Từ chuỗi cuộc điện thoại đến hệ quản trị tập trung
Để hiểu được mức độ số hóa của các sự kiện chạy bộ hiện nay, cần nhìn lại thực trạng vận hành thủ công của vài năm trước. Giai đoạn sơ khai, các nhà tổ chức sự kiện thể thao quản lý thông tin VĐV thông qua các bảng tính Excel rời rạc. Tại khu vực phát Race-kit (vật phẩm thi đấu), nhân sự phải lật giở từng trang giấy để đối chiếu chứng minh thư và tìm số BIB (số báo danh). Quy trình này tạo ra những điểm nghẽn nghiêm trọng, khiến VĐV phải chờ đợi hàng giờ, đồng thời phát sinh sai sót giao nhầm thiết bị tính giờ (chip-timing), gây sai lệch kết quả thi đấu.
Sự bế tắc của phương pháp thủ công đã thúc đẩy Race Jungle - đơn vị tổ chức chuỗi giải Discovery Marathon và Ultra Trail tại Việt Nam - xây dựng lại toàn bộ cấu trúc vận hành. Ông Đặng Đức, Giám đốc Race Jungle chia sẻ: "Giai đoạn đầu, một giải chạy của chúng tôi thực chất là một chuỗi những cuộc điện thoại. Còn bây giờ, gần như toàn bộ cuộc đua đã được số hóa: từ lúc vận động viên bấm đăng ký, thanh toán bằng mã quét hoặc cổng thanh toán quốc tế, dữ liệu đổ thẳng vào hệ thống quản trị dữ liệu khách hàng, cho tới ngày đua, khi chip tính giờ, hệ thống AI RaceTrack và hệ quản trị ngày đua cùng chạy song song".
Hệ thống số hóa can thiệp ngay từ khâu đầu tiên là phát vật phẩm. VĐV hiện chỉ cần xuất trình mã QR (e-ticket) định danh trên điện thoại cá nhân tại quầy làm thủ tục. Hệ thống tự động nhận diện, đối chiếu khuôn mặt tích hợp, xuất lệnh hiển thị kích cỡ áo, nhóm máu, thông tin khẩn cấp lên màn hình.
“Rào chắn số” trong kiểm định y tế và năng lực
Khác với đường nhựa (Road), chạy địa hình tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cao do địa hình đồi núi hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt. Theo tiêu chuẩn an toàn, VĐV đăng ký các cự ly ultra (50km, 70km, 100km...) buộc phải chứng minh kinh nghiệm thi đấu thông qua bảng điểm của Hiệp hội Chạy địa hình Quốc tế (iTRA) hoặc các giải đấu có chứng nhận tương đương.
Trong quá khứ, việc rà soát kinh nghiệm thường được làm thủ công, dẫn đến kẽ hở cho những cá nhân làm giả thành tích hoặc khai khống năng lực. Hiện nay, quy trình xét duyệt đã trở thành một "rào chắn số" tự động. "Với các cự ly siêu dài như 70, 100 hay 160km, vận động viên phải chứng minh đã từng hoàn thành các giải địa hình đủ khó, hoặc có điểm iTRA của giải từ 3 trở lên, và kết quả phải tra được trực tuyến từ hệ thống tính giờ bằng chip. Chúng tôi không xét bằng lời kể", ông Đặng Đức, Giám đốc Race Jungle khẳng định.
Quan trọng hơn là việc bắt buộc khai báo y tế. Ông Đức nhấn mạnh đây là khâu không có đường lùi: "Mỗi người khi đăng ký phải khai đủ thông tin định danh, nhóm máu, thông tin y tế và số điện thoại người thân để liên hệ khi khẩn cấp. Hệ thống của chúng tôi từ chối ghi danh nếu thiếu số điện thoại người thân, và nguyên tắc của chúng tôi là không bao giờ tự điền hộ dữ liệu an toàn. Một con số sai ở đây, đến lúc cần gọi lúc nửa đêm thì không ai nghe máy. Khâu lọc tự động này chặn đứng mọi hồ sơ thiếu tiêu chuẩn an toàn ngay từ vòng ngoài”.
