(Bài dự thi) - Bà là Phạm Thị Tý ở Phì Điền - Lục Ngạn - Sơn Động - Bắc Giang, tiếng tăm của bà đâu đâu người ta cũng biết. Không chỉ người dân trong tỉnh mà ngay cả các tỉnh xa như: Quảng Nam, Hà Tĩnh, Nghệ An, thậm chí cả trong Thành Phố Hồ Chí Minh mỗi khi bị chệch khớp hay gẫy xương đều nhắc đến cái tên của bà.
Người ta cứ kháo nhau: “Bà Tý có đôi bàn thần kỳ lắm”, rồi “ bà ấy giầu lên cũng nhờ đôi bàn tay đấy”. Thế nhưng có mấy ai hiểu được, cũng chính vì cái khả năng ấy mà bà được thì ít mà mất thì nhiều. Bà bảo: “Cái nghiệp đấy, tôi khổ cũng vì cái nghiệp này”, ẩn chứa đằng sau người đàn bà tài giỏi với hai chữ thầy: dạy học và chữa bệnh là những câu chuyện dài và buồn.
Vốn tính tò mò, khi nghe người bạn kể về bà tôi liền đáp chuyến xe Gia Lâm - Bắc Giang về Lục Ngạn. Hỏi người phụ xe về bà, anh mỉm cười: “Cô Tý chữa khớp xương chứ gì? Ai chẳng biết. Chị cứ ngồi đấy khi nào đến tôi sẽ gọi”. Nghe đến tên bà, một vài hành khách trên xe quay lại hỏi chuyện tôi. Họ hỏi tôi bị làm sao mà phải tìm đến bà Tý. Rồi họ kể cho tôi nghe nhiều câu chuyện về bà.
Chuyến xe đưa tôi về huyện nổi tiếng cả nước về vải thiều. Bắc Giang độ này hoa vải đang trổ bông. Vừa ngắm nhìn những đồi vải ven đường và nghe những câu chuyện về bà, tôi cứ thắc mắc không biết bà là người thế nào.
Xe chạy được hơn 3 giờ đồng hồ thì tới nơi. Dù đã được nghe mọi người trên xe nói là nhà bà sẽ rất đông, nhưng tôi không khỏi ngỡ ngàng. Từ ngoài đường tới nhà bà khoảng 100 m nhưng xe các loại đỗ chật cứng. Rồi kẻ đứng người ngồi suốt từ ngoài đường vào trong ngõ.
Tôi hỏi một chị chủ hàng ở đó thì được trả lời: “Toàn người đến nhờ bà Tý giúp đấy”. “Vậy sao không vào nhà mà lại ngồi ngoài này”, tôi thắc mắc. Chị nói: “ Sáng nay cô Tý đi dạy học. 1h30 cô ấy mới làm”. Tôi thắc mắc tiếp: “đông người thế này liệu một buổi chiều có xong được không” . Chị nhìn tôi cười: “Hôm nay còn ít người đấy, mọi khi còn đông gấp đôi cơ, nhưng cô ấy vẫn làm xong hết. Tý nữa chị vào coi sẽ biết”.
Ngồi chờ, tôi lân la hỏi những người xung quanh. Những người đến đây hầu hết là những người không may bị chệch khớp, bị gẫy xương. Họ đến từ rất nhiều địa phương khác nhau: Hải Phòng, Hà Tĩnh, Hải Dương, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Sơn La… Khi được hỏi vì sao lại biết bà Tý có khả năng chữa lành xương mà tìm đến thì hầu hết mọi người đều nói rằng: “Bà ấy giỏi thế, ai chẳng biết”.
Anh Nguyễn Văn Vinh quê Vũ Thư - Thái Bình đã 2 lần đưa người nhà đến đây nhờ bà Tý giúp kể: năm 2007, mẹ anh đi xe đạp bị ngã gẫy xương cổ đùi. Đi bệnh viện họ trả về. Nghe người trong làng mách thử lên nhà một bà lang ở Bắc Giang xem. Thế là anh khăn gói, vay tiền đưa mẹ lên đây. Anh cứ tưởng sẽ mất nhiều thời gian lắm, nhưng không ngờ chỉ cần bó 2 nắm lá của bà Tý và khoảng hơn 2 tuần sau mẹ anh có thể đi lại bình thường. Lần này em trai anh bị một chiếc công nông va quệt bị chệch 2 đốt sống lưng và gẫy 1 chiếc xương sườn. Sau khi đi bệnh viện chụp X-quang xong anh lại đưa em lên nhờ bà Tý. Anh khoe chỉ còn bó một nắm lá nữa thôi là 2 anh em có thể về quê rồi. Tôi hỏi: “chữa như thế có mất nhiều tiền không?”. Anh cười: “ Nếu đi bệnh viện mổ thì có lẽ mất hàng chục triệu đấy, nhưng đến đây bà Tý có đòi bao nhiêu đâu. Tuỳ tâm thôi.” Những người xung quanh cũng quay qua tôi nói: “chẳng mất bao nhiêu đâu, tuỳ tâm thôi. Bà ấy mà như người khác có mà một ngày kiếm cả chục triệu ấy”.
