(TT&VH) - Ngày 23/5, báo chí Afghanistan loan tin thủ lĩnh Taliban Mullah Omar có thể đã bị giết ở Pakistan. Tuy nhiên, Taliban và Pakistan đã lập tức bác bỏ tin trên. “Nếu đi ngang qua Omar trên các con phố ở Kabul, Kandahar, Herat hay Mazar, nhiều khả năng tôi cũng không nhận ra ông ta” - Tổng thống Afghanistan, ông Hamid Karzai từng tuyên bố như vậy trên hãng tin CNN. Vì sao vậy?
Đài truyền hình TOLOnews nói rằng Mullah Omar đã bị giết hôm 21/5, khi đang trên đường tới vùng Bắc Waziristan của Pakistan. Nhân vật lãnh đạo tinh thần của Taliban này đã bị tình báo Mỹ săn lùng từ năm 2001 và thường xuyên qua lại giữa Afghanistan và Pakistan.
Bị tình báo Pakistan thủ tiêu?
Vài kênh truyền hình địa phương khác như Shamshad, Ariana và Noor cũng thông báo cùng một tin tức. Các đài này dẫn 1 nguồn tin tình báo Afghanistan giấu tên, cho biết Omar đã từ Quetta (thủ phủ tỉnh Baluchistan nằm ở Tây Nam Pakistan) tới Bắc Waziristan, theo chỉ dẫn của cựu lãnh đạo Lực lượng Tình báo Pakistan (ISI), ông Hamid Gul. Tuy nhiên, trong quá trình di chuyển, Omar đã bị ISI bí mật thủ tiêu.
Ngoài ra, có một nguồn tin tình báo thứ hai nói rằng Omar đã mất tích khoảng 11 ngày sau một cuộc gặp với cựu lãnh đạo tình báo Gul. “Những người thân quanh Omar, các cộng sự thân tín nhất hoàn toàn không biết ông ta đã bốc hơi đi đâu. Giới lãnh đạo Taliban đang rất quan ngại về sự mất tích của viên thủ lĩnh tối cao” - nguồn tin này nói.
 Báo chí Afghanistan đưa tin về khả năng Omar đã chết |
Song ông Lutfullah Mashal, phát ngôn viên Cơ quan An ninh Quốc gia (NDS) Afghanistan đã không xác nhận cái chết của Omar. Theo ông, tin thủ lĩnh Taliban đã “biến mất khỏi nơi ẩn náu ở Pakistan” là sự thực. “Chúng tôi chỉ có thể xác nhận ông ta đã không còn ở nơi ẩn náu tại Quetta. Ông ta đã không trở lại nơi này trong vòng từ 4 - 5 ngày qua. Hiện chúng tôi chưa thể xác nhận chính thức việc Mullah Omar bị giết”.
Giới chức Mỹ và NATO cho biết, họ nghe được tin tức về Omar qua TOLO news, nhưng không có đủ thông tin để xác nhận hoặc bác bỏ việc ông trùm Taliban đã thiệt mạng.
Phía Pakistan đã nhanh chóng có những phản ứng gay gắt trước cáo buộc của Afghanistan. “Tôi chưa từng gặp Mullah Omar, chưa một ngày nào trong đời mình” - ông Gul nói với hãng tin AFP. Ông tuyên bố tin tức ISI quan hệ với Taliban là “hoàn toàn sai trái”. Còn phát ngôn viên Zabihullah Mujahid của Taliban thì nói rằng thông tin Omar bị giết “mang màu sắc tuyên truyền”, nhằm làm suy yếu lực lượng này.
Một giáo sĩ nhiều ảnh hưởng
Mullah Omar được cho là sinh năm 1959 ở Nodeh, gần thành phố Kandahar, trong một gia đình nông dân nghèo, không ruộng đất. Có tin nói cha Omar đã chết trước khi ông ta ra đời và từ bé, gánh nặng chăm sóc gia đình đã đổ lên vai Omar.
Khi Liên Xô đưa quân vào Afghanistan, Omar chiến đấu cùng lực lượng Harakat-i Inqilab-i Islami thuộc phong trào Mujahideen. Có nhiều lời đồn đoán về tài thiện xạ của Omar, rằng một mình ông ta đã bắn cháy rất nhiều chiếc xe tăng Liên Xô trong thời chiến. Quãng đời chinh chiến kéo dài khiến Omar bị thương nhiều lần. Trong trận chiến ở Sangsar hồi năm 1987, một mảnh đạn pháo đã khiến Omar bị chột mất một mắt. Thương tích này khiến Omar mất khả năng chiến đấu. Ông ta buông súng về nghiên cứu và thuyết giảng Hồi giáo ở thành phố Quetta. Sau đó Omar chuyển tới hoạt động ở thánh đường Binoori nằm tại Karachi, Pakistan, nơi ông ta có cuộc gặp gỡ đầu tiên với trùm khủng bố Osama Bin Laden.
