Ta Phrom là ngôi đền lãng mạng nhất của quần thể Angkor, được vua Jayavarman VII xây dựng năm 1186 để tưởng niệm mẹ của Ngài, hoàng hậu Jayarajachudanami, dưới dạng tượng Quan Âm Bồ Tát Bát Nhã Ba la mật (Prajnaparamita, tượng trưng cho sự sáng suốt, uyên thâm). Ngoài ra, trong đền còn có tượng thầy của vua, Jayamangalartha.
Ta Phrom đã bị bỏ hoang một thời gian dài và sụp đổ do cây rừng tàn phá qua bao thế kỷ. Không khí hoang sơ bao trùm ngôi đền, các tảng đá lớn nằm lổn ngổn khắp mọi nơi. Có lẽ vì vậy, viếng đền Ta Phrom, du khách cảm nhận được sâu sắc cảm tưởng của những người tìm lại được Angkor và chứng kiến quần thể này trong trạng thái bị quên lãng giữa rừng rú. Trong lộ trình tham quan quần thể Angkor, cũng như Angkor Wat, Angkor Thom hay đền Bayon, Ta Phrom là một địa điểm không nên bỏ qua.
Khắp đền có nhiều cây cổ thụ với rễ cây to lớn bao phủ tháp, tường thành và các kiến trúc khác. Đó là hai loại cây Ficus religiosa và cây bông gạo (kapok). Theo lời kể lại, xưa kia có một loài chim ăn phải hạt cây cổ thụ, rồi... ị lên trên tường thành. Sau đó, Ta Phrom bị bỏ hoang, các cây cổ thụ mọc lên, rễ cây to lớn ôm lấy đá, đá dựa vào cây, cả hai cùng nhau tồn tại với thời gian. Đây cũng là một điểm độc đáo của Ta Phrom.
Hollywood đã nhạy bén cảm nhận được vẻ đẹp huyền bí và lãng mạn của Ta Phrom nên lấy khu đền này làm bối cảnh cho bộ phim Tomb Raider (Bí mật ngôi mộ cổ). Thời điểm đó, đoán làm phim phải trả cho ông Sáu Cò (chủ khai thác khu du lịch quần thể Angkor) mỗi ngày 200000 USD (hai trăm ngàn USD) để ông ngưng việc cho khách viếng thăm Angkor trong thời gian quay bộ phim. Một phần cũng nhờ bộ phim này mà thế giới biết nhiều hơn đến Cambodia và quần thể Angkor. Chính vì vậy, Angelina Jolie, nữ diễn viên thủ vai chính trong phim đã trở thành công dân danh dự của Cambodia. Cảm phục trước trí tuệ và sức mạnh của người xưa khi xây dựng nên Angkor, Angelina cũng đã nhận một bé trai Cambodia làm con nuôi.
Đường vào Ta Phrom, cây rừng bao phủ
Trên đường vào Ta Phrom có những nhóm người chơi nhạc và bán đĩa CD. Họ là những người tàn tật, nạn nhân của chất độc màu da cam, kiếm sống bằng việc chơi nhạc và chơi khá hay. Theo lời hướng dẫn viên, mỗi khi có đoàn du lịch của nước nào đi ngang, họ chơi bản nhạc của nước đó. Bản nhạc Việt thường được chơi là "Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng". Tuy nhiên, khi đoàn du lịch của chúng tôi đi ngang, họ đang chơi một bản dân ca Cambodia.
Tuy nhiên, với sự tàn phá của thời gian, Ta Phrom cũng đã hư hại nhiều...
Ngô Bảo Khoa