Nhìn về phía ngôi nhà bức tường trắng đã ngả màu rêu, cùng những câu chuyện của những người bệnh càng khiến tôi thêm tò mò về người đàn bà ấy.
13h30 cổng mở. Mọi người chen nhau vào. Một người đàn bà độ chừng 50 tuổi, dáng người nhỏ nhắn, ăn mặc gọn gàng mời mọi người xếp hàng. Ai bị gẫy xương thì ngồi ghế, còn những ai cần nắn sai khớp thì đứng chờ. Bà giúp lần lượt. Nhanh nhẹn và dứt khoát. Mỗi người chỉ mất chưa đầy 2p là xong. Ai được bà giúp xong, ra ngoài cũng thở phào nhẹ nhõm: “chỉ đau lúc đó thôi, nhưng giờ thấy thoải mái quá. Lại hoạt động được bình thường rồi”. Cả trăm người thế nhưng bà làm chưa đầy 2 tiếng là xong.
Ngày ấy, khi còn là một cô học trò nghèo, bà thích làm cô giáo lắm. Rồi bà thi đỗ vào trường Cao Đẳng Sư Phạm của tỉnh Bắc Giang. Lúc bấy giờ thi được vào trường của tỉnh là cả một kỳ tích, đặc biệt lại là ở vùng sơn cước nghèo nàn này. Đi học. Cứ cuối tháng về nghỉ, bố bà lại truyền lại cái nghề gia truyền vốn của của gia đình về xương khớp cho bà. “Ông cụ truyền lại cho mấy anh em, nhưng không hiểu sao chỉ có cô là học được”. Thế là cô vừa học làm cô giáo lại vừa học làm thầy thuốc.
Lúc đầu học cái nghề gia truyền cũng chỉ vì muốn giữ nghề và để giúp người thânvà người dân xung quanh. Bà không thể ngờ được rằng, mỗi ngày người ta đến lại càng đông hơn. “Nhiều lúc muốn dứt nó ra, nhưng dường như nó trở thành cái nghiệp đeo bám đời cô rồi cháu ạ”, bà nói trong tiếng thở dài.
Bà bảo, đã nhiều lúc bà muốn từ bỏ cái nghề này, muốn sống một cuộc sống bình dị như bao người khác. Sáng lên lớp, chiều về nấu cơm cho chồng con, tối soạn giáo an, dạy con học bài, thỉnh thoảng vào ngày lễ, ngày tết đi chơi cùng gia đình. Nhiều lúc nhìn những người phụ nữ khác đầm ấm bên chồng, bên con mà nước mắt bà cứ chảy ra. Thế nhưng khi nhìn thấy người khác đau đớn vì bị gẫy xương, chệch khớp thì cái ước mơ nhỏ nhoi kia lại bị tan biến.
Dạy học thì không thể bỏ, nghề thuốc lại càng không. Cứ thế. Cuộc sống cứ lặng lẽ trôi. Hàng ngày, bà vẫn sáng lên lớp, chiều chữa bệnh, tối soạn giáo án, ngày nghỉ, ngày lễ lên rừng tìm lá, tìm thuốc. Vì học trò, vì người bệnh bà đành bỏ tuổi xuân ở lại.
Nhiều người khuyên bà lập ra đình, nhưng bà lắc đầu: “làm gì có người chồng nào có thể chịu đựng được một người bận rộn như tôi. Cũng may đấy, nếu không lấy về lại khổ cả 2 người”. Khi sắp bước sang tuổi tứ tuần, bà mới chợt giật mình. Bà thèm có con, bà thèm được làm mẹ, thèm được nghe tiếng con gọi: “mẹ ơi”. Rồi bà đi kiếm con. Gạt những rèm pha sang một bên, bà nuốt nước mắt vào trong để nuôi con trưởng thành.
