(TT&VH) - Đâu đó trên đường phố, người ta có thể bắt gặp các bạn trẻ đang trợ giúp một người khuyết tật di chuyển, mua sắm… đừng nghĩ họ là ô-sin giúp việc đơn thuần mà họ đang làm nghề mà ít ai biết đến - nghề PA.
Nghề PA (personal assistant) - trợ giúp người khuyết tật (NKT) vốn khá phổ biến trên thế giới đã bắt đầu xuất hiện tại Việt Nam.
PA - “quan trọng là cái tâm”
Một PA khi bắt đầu công việc đều phải trải qua khóa tập huấn những kỹ năng giao tiếp và hỗ trợ NKT thuộc các dạng tật khác nhau, cách sử dụng xe lăn, cách hỗ trợ NKT ở nhà cũng như tại nơi làm việc, trong sinh hoạt cá nhân... Mỗi PA khi làm việc đều được trả lương theo giờ và có ký kết hợp đồng như những người lao động bình thường.
Khi một PA giúp đỡ NKT và duy trì được mối quan hệ tốt đẹp, thì đó cũng là cách để đưa NKT trở lại với cuộc sống bình thường, hòa nhập với cộng đồng sau một thời gian sống trong sự bao bọc của gia đình hay cô lập tại các trung tâm bảo trợ.
Các PA bế NKT lên taxi sau một buổi tập huấn tại Trung tâm Sống độc lập
Chị Nguyễn Hồng Hà - Giám đốc dự án Trung tâm Sống độc lập của NKT tại Hà Nội chia sẻ: “PA không giống với những công việc bình thường khác. Nghề PA có yêu cầu cao về sự nghiêm túc và tính chuyên nghiệp trong khi làm việc. Nhưng quan trọng nhất đối với một PA là phải có tấm lòng thực sự, phải có cái tâm thì mới làm được nghề này”.
Công việc của một PA không chỉ yêu cầu hỗ trợ NKT bằng sức lực mà còn cả sự hiểu biết về tâm lý cũng như cách giao tiếp ứng xử với họ. Những PA trở thành những người bạn đồng hành cùng NKT trong mọi hoạt động, hỗ trợ NKT trở lại làm người bình thường, tự tin và nhận ra giá trị của bản thân, đồng thời cũng giúp cho họ có khả năng sống độc lập.
Người làm PA - chủ yếu là các bạn sinh viên được phân công hỗ trợ cho NKT trong các công việc như vệ sinh cá nhân, dọn dẹp phòng, nấu ăn hay đưa họ đi chơi và làm những công việc khác. Những công việc mà PA làm tưởng chừng hết sức đơn giản song không phải ai cũng có thể hỗ trợ được NKT mà mình trợ giúp (thường được gọi là user) một cách tốt nhất.
“Nếu chỉ để kiếm tiền thì tôi sẽ không làm PA”
Đó là suy nghĩ của Linh - cô sinh viên năm cuối trường Đại học Lao động Xã hội - và cũng như các bạn trẻ khác ở Trung tâm Sống độc lập của NKT ở Hà Nội.
Trước khi đến với công việc PA, Linh đã từng tham gia nhiều hoạt động tình nguyện. Chứng kiến những khó khăn, vất vả của NKT trong các hoạt động hằng ngày cũng như hiểu áp lực tinh thần mà họ phải chịu đựng. Do đó, trở thành một PA là sự lựa chọn hoàn hảo của cô bạn có tấm lòng nhân ái này.
Hiện Linh đang làm PA cho bạn Nguyễn Thùy Chi, sinh viên lớp Xã hội học K30, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Linh chia sẻ: “Chúng mình cùng lứa tuổi, cùng là sinh viên, lại cùng quê nữa nên cũng khá gắn bó với nhau. Linh và Chi không chỉ là quan hệ giữa một PA và một user mà thực sự đã trở thành một đôi bạn. Bản thân mình cũng theo học khóa học về báo chí ở trường của Chi nên nhiều lúc hai đứa trao đổi với nhau về bài tập, như những người bạn học thân thiết”.
Những nụ cười rạng rỡ của PA và NKT
Chi là NKT thứ ba mà Linh hỗ trợ từ khi bắt đầu hoạt động tại Trung tâm. Trước đó, Linh từng hỗ trợ người lớn tuổi. Linh chia sẻ, đối với mỗi đối tượng khác nhau thì PA sẽ có cách trợ giúp, cách làm việc khác nhau. Ví dụ như đối với bạn Chi còn đang là sinh viên, Linh sẽ hỗ trợ các công việc như đưa đi học, giặt giũ, nấu nướng, đưa đi mua sách vở... Do Chi bị co cứng tay chân nên không thể viết, Linh còn giúp bạn chép bài giảng trên lớp, còn bài tập thì Chi có thể tự mình đánh máy.
Anh Nguyễn Văn Thắng, 24 tuổi, đã làm PA được hơn 1 năm cho biết lúc mới vào nghề, khó khăn lớn nhất mà anh gặp phải là làm thế nào để hiểu được tâm lý của NKT, hiểu được những thiệt thòi mà họ phải hứng chịu. Đó có thể coi là khó khăn chung của hầu hết các bạn PA đang hoạt động tại Trung tâm. Để hiểu được NKT là một việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, không thể vội vàng, các bạn PA phải cố gắng phán đoán tâm tư, tình cảm của họ qua những lần tiếp xúc trò chuyện. Những người làm nghề này cần có sự đồng cảm sâu sắc với hoàn cảnh của NKT để có thể thực sự thấu hiểu và sẻ chia những khó khăn với họ.
Trăn trở cho nghề PA
Hiện nay, các bạn trẻ làm nghề PA được trả lương từ 11.000đ đến 13.000đ/giờ làm - một mức lương hấp dẫn, tuy nhiên ít người có thể gắn bó lâu dài, bởi mỗi bạn sinh viên trước khi làm PA đều đang theo học ít nhất một ngành nghề nhất định. Khi ra trường, các bạn sẽ đi theo con đường mình đã chọn trước đó hay tiếp tục đồng hành cùng những NKT là một câu hỏi còn để ngỏ.
Thêm vào đó, vấn đề lâu dài của nghề PA cũng là mối băn khoăn của các bạn trẻ. Trung tâm Sống độc lập là một dự án được cam kết tài trợ trong 3 năm từ quỹ từ thiện Nippon của Nhật Bản, liệu sau thời gian đó, nghề PA vẫn phát triển hay không? Chị Hà, Giám đốc Trung tâm cho biết điều này còn phụ thuộc vào việc NKT có cần mình nữa hay không, và quan trọng hơn cả là phải xem có nguồn ngân sách nào đó để hỗ trợ cho công việc này hay không.
Khó khăn là vậy, nhưng chị vẫn chia sẻ mong muốn các bạn trẻ sẽ cố gắng tìm hiểu về nghề PA, tìm hiểu về NKT để có thể đồng cảm với họ. Khi có được sự đồng cảm ấy, chắc chắn các bạn sẽ cảm thấy nghề này trở nên đáng trân trọng bởi tính nhân văn.
Kim Anh
