ASIAD lần thứ 20 tổ chức tại Nagoya (Nhật Bản) từ ngày 19/9 đến 4/10/2026 không chỉ là một kỳ Đại hội thể thao mùa Hè châu Á đến hẹn lại lên, mà còn được xem như điểm khởi đầu cho một hành trình mới của Thể thao Việt Nam (TTVN) trong chiến lược "vươn tầm" giai đoạn 2030-2045.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu giành từ 3 đến 5 Huy chương Vàng (HCV) được xem là thực tế, thận trọng nhưng mang ý nghĩa định hướng rất rõ ràng cho toàn bộ hệ thống thể thao thành tích cao.

* Bắn súng: Bản lĩnh tạo nên khác biệt

Trong nhóm các môn có khả năng tranh chấp HCV, bắn súng tiếp tục được xem là niềm hy vọng lớn nhất của TTVN. Ở ASIAD 19, Việt Nam giành trọn 3 HCV và cả ba đều mang yếu tố bất ngờ, nổi bật nhất là tấm HCV 10m súng ngắn hơi nam của Phạm Quang Huy. Đó cũng là minh chứng rõ nét cho đặc thù của bắn súng: nơi bản lĩnh, tâm lý và khả năng bùng nổ đúng thời điểm có thể tạo nên kỳ tích, ngay cả khi kỳ vọng ban đầu không quá cao.

Hướng tới ASIAD 20, đội tuyển bắn súng Việt Nam sở hữu nhiều gương mặt đáng chú ý. Trịnh Thu Vinh - người vừa giành 4 HCV cùng 3 kỷ lục tại SEA Games 33, cho thấy sự tiến bộ vượt bậc về tâm lý thi đấu ở các giải lớn, yếu tố then chốt ở môn thể thao đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối.

Ngoài Thu Vinh, bắn súng Việt Nam vẫn có 2-3 xạ thủ khác đủ khả năng thi đấu sòng phẳng ở sân chơi châu lục. Dù Phạm Quang Huy chưa thể tái hiện phong độ đỉnh cao sau ASIAD 19, nhưng lịch sử bắn súng Việt Nam từng nhiều lần chứng kiến những tấm HCV đến vào thời điểm ít ai ngờ nhất, như trường hợp Hoàng Xuân Vinh tại Olympic. Điều đó khiến bắn súng tiếp tục là môn thi đấu được kỳ vọng nhất trong hành trình chinh phục HCV tại Nagoya.

* Điền kinh: Gian nan nhưng không vô vọng 

Điền kinh Việt Nam trải qua ASIAD 19 đầy thất vọng khi trắng tay hoàn toàn. Tuy nhiên, bức tranh hiện tại không hoàn toàn u ám. Thành công tại SEA Games 33 với 12 HCV, cùng sự xuất hiện của nhiều gương mặt trẻ, đang mở ra hy vọng mới cho ASIAD 2026.

Ở nhóm nội dung chạy, cơ hội rõ rệt nhất vẫn nằm ở tiếp sức 4x400m nữ - nội dung mà thông số thành tích tại SEA Games cho thấy khả năng cạnh tranh Top 3 châu Á. Bên cạnh đó, các nội dung khác cũng xuất hiện những điểm sáng đáng chú ý. Bùi Thị Kim Anh, VĐV 19 tuổi, giành HCV nhảy cao SEA Games với thành tích 1,86m - ngang bằng mức xà giúp VĐV Uzbekistan Safina Sadullayeva vô địch ASIAD 19.

Ở nội dung nhảy xa SEA Games 33, Trần Thị Loan đạt thành tích tiệm cận HCV ASIAD 18 của Bùi Thị Thu Thảo (6,55m). Lê Thị Tú Anh phá sâu kỷ lục quốc gia 200m nữ tồn tại suốt 15 năm, trong khi Tạ Ngọc Tưởng và Lê Ngọc Phúc gây ấn tượng mạnh ở nội dung 400m hỗn hợp. Dù vậy, khi đặt các chỉ số này lên bàn cân ASIAD, điền kinh Việt Nam vẫn cần sự thận trọng, bởi chênh lệch đẳng cấp với nhóm đầu châu lục chưa dễ san lấp.