VĐV Đỗ Thành Kiên (Hưng Yên) nhận xét về sự khắt khe của hệ thống: "Một số người phàn nàn vì thủ tục khai báo trực tuyến của giải quá dài và chi tiết. Nhưng với những người chạy Ultra Trail nghiêm túc, một hệ thống từ chối hồ sơ không đạt chuẩn là minh chứng cho thấy BTC làm việc dựa trên dữ liệu thật, đặt sinh mạng VĐV lên trên số lượng BIB bán ra".
Trí tuệ nhân tạo và vòng lặp truyền thông tức thời
Song hành cùng bài toán an toàn là nhu cầu về hình ảnh truyền thông. Một sự kiện thể thao hiện đại áp dụng sâu rộng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong khâu xử lý ảnh tự động.
Các tay máy chuyên nghiệp bố trí dọc đường đua, từ những tán lá rậm rạp ở Nam Cát Tiên, Cúc Phương đến những khúc cua gắt tại Cao nguyên đá Đồng Văn, Mèo Vạc (Tuyên Quang), sẽ gửi trực tiếp hàng nghìn bức ảnh lên máy chủ đám mây. Tại đây, thuật toán AI lập tức quét, nhận diện khuôn mặt và số BIB của người chạy. Chỉ vài giờ sau khi bức ảnh được chụp, hệ thống đã tự động phân loại để các VĐV có thể tìm kiếm, tải ảnh theo số BIB của mình.
Đánh giá về ý nghĩa của công nghệ này, Tuấn Quách cho biết: "Mình làm nội dung và chụp ảnh chạy bộ nên rất hiểu giá trị của những bức ảnh sau cuộc đua. Khi có thể tìm ảnh nhanh bằng BIB hoặc nhận diện khuôn mặt, runner tiết kiệm được nhiều thời gian và dễ lưu giữ khoảnh khắc của mình hơn. Đôi khi, một tấm ảnh đẹp còn là động lực để họ quay lại giải năm sau".
Sự cộng hưởng giữa AI và mạng xã hội tạo ra một vòng lặp truyền thông hoàn hảo cho kinh tế địa phương. Hình ảnh xuất hiện ngay lúc VĐV vẫn đang giữ nguyên cảm xúc thăng hoa tại vạch đích, thúc đẩy hành vi chia sẻ ngay lập tức lên Strava và Facebook.
Triết lý “AI Native” và việc trả lại thời gian cho con người
Hướng tới tương lai, Race Jungle đang chuyển dịch sang mô hình doanh nghiệp "AI Native" - vận hành dựa trên trí tuệ nhân tạo ngay từ gốc, chứ không phải đem trí tuệ nhân tạo gắn thêm vào cách làm cũ. Các trợ lý AI trực ngoài giờ hành chính sẽ xử lý phần lớn thắc mắc cơ bản của VĐV trên Zalo hay mạng xã hội, đối soát vé qua đại lý và tự động cập nhật hệ thống quản trị.
Tuy nhiên, chuyển đổi số trong lĩnh vực sự kiện thể thao không đồng nghĩa với việc robot hóa hoàn toàn. Máy móc thay thế con người ở các thao tác lặp lại để giải phóng nguồn nhân lực chuyên môn cao.
Ông Đặng Đức kết luận: "Chuyển đổi số không phải là mua thật nhiều phần mềm. Nó là việc trả lại thời gian cho con người. Một đội ngũ gọn nhẹ mà vẫn tổ chức được những cuộc đua cả nghìn người ở nơi xa xôi nhất, vì máy lo phần lặp lại, còn người dồn sức cho thứ mà không cỗ máy nào làm thay được: đi khảo sát từng con dốc, ngồi với bà con dân bản, chăm chút từng trạm tiếp sức. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo làm thay nhiều việc, thứ không thể thay thế vẫn là trải nghiệm và cảm xúc của người chạy trên cung đường".
Khi hệ thống quản trị dữ liệu đã hoàn thiện ở tầng lõi, thử thách khốc liệt nhất của quá trình số hóa giải chạy chính là đưa hạ tầng công nghệ này lên ứng dụng thực địa tại những khu vực chưa có sóng viễn thông hoặc sóng yếu, chập chờn. Đó là lúc các giải pháp định vị vệ tinh và cảnh báo cứu hộ SOS được kích hoạt.
Câu chuyện sẽ được phân tích rõ nét tại các giải đấu mang tính biểu tượng ở Tuyên Quang và Cao Bằng trong kỳ tiếp theo. Mời bạn đọc tiếp tục theo dõi!