Cuộc trò chuyện của chúng tôi liên tục bị ngắt quãng vì vẫn là giờ làm việc của bà. Người bệnh đến, rồi điện thoại reo liên tục. Bà vừa làm vừa trả lời điện thoại. Cứ 5p lại có một cuộc gọi đến, họ hỏi ngày mai bà làm từ mấy giờ, ngày kia thì sao, rồi lá thuốc bà cho sử dụng thế nào, bà có chữa được bệnh này, bệnh kia hay không… “Trung bình một ngày của cô có khoảng 300 cuộc điện thoại. Đấy là chỉ từ 2h chiều đến 8h tối thôi, còn sau 8h cô phải để kênh máy vì nếu không người ta sẽ gọi cả đêm”, bà nói
Mệt mỏi, căng thẳng, đôi khi muốn có một ngày không phải suy nghĩ, không có điện thoại, không có người bệnh cũng không được. Dù đã tắt điện thoại, đã treo bảng “không làm” ngoài cổng, nhưng người ta vẫn đến, vẫn gọi cửa và bà vẫn phải giúp. Nhiều lúc cứ nghĩ nhà mình là cái nhà tù vì cửa nhà bà lúc nào cũng phải khoá, có khi còn không dám “thò” mặt ra ngoài. Bà kể, có hôm, mệt mỏi quá, bà muốn ra ngoài một chút cho thoải mái, bà phải trèo tường phía sau nhà chạy trốn. Trốn một lát thôi chứ bà cũng không đành để người bệnh chờ lâu, bà vẫn phải về giúp, vẫn phải nghe điện rồi dặn dò bệnh nhân.
Có khi bị ức chế vì người nhà bệnh nhân, nhiều người cho rằng bà kênh kiệu, vì “có tài mà thế này thế kia”, Bà tâm sự, bà buồn lắm, xã hội thay đổi nhiều, người ta cứ nghĩ có tiền là làm gì cũng được, có chức nhờ việc gì cũng xong, “Nhiều người còn nghĩ rằng cô muốn có tiền. Có nhiều người giơ tiền ra trước mặt và nói những lời khó nghe. Cũng có người vì cậy quyền, cậy chức cao và cậy quen biết rồi khíên cô rất khiến tôi rất khó xử và khó chịu. Nếu vì tiền, vì của thì có lẽ cô không còn sống đến hôm nay đâu. Cô sẽ chết vì kiệt sức và nếu vì điều đó thì cô sẽ chẳng đi dạy học và ở lại cái xứ nghèo này làm gì”, giọng bà chợt trùng xuống.
Tôi hỏi: “Thế có lúc nào cô bị người ta chửi mắng không”. Bà đáp : “ Đó là điều thường xuyên, có người cô không giúp được, họ chửi thẳng vào mặt, có người thì gọi điện chửi bới, trêu tức…Nhưng tôi quen rồi, nghĩ ra cũng chỉ vì người ta quá kỳ vọng vào mình thôi”.
Vậy đấy, bà chẳng để tâm đến người ta nói gì về mình, vẫn cứ tươi cười với người bệnh, vẫn cứ nhiệt tình giúp đỡ mà không đòi hỏi gì. Bà bảo: “Chẳng cần tiền, cô chỉ cần người bệnh khỏi và một lời cám ơn thế là đủ”.
Bà ngậm ngùi thú nhận, làm cái nghề này khiến bà mất đi nhiều thứ quá, tuổi thanh xuân, bạn bè, gia đình…Bà chẳng có thời gian giành cho họ, thỉnh thoảng bạn bè đến chơi nhưng bà chẳng tiếp được chu đáo, cứ lo nắn khớp, bó xương với trả lời điện thoại cũng chiếm hết thời gian của bà. Tối đến thì chẳng dám mở cửa, cũng không ai dám làm phiền vì biết bà rất mệt cần được nghỉ ngơi. Cứ thế, bà bảo giờ niềm an ủi lớn nhất của bà lúc này chỉ có đứa con và đám học trò nghèo.
Năm nay bà bước sang tuổi 50, làm cô giáo và thầy thuốc cũng đã được hơn 20 năm, tôi hỏi: “cô có nhớ được hết mặt học trò và người bệnh của mình không”, bà cười “Học sinh thì có nhớ đấy, đứa nào cô cũng nhớ, nhưng bệnh nhân thì không”. Nói đến đây bà chợt lắc đầu: “Có lẽ, sang năm cô sẽ phải trốn, phải đi một nơi nào đó cháu ạ. Giờ thì cô muốn thật sự nghỉ ngơi rồi. Cô muốn giành nhiều thời gian hơn cho con trai cuả mình, nhưng sao thấy khó quá”
Nghe tâm sự của bà, tôi chợt xót xa. Chao ôi, đến tuổi này mà đến ước mơ nhỏ bé là chăm sóc cho con cũng trở nên xa xỉ với bà. Vậy đến khi nào bà mới có thể thảnh thơi giành một chút cho mình?
Chiều dần buông xuống, bệnh nhân cũng ít hơn, bà ra khép cổng, biết ý tôi vội nói vàng xin phép bà chụp một tấm chân dung nhưng bà xua tay, lắc đầu: “đừng cháu ạ, cô chỉ là một người bình thường thôi, đừng cho cô lên báo nhé”.
Trên đường trở về Hà Nội tôi cứ miên man nghĩ, ngày nay vẫn có một người hi sinh hạnh phúc riêng mình để nghĩ cho người khác như thế thật hiếm. Vậy mà không có tấm huy chương nào dành cho người phụ nữ ấy nhỉ.?
Ong Lý - Nguyễn Huyền
