(TT&VH) - Ở Phú Yên có gió Nam cồ. Gió Nam cồ hung hãn thổi ngày đêm không ngừng nghỉ. Gió gây ấn tượng mạnh đến nỗi, người ta thấy nó phi, nó lướt, nó vật vã, nó lồng lộn điên cuồng. Dường như nó cũng có đầu, có lưng, có cẳng, có tay, nhưng chẳng có hình thù cố định.
1. Ôi cái gió Nam cồ! Ngay cái nắp gốm đạy vò nước cũng bị nó hất văng xuống sân, va vào bờ thềm bể tan tành. Lập tức gió chui tiếp vào vò nước, hốt quăng luôn cho đủ bộ. Còn rác rến, dĩ nhiên bay mất tiêu vào bốn phương tám hướng. Cái sân xi-măng trước nhà sạch sẽ như lau. Nhìn lên các ngọn cây lại càng kinh ngạc. Trong các ngọn cây, dường như có vô số bầy khỉ lớn bé núp trong đó, ra sức rung cây đùa giỡn cho thoả chí bình sinh. Tất cả trái cây đều rụng sạch. Những trái rụng lại cũng bị gió lăn đi. Quét mắt ra đồng ruộng, thấy sóng lúa cuồn cuộn bạt ngàn. Đồng lúa cũng dậy sóng. Toàn bộ cảnh vật chao đảo, không thể nào đứng yên được. Gió Nam cồ cứ như một người say rượu vô hình múa may mãi, lồng lộn không ngừng và quyết tâm không bao giờ tỉnh.
Còn nhớ, lúc tôi học tiểu học, gió Nam cồ đẩy tôi chạy tới trường, nhưng sách vở lại chạy ra ngoài ruộng, và chiếc mũ cháo lòng lại phóng trên cành cây vẫy vẫy chọc tức tôi. Mái tranh của nhà trường xù lông nhím, chớp chớp như sắp bị giật tung. Thế nhưng lúc ấy, lúc còn trẻ nhỏ ấy, tôi rất khoái gió Nam cồ. Đi ngược gió thật khó khăn vất vả vì bị gió đẩy lùi. Thế là cứ kiên cường bấm ngón chân tiến từng bước một. Khoái quá, quần áo lúc ấy cứ phần phật như sắp rách toạc. Gió lại xoáy vòng rất mạnh vào cái đầu trụi nghe đã ngứa vô ngần. Sướng quá nhưng mắt phải nhắm lại để tránh bụi cát bắn vào. Đi cứ như thể người mù. Đi một chặp thấm mệt, lại quay lưng theo chiều gió. Vừa quay lưng, lập tức bị gió Nam cồ xô mình phải chạy. Nếu đứng lại, có nguy cơ té giập mặt. “Ơ, cái gió Tuy Hòa/Cái gió chuyên cần/Và phóng túng/Gió đi ngang đi dọc/Gió trẻ lại lưng chừng/Gió nghĩ/Gió cười/Gió reo lên lồng lộng...” (Trần Mai Ninh).
2. Quý bạn biết không? Này nhé, gió Nam cồ là một cái gió mà sáng dậy mình vừa rửa mặt, chưa kịp lấy khăn lau, cái mặt mình đã bị nó quạt khô ngay lập tức. Ừ, khô ngay lập tức. Một cái gió mà ruồi muỗi, chó gà phải sợ, phải trốn, nhưng trẻ nhỏ và ngựa lại khoái chí vô cùng. Còn nhớ, những buổi chiều, dọn cơm giữa sân, cả nhà ngồi quây quần trong gió Nam cồ lồng lộng. Bữa cơm đạm bạc hẩm hiu, nhưng gió xung quanh lại sang trọng và hoành tráng vô cùng. “Lá tre quay chong chóng/Giun lòng thòng mỏ gà/Chuông chùa bay trong gió/Đồng xa trốc đất nâu... Chén mắm cá rô nướng/Đọt lang luộc rổ đầy/Ớt cay trán rịn nước/Đầy sân chi chít vui... Cơm nghèo thời còn nhỏ/Cứ no cả một đời/Nam cồ thời thơ ấu/Mát mãi cả ngày sau...”. (Ngô Phan Lưu).
3. Giờ thì tôi già rồi, nhưng nỗi thích gió Nam cồ lại không già. Hôm qua về quê, tôi cưỡi xe đạp đi sát mương nước, bị gió Nam cồ hốt quăng cả người và xe xuống lòng mương.
Tôi không giận gió mà lại thích thú vô ngần. Vì cỡ tuổi tôi - U70 - làm sao có dịp để tắm mương.
Nước mương bây giờ cũng khác nước mương hồi học tiểu học. Lỏng hơn và lạnh hơn...
Nhà văn Ngô Phan Lưu
