VAR xuất hiện ở trận đấu giữa West Ham và Arsenal như thứ quyền lực tối thượng của bóng đá hiện đại. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ: Càng chính xác, VAR càng khiến người ta muốn loại bỏ nó khỏi Premier League.
1. Nếu nhìn hoàn toàn dưới góc độ luật bóng đá, rất khó để phản đối quyết định của tổ VAR ở London Stadium. Trong tình huống phạt góc cuối trận, thủ môn David Raya rõ ràng bị tác động khi cố băng ra bắt bóng. Sau khi tham khảo VAR, trọng tài Chris Kavanagh quyết định không công nhận bàn thắng cho West Ham. Arsenal giữ chiến thắng 1-0, qua đó tiếp tục nắm lợi thế lớn trong cuộc đua vô địch Premier League, còn West Ham chìm sâu hơn vào nguy cơ xuống hạng.
VAR đã hoàn thành chính xác vai trò mà nó được tạo ra: Sửa sai cho trọng tài chính trong một tình huống cực kỳ quan trọng. Nếu bàn thắng được công nhận, Arsenal có thể đánh mất lợi thế đua vô địch chỉ vì một pha phạm lỗi với thủ môn mà trọng tài không quan sát được trong thời gian thực.
Vấn đề nằm ở chỗ công nghệ càng phát huy quyền lực, bóng đá càng đánh mất tính tức thời vốn là linh hồn của môn thể thao này. Khoảnh khắc West Ham ghi bàn đã tạo ra một vụ nổ cảm xúc thực sự trên khán đài London Stadium. Người hâm mộ gào thét, cầu thủ lao vào nhau ăn mừng, còn Arsenal hoảng loạn. Nhưng tất cả lập tức đóng băng khi dòng chữ "VAR Review" hiện lên.
Sự chờ đợi kéo dài gần 5 phút biến cảm xúc bóng đá thành một phiên điều tra pháp lý. Người xem không còn sống trong khoảnh khắc nữa, mà phải hồi hộp chờ xem công nghệ sẽ phán xử thế nào. Và đó chính là nghịch lý lớn nhất của VAR: Nó có thể giúp bóng đá chính xác hơn, nhưng lại khiến bóng đá kém cảm xúc hơn.
2. Lý do lớn hơn khiến làn sóng phản đối VAR bùng lên sau trận West Ham-Arsenal không nằm ở riêng tình huống của David Raya, mà ở câu hỏi: "Tại sao hôm nay bị thổi, còn trước đây thì không?"
VAR đang bị phản đối dữ dội tại Premier League trong thời gian này
Arsenal mùa này là đội khai thác bóng chết hiệu quả bậc nhất Premier League. Dưới bàn tay của Mikel Arteta và chuyên gia cố định Nicolas Jover, họ gần như biến các tình huống phạt góc thành những pha tranh chấp kiểu NFL, nơi việc kéo áo, chắn người, ôm đối thủ xuất hiện liên tục.
Chính Arsenal cũng từng nhiều lần hưởng lợi từ những tình huống tương tự mà VAR không can thiệp. Trong trận gặp MU hồi đầu mùa, William Saliba từng cản trở thủ môn Altay Bayindir trước bàn thắng của Riccardo Calafiori, nhưng bàn thắng vẫn được công nhận. Hay ở trận Fulham gặp Everton, Bernd Leno cũng bị kéo tay trong vòng cấm mà VAR không hề vào cuộc. Điều đó tạo ra cảm giác luật đang được áp dụng theo hoàn cảnh chứ không phải theo chuẩn mực thống nhất. Nếu Raya được bảo vệ ở mức tối đa, tại sao những thủ môn khác không được đối xử tương tự?
Bản thân cụm từ "clear and obvious error" (sai lầm rõ ràng và hiển nhiên) cũng trở thành tâm điểm tranh cãi. Một tình huống phải xem lại hàng chục lần từ nhiều góc quay khác nhau, mất tới 5 phút để đưa ra kết luận, liệu còn có thể gọi là "rõ ràng" hay không?
3. Điều đáng chú ý là ngay cả những người từng ủng hộ VAR cũng bắt đầu lung lay sau vụ việc ở London Stadium. Bởi bóng đá vốn không phải môn thể thao được xây dựng trên sự hoàn hảo tuyệt đối. Nó hấp dẫn nhờ cảm xúc, tranh cãi, sự hỗn loạn và cả những sai lầm mang tính con người.
VAR ra đời để xử lý các tình huống "không thể chấp nhận được", kiểu như "Bàn tay của Chúa" của Diego Maradona tại World Cup 1986 hay pha dùng tay của Thierry Henry trước Ireland ở vòng loại World Cup 2014. Nhưng theo thời gian, công nghệ này dần mở rộng quyền lực sang cả những tình huống va chạm nhỏ, những pha kéo áo tồn tại ở gần như mọi quả phạt góc.
Hệ quả là bóng đá hiện đại đang bị "vi mô hóa". Mọi bàn thắng đều có thể bị treo lơ lửng vài phút để chờ công nghệ phán quyết. Người hâm mộ không còn dám ăn mừng ngay khi bóng vào lưới, bởi họ hiểu rằng luôn tồn tại khả năng một lỗi nào đó sẽ bị VAR soi ra. Đó là lý do ngày càng nhiều tiếng nói tại Anh không còn muốn "cải tiến VAR", mà muốn loại bỏ hoàn toàn nó. Không phải vì công nghệ sai, mà vì nó đang làm thay đổi trải nghiệm cốt lõi của bóng đá.
