Tình yêu thời chiến qua những 'lá thư không tem'

Những câu chuyện chân thực về thời đạn bom, tái hiện đời sống tinh thần của thế hệ thanh niên kháng chiến chống Mỹ đã được các nhân chứng kể lại trong tọa đàm "Hậu phương và tiền tuyến – Những lá thư không tem" tại Bảo tàng Hà Nội.

Đây là những kỷ vật quý của người cựu binh Nguyễn Xuân Thuần. Ông Thuần từng là sinh viên Đại học Nông nghiệp I, tình nguyện đi vào chiến trường Quảng Trị, chiến đấu trong Sư đoàn 308 trong những năm tháng ác liệt nhất. Những ký ức vô giá từ chiến trường đã được ông cẩn thận gửi gắm vào những trang nhật ký, và nay được trao lại để lưu giữ trang trọng tại Bảo tàng Hà Nội.

Cựu binh Nguyễn Xuân Thuần, nguyên sinh viên Đại học Nông nghiệp I, chiến sỹ Sư đoàn 308 từng chiến đấu tại Quảng Trị chia sẻ tại tọa đàm, trong suốt chiến dịch, ông đã viết trọn vẹn cuốn nhật ký, từ ngày đầu chiến dịch đến cu ối chiến dịch, không bỏ sót một ngày nào. Có những nội dung ông viết bằng tiếng Nga, tiếng lóng để nếu chẳng may cuốn nhật ký rơi vào tay giặc thì không bị tiết lộ bí mật quân sự.

Hơn cả một phương tiện liên lạc, những "lá thư không tem" đã hóa thành nhịp cầu thiêng liêng, niêm phong trọn vẹn lý tưởng và tình yêu của một thế hệ không tiếc máu xương vì hòa bình đất nước. "Những lá thư không tem" mang ý nghĩa biểu tượng: "Không tem" không chỉ là hình thức của lá thư, mà còn gợi nhắc đến những bức thư chưa kịp gửi, những thông điệp chưa kịp trao, những câu chuyện ở lại cùng quá khứ không chỉ của những người ở tiền tuyến như ông Thuần, mà cả những người ở hậu phương như bà Vũ Thị Lui (Hà Đông, Hà Nội), cũng là một khách mời tại tọa đàm.

Cựu binh Nguyễn Xuân Thuần nói thêm: "Trong đầu tôi, những nội dung tôi viết và cuốn nhật ký của tôi là những lá thư không tem để lại cho đời sau, cho anh em, bạn bè. Và đi thì xác định có thể hy sinh, khi đó gia đình của mình biết được trước lúc hy sinh".

Bà Vũ Thị Lui, Hà Đông, Hà Nội tâm sự, hồi chiến tranh bà cũng viết thư cho người yêu. Hoạt động trong đội văn công xung kích của tỉnh lúc bấy giờ, bà đi tập huấn, sinh hoạt giờ giấc cũng như bộ đội lúc bấy giờ vì phải tập luyện để đi biểu diễn quân khu. "Cũng có lúc hiểu lầm nhau bởi không phải hòm thư chỗ nào cũng có. Anh ấy cũng vậy, đi hành quân ở rừng, anh viết sẵn thư, chỗ nào có hòm thư thì gửi. Thư giữa rừng để ra được đồng bẳng cũng phải mất một thời gian, nên có lúc hai tháng không nhận được thư, nhưng có lúc mỗi tuần nhận được một lá", bà nói.

Song hành với câu chuyện nơi tiền tuyến là nỗi lòng hậu phương qua lời kể của bà Vũ Thị Lui. Bà đã dành cả thanh xuân để chờ đợi người yêu ra trận. Mối tình đẹp giữa bà và liệt sỹ Trần Minh Tiến dừng lại ở thanh xuân dang dở, nhưng vẻ đẹp thủy chung của nó đã vượt lên trên mọi sự tàn khốc của đạn bom. Những trang thư đầy ắp lý tưởng và tình yêu nồng cháy của hai người đã được bà gửi gắm để xuất bản thành sách, giúp tinh thần của người chiến sỹ năm xưa lan tỏa và sống mãi trong nền độc lập, hòa bình.

Bà Vũ Thị Lui cho biết, lúc đó không nghĩ nhiều, chỉ nghĩ là làm thế nào để người lính an tâm công tác và an tâm đánh giặc. "Thời kỳ chúng tôi là thế, chỉ cần một lời hứa với nhau là chờ đợi suốt đời", bà Lui nói thêm. 

Nhà văn Đặng Vương Hưng, Chủ tịch Tổ chức "Trái tim người lính Việt Nam" cho biết: "Khi chúng tôi xuất bản cuốn sách "Những lá thư thời chiến Việt Nam" vào năm 2015, có cuộc hội thảo của Viện khoa học xã hội Việt Nam, các chuyên gia nước ngoài đánh giá đây là bộ sử của người dân chép sử. Thông qua những lá thư thời chiến như thế, lớp trẻ hiểu được tâm tư tình cảm của cha ông mình thời kháng chiến, phải hy sinh gian khổ, vất vả như thế nào mới có được hòa bình hôm nay. Đó là bằng chứng không gì thay thế được. Đó là giá trị phi vật thể rất quan trọng, là minh chứng của lịch sử nữa".

Thông qua những câu chuyện chân thực và xúc động, chương trình đã thành công tái hiện đời sống tinh thần của thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, làm nổi bật giá trị của tình yêu, niềm tin và sự hy sinh trong chiến tranh. Những lá thư thời chiến – những tư liệu giàu giá trị lịch sử và nhân văn – sẽ trở thành cầu nối giúp công chúng hôm nay hiểu sâu sắc hơn về một thời hào hùng của dân tộc.