Chiều 13/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn và chất độc hóa học sau chiến tranh ở Việt Nam (Ban Chỉ đạo) chủ trì Hội nghị tổng kết thực hiện chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam giai đoạn 2010 -2025 (Chương trình 504) và triển khai phương hướng, nhiệm vụ thời gian tiếp theo.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ, kết nối trực tuyến với điểm cầu 23 tỉnh, thành phố có chương trình. Dự hội nghị có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang; lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương và địa phương; các Đại sứ, đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.

Hình mẫu trong việc gác lại quá khứ, hướng tới tương lai

Tại Hội nghị, các đại biểu được thông tin về mức độ ô nhiễm, hậu quả và nỗ lực của Việt Nam trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh; chiến lược của Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng an ninh và công tác khắc phục hậu quả bom mìn; thông tin và thảo luận về kết quả Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010-2025 và định hướng nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo.

Trong 15 năm qua, Việt Nam với sự hỗ trợ, hợp tác của 6 nước và 14 tổ chức quốc tế đã triển khai hiệu quả Chương trình 504. Hoạt động nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam sớm trở thành quốc gia phát triển, bảo đảm an toàn tính mạng cho nhân dân, mang lại môi trường an toàn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, trong đó chủ lực là Bộ Quốc phòng – Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã tập trung xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, làm cơ sở triển khai công tác khắc phục hậu quả bom mìn vật nổ sau chiến tranh một cách đồng bộ, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế; xây dựng và triển khai các chương trình hành động, chiến lược, dự án khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh.

Nhờ đẩy mạnh việc tổ chức tuyên truyền, giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn, nhận thức và kỹ năng phòng tránh tai nạn bom mìn của người dân được nâng lên. Nếu như từ năm 2010 đến 2016 có 463 nạn nhân do bom mìn sót lại sau chiến tranh gây ra, thì từ sau năm 2017 có năm chỉ xảy ra 1 đến 2 vụ tai nạn do bom mìn. Nhiều địa phương trong nhiều năm không xảy ra vụ việc nào.

Về thực hiện xác nhận mức độ khuyết tật cho nạn nhân bom mìn, đến năm 2025, đã có 100% đơn vị cấp xã xác định, phân loại, xếp hạng và cấp thẻ cho 3,5 triệu người khuyết tật được trợ cấp hàng tháng và được hỗ trợ phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống...

Các hoạt động điều tra, khảo sát và rà phá bom mìn, vật nổ được tổ chức thường xuyên. Giai đoạn 2010 - 2025, toàn quốc đã dành tổng kinh phí gần 29 nghìn tỷ đồng triển khai 8.844 dự án khảo sát, rà phá bom mìn, vật nổ, làm sạch khoảng gần 530 nghìn ha, trong tổng số diện tích nghi ngờ ô nhiễm bom mìn ở Việt Nam là 6,1 triệu ha đất của cả nước…

Năng lực quản lý điều hành và nghiên cứu phát triển không ngừng được nâng cao. Trong đó, có việc hoàn thành lập Bản đồ nghi ngờ ô nhiễm bom mìn vật nổ trên phạm vi toàn quốc; chủ động tăng cường hợp tác quốc tế, vận động tài trợ trong khắc phục hậu quả bom mìn; thường xuyên chủ động, làm tốt công tác phối hợp hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn.

Bên cạnh kết quả tích cực, Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam còn một số hạn chế, thách thức như diện tích cần phải rà phá bom mìn làm sạch đất đai còn lớn; hoạt động tuyên truyền còn hạn chế; công tác phối hợp còn chưa chặt chẽ; việc huy động nguồn lực quốc tế còn thấp…

