Nói đến Tạ Đắc ít người biết đến nhưng nếu nói ông là em trai thứ mười của nhạc sĩ Tạ Tấn thì có lẽ rất nhiều người biết hơn, nhất là những ai yêu guitar cổ điển.
Tạ Đắc - người em trai của Tạ Tấn
Nhạc sĩ Tạ Đắc sinh năm 1931 tại Hà Nội, ông học nhạc từ người anh trai Tạ Tấn của mình. Cho đến nay ông đã sáng tác khoảng gần 100 ca khúc. Tuy nhiên, ông khởi đầu con đường âm nhạc của mình là với cây đàn guitar. Năm 18 tuổi (1949) ông gia nhập quân đội và giữ một chân nhạc công guitar trong ban nhạc của Đoàn Văn công Sư đoàn 304 do nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý làm trưởng đoàn.
Qua nhiều năm dạy nhạc, ông đã góp phần đào tạo nhiều học sinh cho ngành guitar ở thủ đô, trong đó có Ngô Đăng Quang sau này là Trưởng bộ môn guitar Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội. Những năm của thập niên 70 thế kỷ trước, ông cùng các nhạc sĩ Nguyễn Hữu Cơ, Nguyễn Văn Khánh... lập ban nhạc Nắng mới biểu diễn trên các sân khấu Hà Nội cùng các ca sĩ “hot” thời đó như: Thúy Hà, Ái Vân, Quang Huy, Quang Thọ...
Năm 1980 ông sang định cư tại Canada theo diện đoàn tụ gia đình và những ngày tháng ở đất khách quê người cũng là thời gian mà ông sáng tác nhiều nhất.
Những ca khúc musical tại Canada
Như chúng ta đã biết, thể loại nhạc kịch (opera) được xem là loại hình nghệ thuật tổng hợp nhiều loại hình khác như: âm nhạc, ballet, phục trang, thiết kế sân khấu... và nhiều nhạc sĩ nổi tiếng thế giới như Mozart, Beethoven, Tchaikovsky... đều có những tác phẩm viết về thể loại này.
Tuy nhiên, thế kỷ 20 có thể loại nhạc kịch “bình dân” gọi là musical. Loại nhạc kịch này được nhiều người biết đến với nhánh hoạt động sôi nổi với hàng trăm nhà hát nhỏ ở khu phố Broadway (Mỹ) mà chúng ta thường gọi là nhạc kịch Broadway. Sự khác nhau đáng nói so với opera là Broadway đã thay các aria (bài hát thường dùng để diễn tả tâm trạng của nhân vật) bằng các ca khúc nhạc nhẹ, thay dàn nhạc giao hưởng bằng dàn nhạc nhẹ, nhạc jazz... và đề cập đến các nội dung gần gũi với đời sống xã hội... Những điều đó làm cho nó dễ đến được với đông đảo công chúng.
Nhạc sĩ Tạ Đắc trong thời gian sống ở Canada, với tình yêu nước nồng nàn và tinh thần dân tộc bất khuất, ông muốn góp phần vào việc giúp cho con em Việt kiều tại Canada luôn nhớ về văn hóa và nguồn cội của mình. Ông cũng tìm thấy sự đồng cảm trong việc sáng tác đối với những tác giả của các nhạc kịch Broadway như The Phantom Of The Opera, Cats... Từ đó, ông đã viết 4 vở mà ông gọi là “ca kịch” theo kiểu musical: Kiều, Hồn bướm mơ tiên, My Châu - Trọng Thủy và Huyền Trân công chúa. Tất cả cũng với mục đích để giới thiệu tác phẩm bất hủ Tiếng Việt còn, nước Việt còn của đại thi hào Nguyễn Du và các câu chuyện lịch sử, huyền sử của dân tộc đến với đông đảo bạn trẻ, nhất là đối với thế hệ trẻ người Việt sinh ra và lớn lên ở nước ngoài.
Năm 2003, trong chương trình đại nhạc hội ca vũ nhạc kịch Ấn tượng Toronto (Canada), trích đoạn tác phẩm Kiều (phần Hoạn Thư ghen) đã được trình diễn và được sự đón nhận khá nồng nhiệt của Việt kiều tại Canada.
Từ năm 2006 ông đã có chuyến về thăm quê hương đầu tiên, nhưng năm 2010-2011 với thời gian 6 tháng lưu trú tại Việt Nam ông đã cố gắng để lần đầu tiên giới thiệu những ca khúc trong các ca kịch nói trên đến với công chúng. Có thể xem đây là “live show” của nhạc sĩ Tạ Đắc.
Ngoài vài ca khúc viết thời còn ở Việt Nam như Dấu chân quê hương, Hà Nội nhớ, Hôn mãi ngàn năm... thì đa số là các ca khúc trích từ các vở ca kịch của ông.
Ông tâm sự: Cũng rất muốn có dịp để dàn dựng trọn vẹn những vở ca kịch, nhưng điều đó đòi hỏi nhiều thứ như: số lượng ca sĩ, thời gian... và nhất là kinh phí. Cho nên 2 đêm nhạc Hôn mãi ngàn năm vào tối 15 và 16/1 lần này được xem là bước đầu giới thiệu một phần những tác phẩm ca kịch của ông. Trong dịp này, ông cũng kịp thu âm 2 CD (gồm 18 ca khúc trong 2 đêm diễn) do ca sĩ Ánh Tuyết và những ca sĩ phòng trà ATB trình bày, với dạng tự phát hành tặng bạn bè để kỷ niệm.
Nếu được dàn dựng trọn vẹn Kiều sẽ là ca kịch hấp dẫn “Là người biên tập chương trình và có thể hiện một số ca khúc, tôi thấy các ca khúc trích từ ca kịch Kiều của nhạc sĩ Tạ Đắc với giai điệu rất dễ nghe, dễ cảm nhưng vẫn bảo đảm được sự tinh tế và sâu lắng của những ca khúc viết về câu chuyện nàng Kiều mà nhiều người biết đến. Đã có một số nhạc sĩ thể hiện tác phẩm Truyện Kiều bằng âm nhạc như giao hưởng Truyện Kiều, hợp xướng Truyện Kiều nhưng không phải ai cũng làm được điều giản dị, lôi cuốn và dẫn dắt người nghe đến với Truyện Kiều. Nếu ca kịch Kiều được dàn dựng trọn vẹn, nó sẽ là một tác phẩm hấp dẫn, dễ cảm thụ đối với đông đảo công chúng”- (ca sĩ Ánh Tuyết).
Bình Minh