 Một trong những bức ảnh chân dung hiếm hoi của Mullah Omar |
Khi quân đội Liên Xô rút khỏi Afghanistan hồi năm 1989 và chính quyền Najibullah được Liên Xô hậu thuẫn sụp đổ vào năm 1992, quốc gia Trung Á rơi vào hỗn loạn do nhiều nhóm mujahideen khác nhau muốn giành quyền kiểm soát. Omar đã trở lại Sangsar và thành lập lực lượng của riêng ông ta.
Theo lời đồn đại, Omar đã có một giấc mơ lạ vào năm 1994, trong mơ một người phụ nữ nói với ông ta rằng: “Chúng ta cần sự giúp đỡ của con. Con phải trỗi dậy, chấm dứt hỗn loạn. Thượng đế sẽ phù hộ con”.
Omar thành lập phong trào của ông ta với chỉ 50 thành viên, phần lớn là các học trò tới học tập ở thánh đường của ông ta. Những người này được gọi là Taliban (tạm dịch “Các học trò”). Ban đầu Taliban chống lại tình trạng tham nhũng lan tràn ở Afghanistan và được chào đón. Đầu năm 1994, Omar nổi tiếng khi cùng 30 tay súng, tấn công giải cứu một số thiếu niên bị một thủ lĩnh bộ tộc tấn công tình dục, đồng thời treo cổ kẻ phạm tội dưới nòng pháo xe tăng. Kể từ đó, phong trào Taliban của ông ta bắt đầu nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ, lực lượng tăng lên nhanh chóng. Tới tháng 11/1994, Omar thậm chí đã chiếm được toàn bộ tỉnh Kandahar và tháng 9 năm sau là tỉnh Herat. Tháng 9/1996, tới lượt Kabul rơi vào tay Omar và những người ủng hộ.
Tháng 10/1997, đất nước Trung Á được đổi tên thành Vương quốc Hồi giáo Afghanistan và được Pakistan, Arab Saudi cùng Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất công nhận. Omar tuyên bố tất cả thành viên Taliban là những người Hồi giáo ôn hòa. Nhưng thực tế chính quyền Taliban thi hành rất nhiều chính sách hà khắc theo luật Sharia của Hồi giáo và nổi tiếng vì các hành vi ngược đãi phụ nữ. Phụ nữ bị buộc phải đeo mạng che mặt ở chỗ công cộng, không được phép làm việc hoặc giáo dục cho tới khi lên 8 tuổi, không được các bác sĩ là nam giới chữa bệnh, có thể bị trừng phạt bằng đánh đòn ở trên phố và bị hành quyết ở nơi công cộng nếu vi phạm luật Taliban. Sau khi Mỹ và Anh mở chiến dịch “Tự do bền vững” hồi tháng 10/2001 lật đổ chính quyền Taliban, Omar đã lẩn trốn từ đó tới nay.
Rất khó nhận dạng Omar
Trong quãng thời gian kéo dài 10 năm đó, đã có nhiều tin đồn về cái chết của Omar và ông này cũng chết hụt mấy lần. Đơn cử như hồi tháng 10/2001, căn nhà của Omar ở Kandahar bị trúng bom Mỹ, khiến người dượng của ông này và đứa con trai 10 tuổi thiệt mạng. Tuy nhiên thi thoảng Omar lại gửi ra ngoài một thông điệp, như để chứng tỏ mình vẫn còn sống.
Tháng 1/2007, phát ngôn viên Taliban Muhammad Hanif bị bắt và khai với nhà chức trách Afghanistan rằng Omar đang được ISI bảo vệ ở Quetta. Song thông tin này đã bị phía Pakistan bác bỏ.
Tới tháng 11/2009, tờ Washington Times tuyên bố Omar, được sự hỗ trợ của ISI, đã chuyển tới sống ở Karachi. Đầu năm nay, cũng chính tờ báo trên dẫn nguồn mạng tình báo tư nhân Eclipse Group nói rằng Omar bị đau tim vào ngày 7/1 và được ISI cấp cứu ở một bệnh viện gần Karachi. Dĩ nhiên, phía Pakistan đã bác bỏ kịch liệt những thông tin kiểu này.
Được biết do Omar từ chối cho chụp ảnh và quay phim nên người ta chỉ còn lưu giữ những bức ảnh rất cũ kỹ về ông ta. Việc nhận dạng Omar, vì thế, sẽ là trở ngại lớn cho các lực lượng săn lùng ông ta. “Nếu đi ngang qua Omar trên các con phố ở Kabul, Kandahar, Herat hay Mazar, nhiều khả năng tôi sẽ không nhận ra ông ta” - Tổng thống Hamid Karzai từng tuyên bố trên hãng tin CNN - “Làm sao các anh có thể bắt ai đó, khi anh không hề biết hình thù mặt mũi người ấy ra sao”.
Tường Linh