Đại diện các bộ, ngành như Tài Chính, Y tế, hay các địa phương như Quảng Trị, Tuyên Quang đề nghị và cam kết tiếp tục nỗ lực hơn nữa trong khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh. Trong khi đại diện các nước, tổ chức quốc tế tại Việt Nam như Đại sứ các nước Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thường trú của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) bày tỏ chia sẻ và cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh, góp phần bảo đảm an toàn tính mạng cho nhân dân, mang lại môi trường an toàn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, Việt Nam vừa kỷ niệm 80 năm giành độc lập dân tộc, nhưng có hơn 40 năm chiến tranh và 30 năm bị bao vây, cấm vận, gây hậu quả nặng nề và lâu dài. Tuy nhiên, với tinh thần gác lại quá khứ, tôn trọng sự khác biệt, khai thác điểm tương đồng, hướng tới tương lai, Việt Nam trở thành hình mẫu trong quan hệ quốc tế, thể hiện tính nhân văn cao cả, nhân đạo sâu sắc của dân tộc Việt Nam.

Theo Thủ tướng Chính phủ, chiến tranh đã lùi xa nhưng hậu quả vẫn rất nặng nề, nhất là đối với những thân nhân gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng, những thương-bệnh binh, người bị nhiễm chất độc da cam… Trong đó, bom mìn còn sót lại sau chiến tranh đã cướp đi mạng sống của hơn 40 nghìn người vô tội, làm trên 60 nghìn người bị thương, hàng ngàn gia đình lâm vào cảnh khó khăn, môi trường sống, thiên nhiên bị tàn phá, tạo lực cản lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn dành sự quan tâm và xác định công tác khắc phục hậu quả bom mìn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách, lâu dài, gắn liền với phát triển kinh tế -xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; tập trung nguồn lực cho khắc phục hậu quả chiến tranh, xử lý bom mìn, chất độc hóa học. Việc ban hành Chương trình 504 khẳng định nỗ lực, quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng, Nhà nước Việt Nam nhằm sớm loại bỏ hiểm họa do bom mìn, vật nổ còn lại sau chiến tranh, trả lại môi trường an toàn, cuộc sống bình yên cho nhân dân, phục vụ công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế -xã hội của đất nước.

Điểm lại kết quả sau 15 năm thực hiện Chương trình 504, Thủ tướng Chính phủ khẳng định, Việt Nam trở thành hình mẫu về hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh trên thế giới. Hợp tác quốc tế về rà phá bom mìn là thông điệp của một Việt Nam trân trọng giá trị hòa bình.

Cho biết, ở Việt Nam, khi triển khai bất cứ dự án nào cũng phải rà phá bom mìn, khử độc hóa học, gây tốn kém công sức, tiền của, Thủ tướng Chính phủ biểu dương, đánh giá cao sự nỗ lực và kết quả trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn trong 15 năm qua; đồng thời trân trọng cảm ơn Chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế đã đồng hành cùng Việt Nam trong công tác khắc phục hậu quả chiến tranh, rà phá bom mìn, thể hiện sự cảm thông, chia sẻ, động viên Việt Nam trong khắc phục hậu quả chiến tranh cũng như cổ vũ cho việc bảo vệ hòa bình.

Cộng đồng quốc tế chung tay khắc phục hậu quả chiến tranh, giữ gìn hòa bình

Chỉ rõ một số hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm rút ra, những điểm cần khắc phục, phát huy trong thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh đặt ra nhiệm vụ rất nặng nề. Thủ tướng nhất trí với nội dung chính của Chương trình giai đoạn tới; đề nghị phấn đấu thực hiện thành công mục tiêu cơ bản hoàn thành làm sạch toàn bộ diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn đến độ sâu 0,5 mét vào năm 2045 - năm hoàn thành mục tiêu 100 năm thành lập nước.

