu, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và nâng cao hiệu quả điều trị.

Song song với việc hoàn thiện chính sách, ngành bảo hiểm xã hội Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối cơ sở dữ liệu với ngành Y tế, tạo điều kiện để người dân sử dụng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng VssID hoặc VNeID thay thế thẻ bảo hiểm y tế   giấy khi đi khám, chữa bệnh. Việc đồng bộ dữ liệu giữa các cơ quan góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Không chỉ người tham gia bảo hiểm y tế được hưởng nhiều thuận lợi hơn, các chế độ bảo hiểm xã hội cũng được điều chỉnh đồng bộ từ ngày 1/7/2026 trên cơ sở mức lương cơ sở mới.

Theo quy định, mức trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi được nâng lên 5,06 triệu đồng cho mỗi con. Cùng với đó, nhiều khoản trợ cấp khác cũng tăng tương ứng như trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở, tương đương 25,3 triệu đồng; trợ cấp phục vụ đối với người suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; các khoản trợ cấp trong chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và trợ cấp tuất hằng tháng.

Việc điều chỉnh các chế độ này góp phần bảo đảm giá trị thực của các khoản trợ cấp trong điều kiện chi phí sinh hoạt biến động, đồng thời thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với người lao động, người nghỉ hưu và các đối tượng đang thụ hưởng chính sách bảo hiểm xã hội. Qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của bảo hiểm xã hội là trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội.

Cùng với việc điều chỉnh mức lương cơ sở, từ ngày 1/7/2026, Chính phủ thực hiện điều chỉnh tăng 8% mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng đối với các đối tượng đang hưởng trước ngày 1/7/2026 theo quy định tại Nghị định số 162/2026/NĐ-CP và hướng dẫn của Thông tư số 14/2026/TT-BNV.

Bên cạnh mức tăng chung, chính sách tiếp tục ưu tiên hỗ trợ những người có mức hưởng thấp. Theo đó, trường hợp sau khi điều chỉnh 8% mà mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp hằng tháng vẫn bằng hoặc thấp hơn 3,5 triệu đồng/tháng sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/tháng. Nếu sau khi tăng 8% mức hưởng cao hơn 3,5 triệu đồng nhưng vẫn dưới 3,8 triệu đồng/tháng thì sẽ được điều chỉnh lên 3,8 triệu đồng/tháng.

Chính sách này không chỉ góp phần cải thiện đời sống của hàng triệu người nghỉ hưu và người đang hưởng trợ cấp trong bối cảnh giá cả sinh hoạt có nhiều biến động mà còn tiếp tục thu hẹp khoảng cách về mức hưởng giữa các nhóm đối tượng, qua đó bảo đảm tốt hơn mục tiêu an sinh xã hội.

Các quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng được kỳ vọng sẽ tạo động lực mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế  trong thời gian tới.

Đối với bảo hiểm xã hội tự nguyện, Nhà nước tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ tiền đóng để người lao động khu vực phi chính thức có điều kiện tham gia, tích lũy thời gian đóng bảo hiểm xã hội và hướng tới mục tiêu được hưởng lương hưu cùng thẻ bảo hiểm y tế  khi hết tuổi lao động. Cùng với đó, việc tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính và mở rộng các dịch vụ công trực tuyến sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận, tham gia và thụ hưởng các chính sách an sinh.

Theo các chuyên gia kinh tế, việc đồng loạt triển khai các quy định mới từ ngày 1/7/2026 tiếp tục thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong xây dựng hệ thống an sinh xã hội hiện đại, bền vững và lấy người dân làm trung tâm. Những điều chỉnh về quyền lợi, mức hưởng và thủ tục không chỉ nâng cao chất lượng phục vụ người tham gia mà còn góp phần củng cố niềm tin vào chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tạo nền tảng để mở rộng diện bao phủ, hướng tới mục tiêu bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế  toàn dân.