Lãnh đội điền kinh Việt Nam, ông Nguyễn Đức Nguyên, nhấn mạnh ASIAD là đấu trường quy tụ đầy đủ các VĐV hàng đầu châu Á, đòi hỏi sự chuẩn bị mang tính chu kỳ, đầu tư trọng điểm vào những nội dung có khả năng tranh chấp thực sự. Lần gần nhất điền kinh Việt Nam giành HCV ASIAD là năm 2018, và ASIAD 20 được xác định là thời điểm để chấm dứt quãng lặng này.

Bơi: Giữ nhịp tiến bộ, tìm cú bứt phá

Bơi cũng nằm trong nhóm môn được kỳ vọng tại ASIAD 2026, dù thách thức không nhỏ. Ở ASIAD 19, khu vực Đông Nam Á chỉ có Việt Nam và Singapore giành huy chương bơi, trong đó Việt Nam có 2 HCĐ, còn Singapore giành 1 HCB. Nguyễn Huy Hoàng trở thành VĐV bơi Việt Nam thành công nhất tại ASIAD với 2 HCĐ ở các cự ly 400m tự do và 800m tự do.

Tín hiệu tích cực đến từ Giải vô địch bơi châu Á 2025, nơi Việt Nam giành tới 15 huy chương, xếp thứ 4 toàn đoàn. Đặc biệt, Nguyễn Huy Hoàng giành HCV 1.500m tự do nam, chấm dứt "cơn khát" HCV nam của bơi Việt Nam ở sân chơi châu Á. Dù nhóm kình ngư mạnh nhất nội dung này không góp mặt, chiến thắng vẫn mang ý nghĩa tinh thần rất lớn.

Bên cạnh Huy Hoàng, các gương mặt như Trần Hưng Nguyên, Phạm Thanh Bảo, Võ Thị Mỹ Tiên cũng cho thấy sự tiến bộ qua các giải đấu. Tuy nhiên, để bơi lội Việt Nam thực sự cạnh tranh HCV ASIAD, vẫn cần thêm nhiều VĐV đạt chuẩn quốc tế và một hệ thống tập huấn dài hạn ở nước ngoài nhằm thu hẹp khoảng cách với các cường quốc như Trung Quốc, Nhật Bản hay Singapore.

* Võ thuật và các môn thế mạnh khác

Ngoài bắn súng, điền kinh và bơi lội, nhiều môn Olympic và ASIAD khác của TTVN cũng mở ra hy vọng. Tại SEA Games 33, vật giành 10 HCV, karate có 6 HCV, rowing đoạt 4 HCV, canoeing giành 2 HCV. Đáng chú ý, nữ võ sĩ Dương Thúy Vi dù không bảo vệ được HCV SEA Games nhưng đã đăng ký thi đấu ở độ khó cao nhất như một bước "chạy thử" cho ASIAD 2026. Trước đó, chính Thúy Vi là người mang về tấm HCV duy nhất cho Việt Nam tại ASIAD 2014.

Thực tế, hơn 70% số HCV của đoàn TTVN tại SEA Games 33 đến từ các môn Olympic và ASIAD. Điều này cho thấy sự chuyển biến rõ rệt cả về số lượng lẫn chất lượng các môn trọng điểm, tạo nền tảng để hướng tới đấu trường khắc nghiệt ASIAD.

ASIAD 20 không chỉ là mục tiêu ngắn hạn với con số 3-5 HCV, mà còn là "tấm gương soi chiếu" chuẩn xác nhất cho giấc mơ Olympic 2028. Thành tích tại Nagoya sẽ phản ánh rõ mức độ tiệm cận của VĐV Việt Nam với đỉnh cao châu lục, từ đó điều chỉnh chiến lược đầu tư dài hạn.

Mục tiêu 3-5 HCV vì thế không chỉ là bài toán thành tích, mà còn là lời khẳng định cho cách làm thể thao mới: thực tế, bền bỉ và hướng đến chiều sâu. Trên hành trình "vươn tầm" 2030-2045, ASIAD 2026 chính là cột mốc quan trọng để TTVN kiểm chứng năng lực, bản lĩnh và khát vọng của mình trước sân chơi lớn của châu Á.