Thủ tướng yêu cầu tiếp tục xác định công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh là nhiệm vụ nhân đạo, nhân văn sâu sắc, quan trọng và cấp bách; là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, cơ quan, đơn vị, tổ chức và toàn thể các tầng lớp nhân dân, trong đó lực lượng quân đội làm nòng cốt với mục tiêu là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, an toàn cho nhân dân, làm sạch môi trường, tạo điều kiện cho các địa phương bị ảnh hưởng bởi bom mìn hóa học sau chiến tranh phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về khắc phục hậu quả bom mìn, bảo đảm thống nhất, toàn diện. Trước mắt, khẩn trương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành Pháp lệnh khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh; hoàn thiện hệ thống cơ cấu tổ chức bộ máy và năng lực cho đội ngũ tham gia công tác rà phá bom mìn; nâng cao năng lực toàn diện đối với Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam và hệ thống cơ quan khắc phục hậu quả bom mìn tại các địa phương theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; chú trọng năng lực, khả năng; huy động, sử dụng tối đa các nguồn lực trong nước và quốc tế; nâng cao năng lực cho các lực lượng tham gia công tác rà phá bom mìn nhất là các lực lượng tại địa phương, cơ sở; từng bước để lực lượng địa phương, cơ sở trở thành mắt xích "quan trọng" trong công cuộc rà phá bom mìn, vật nổ.

Lưu ý việc chủ động mở rộng, tăng cường hợp tác quốc tế, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho công tác khắc phục hậu quả bom mìn, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ rõ phải nâng tầm hợp tác quốc tế, tiếp tục đẩy mạnh đa phương hóa, đa dạng hóa, với các chính phủ, các quỹ, các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp lớn theo mô hình trách nhiệm xã hội; chia sẻ kinh nghiệm, để hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một "hình mẫu quốc tế tiên phong" trên mặt trận rà phá bom mìn, khắc phục hậu quả chiến tranh.

Kêu gọi các nước, các tổ chức quốc tế hợp tác, hỗ trợ, chia sẻ với Việt Nam trong rà phá bom mìn, khắc phục hậu quả chiến tranh, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu đẩy mạnh công tác nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ gắn liền với chuyển đổi số; tăng cường nội địa hóa, tiến tới làm chủ công nghệ rà phá bom mìn; đẩy mạnh, khuyến khích nghiên cứu, sản xuất trang thiết bị rà phá đạt tiêu chuẩn quốc tế; tăng cường các hoạt động tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức phòng tránh tai nạn bom mìn; chăm lo, hỗ trợ toàn diện cho nạn nhân của bom mìn…

Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp các bộ, ngành, địa phương liên quan khẩn trương hoàn thiện, đề xuất Chương trình giai đoạn 2026 - 2045, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành; khẩn trương thực hiện Đề án Nâng cao năng lực rà phá bom mìn vật nổ đến năm 2030 và những năm tiếp theo, tiếp tục tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác khắc phục hậu quả bom mìn; triển khai vận động, tổ chức tiếp nhận các nguồn tài trợ, bảo đảm mục tiêu, tiến độ thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2045.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính tổng hợp các dự án thuộc Chương trình giai đoạn 2026 - 2045 vào danh mục ưu tiên vận động tài trợ quốc tế, xây dựng chính sách thu hút ODA thực hiện Chương trình. Bộ Ngoại giao tiếp tục chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương liên quan tăng cường hiệu quả công tác ngoại giao nhân dân, huy động nguồn lực quốc tế để giải phóng đất bị ô nhiễm bom mìn, tạo không gian phát triển.

UBND các tỉnh, thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu về khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh để làm cơ sở triển khai chương trình; thực hiện gắn kết chặt chẽ hoạt động khắc phục hậu quả quả bom mìn sau chiến tranh với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; cân đối ngân sách để thực hiện các nội dung của Chương trình giai đoạn 2026 – 2045…

Thủ tướng Chính phủ khẳng định, Việt Nam tiếp tục tích cực, chủ động trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh. Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên tích cực, có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế; mong muốn cộng đồng quốc tế cùng nhau đề cao trách nhiệm, xây dựng lòng tin, chung tay khắc phục hậu quả chiến tranh, đồng thời gìn giữ hòa bình, tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác cùng phát triển, đem lại sự an toàn, hạnh phúc cho mọi người dân Việt Nam và cộng đồng các dân tộc trên toàn thế giới.

* Nhân dịp này, Thủ tướng Phạm Minh Chính trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ tặng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam giai đoạn 2010 -2025.