Trung Quốc thu mẻ lưới nhân tài hải ngoại đầu tiên

Khi Đinh Hồng rời vị trí giáo sư vật lý ở trường Cao đẳng Boston hồi mùa hè năm ngoái để về làm việc ở Trung Quốc, ông đã khiến các đồng nghiệp bất ngờ. Sau 18 năm sống ở Mỹ, Đinh cho biết chính ông cũng ngạc nhiên bởi quyết định của mình. Nhưng ông vẫn quyết định trở về. "Phần lớn các đồng nghiệp của tôi bị sốc. Người ta nghĩ rằng ở Mỹ tốt hơn cho sự nghiệp của tôi, nhưng tôi muốn đóng góp cho hoạt động nghiên cứu khoa học cơ bản đang diễn ra tại Trung Quốc" - ông nói với tờ Trung Hoa Nhật báo.

Vị học giả 40 tuổi này là một thành viên trong nhóm hơn 100 tài năng đầu tiên trở về nước trong chương trình "Ngàn nhân tài" của Trung Quốc, được phát động để giúp đất nước 1 tỉ dân nhanh chóng chuyển mình từ vai trò "nhà máy của thế giới" thành một trung tâm sáng tạo. Trong đợt đầu, 96 khoa học gia và 26 doanh nhân đã tìm về nước. Trong số này có 80 người mang hộ chiếu nước ngoài và 4 người không sinh ra tại Trung Quốc. "Số lượng và năng lực các ứng viên nằm ngoài sức tưởng tượng của chúng tôi" - một quan chức Trung Quốc giấu tên cho biết.

 

Giống Đinh, Châu Tân Cương đã quyết định trở về Trung Quốc cách đây 4 năm để nắm giữ một vị trí ở CAS. Trước đó ông là một giáo sư ở Đại học Stanford, California, có thu nhập tốt, sở hữu một ngôi nhà lớn và ba chiếc xe hơi. "Cuộc sống ở Mỹ rất ổn, nhưng chưa đủ" - nhà vật lý 43 tuổi tâm sự. Ông mơ ước rằng sẽ điều hành phòng thí nghiệm của riêng mình. Bên cạnh đó ông bị lung lay bởi việc giảm ngân sách nghiên cứu khoa học ở Mỹ dưới thời chính quyền Bush. Trở về Trung Quốc, ông đã sáng chế ra nhiều thiết bị nghiên cứu khoa học phức tạp, thứ mà ông có thể đã không làm được nếu vẫn ở Mỹ.

Đinh giờ là người lãnh đạo hai dự án lớn tại một viện nghiên cứu vật ý của Học viện khoa học Trung Quốc (CAS). Ông cho các dự án của mình sẽ đi trước nước Mỹ ít nhất hai năm. "Trung Quốc giờ đã có thể cạnh tranh với các tài năng hàng đầu của thế giới. Chính phủ đã dành cho chúng tôi sự hỗ trợ khổng lồ" - ông nói.

Được triển khai từ tháng 12 năm ngoái, kế hoạch thu hút tài năng của Trung Quốc đã đưa ra những đề nghị hấp dẫn nhằm vào các tài năng ở nước ngoài. Theo đó, họ sẽ được hỗ trợ tiền di chuyển chỗ ở trị giá 1 triệu NDT (147.000 USD). Các nhân tài sẽ được đối xử ngang bằng và có mọi quyền lợi như công dân sinh ra tại Trung Quốc. Các dự án do họ nghiên cứu cũng sẽ được cấp vốn đầy đủ.

Kế hoạch đặt mục tiêu thu hút 2.000 tài năng trong vòng từ 5- 10 năm tới. Đây là con số khá lớn bởi dù Trung Quốc đang nắm trong tay 38 triệu người làm công tác khoa học, nhưng chỉ 10.000 trong số đó được coi là các chuyên gia hàng đầu. Kế hoạch thu hút nhân tài nhắm vào những người đang là giáo sư hoặc ở cấp tương đương trở lên ở các nước phát triển. Theo Miêu Hồng, một quan chức cuộc phòng nhân sự và đào tạo ở CAS, những người được lựa chọn vào làm tại viện này đều đang nằm trong tốp 5 hoặc tốp 10 các khoa học gia giỏi nhất thế giới liên quan tới lĩnh vực của họ.

Các doanh nghiệp được mời chào là những người mang theo các công nghệ và quyền sử hữu trí tuệ phát minh của họ. Họ sẽ lập các công ty sản xuất những sản phẩm đặc biệt này trong các công viên khoa học.

Ngoài chương trình này, Trung Hoa Nhật báo cho biết trong vòng 15 năm qua, Trung Quốc đã thu hút hơn 4.000 nhà khoa học, phần lớn là các nhà nghiên cứu sau tiến sĩ và cấp giáo sư để làm việc trong các chương trình khác nhau của chính phủ.

Đưa các tài năng đẳng cấp thế giới vào nghiên cứu khoa học công nghệ trong nước là một hướng đi tắt hiệu quả để lấp khoảng cách khoa học giữa Trung Quốc và các nước. Đó là chưa kể tới việc các tài năng này sẽ là những tấm gương sáng cho giới trẻ. Vì thế, vài năm gần đây, Trung Quốc đặt mục tiêu thu hút rất nhiều nhân tài. Việc này còn giúp đảo ngược nguy cơ thiếu nguồn nhân lực phát triển khoa học trong tương lai, mở ra cơ hội nghiên cứu các lĩnh vực chưa được khai phá. Và Trung Quốc không phải là nước duy nhất tích cực săn đầu người. Các thống kê của LHQ vào cuối năm 2006 cho thấy khoảng 30 quốc gia đã thay đổi chính sách nhập cư để thu hút những bộ não hàng đầu thế giới và 17 trong số này là các quốc gia đang phát triển.

Chính sách của Trung Quốc, với lương cao và vốn nghiên cứu dồi dào, được xem là những điểm mạnh để thu hút nhân tài. Nhưng một số chuyên gia vẫn có ý nghi ngờ về tính hiệu quả của chương trình. "Tôi hy vọng kế hoạch có thể thu hút các tài năng thực sự tới Trung Quốc" - Ôn Tiểu Cương, một giáo sư nổi tiếng thuộc khoa vật lý, Học viện công nghệ Massachusetts nhận xét - "Theo quan điểm tôi, Trung Quốc nên thu hút những người có khả năng xây dựng các nhóm hay phòng nghiên cứu đẳng cấp quốc tế và tạo ra các nghiên cứu đẳng cấp thế giới trong 10 năm tới". Ông cũng đề nghị Trung Quốc nên tham khảo ý kiến của những nhà khoa học đầu ngành trên thế giới để thấy ai là tài năng cần thu hút và tập trung đầu tư vào đó thay vì việc tuyển mộ ồ ạt không có trọng tâm.