(TT&VH) - Nữ ca sĩ da mầu huyền thoại Martha Reevels nói như vậy vì bà cho rằng chính Motown đã góp phần tạo nên một nước Mỹ sẵn sàng chấp nhận một tổng thống gốc Phi như hiện nay. Ra đời cách đây tròn 50 năm, Motown - hãng thu âm đầu tiên của người Mỹ gốc Phi – không những sản sinh ra những ngôi sao da mầu nổi tiếng thế giới như Diana Ross & The Supremes, Stevie Wonder, Marvin Gaye, The Jackson 5…, mà còn góp phần xóa bỏ những hàng rào chủng tộc ở nước Mỹ.
Hãng Motown Records được nhà soạn ca khúc da màu Berry Gordy sáng lập ngày 12/1/1959 với khoản tiền 800 USD vay của gia đình. Trải qua 50 năm hoạt động, từ một hãng nhỏ đặt tại một ngôi nhà 2 tầng ở thành phố Detroit (Michigan), Motown Records đã trở thành một hãng thu âm danh tiếng, góp phần làm thay đổi nền âm nhạc Mỹ. Motown còn được ghi nhận đã có công rất lớn trong việc khẳng định tài năng và vị trí của những người da mầu trong văn hóa và xã hội Mỹ, để từ đó từng bước đẩy lùi tư tưởng phân biệt chủng tộc ở nước này.
Cuộc đời của Berry Gordy giống như một câu chuyện cổ tích: Sinh năm 1929, ông nguyên là một võ sĩ quyền Anh và là một công nhân trong một nhà máy sản xuất ô tô, nhưng lại mê sáng tác nhạc. Năm 1957, Gordy bất ngờ thành công với một ca khúc do ông viết cùng người chị gái. Hai năm sau, ở tuổi 30 ông quyết định thành lập Motown Records theo sự gợi ý của của Smokey Robinson, một ca sĩ trẻ hơn ông 10 tuổi, người cùng ban nhạc The Miracles về sau đã thể hiện nhiều ca khúc ăn khách đáng nhớ của Motown Records, như S707hop Around (1960). Một năm sau, Motown Records đã có ca khúc đầu tiên chiếm vị trí quán quân trong bảng xếp hạng với Please Mr. Postman của The Marvelettes.
Trong suốt thập kỷ 1960, Motown Records đã tung ra một danh mục ca khúc mà không hề có địch thủ, như You've Really Got a Hold On Me, Heat Wave, Dancing in the Street, Tracks of My Tears, Where Did Our Love Go, My Guy, My Girl, Baby Love, Reach Out, I'll Be There, I Can't Help Myself, Get Ready… Đây là những tình khúc với những câu chuyện đơn giản, nhưng là niềm tự hào của Detroit và của người Mỹ da màu. Điển hình là Dancing in the Street (1964) của Martha & The Vandellas, một bản ballad ngợi ca một thế giới hòa đồng không có sự phân biệt nào và được các nhà dân quyền da màu thời ấy coi là “Thánh ca”. Trong thời hoàng kim, Motown Records có hơn 200 ca khúc chiếm vị trí quán quân trong bảng xếp hạng. Thời ấy người ta đã phải nhắc tới “Âm thanh Motown” như một hiện tượng trong âm nhạc Mỹ – đó là sự hòa trộn giữa nhạc soul và những nét đặc trưng của pop.
Motown Records được sáng lập vào thời điểm nước Mỹ còn mang nặng tinh thần phân biệt chủng tộc, nên để gặt hái được những thành công như vậy không hề dễ dàng gì. Robinson nhớ lại: “Thời gian đó, khi trình diễn ở miền Nam chúng tôi nhìn thấy rõ hiện tượng khán giả da trắng đứng một bên còn một bên là người da màu, sân khấu làm trọng tâm, hoặc người da trắng ở trên gác, dưới gác là người da màu…”. Nhưng nhiều năm sau, âm nhạc của Motown Records đã góp phần tháo gỡ các hàng rào đó để “mọi người cùng chung niềm vui và sự chia sẻ”. Ông nói: “Đó là thành tựu lớn về mặt âm nhạc và xã hội ở nước Mỹ thời bấy giờ
Năm nay 79 tuổi, tuy không còn là người điều hành của Motown Records, nhưng Gordy tin rằng một trong những bí quyết thành công của Motown là hãng đã tung ra các nhạc phẩm cho mọi chủng tộc.
Giữa thập kỷ 1960, Motown Records đã thiết lập văn phòng đại diện ở New York City và Los Angeles và năm 1969 bắt đầu chuyển dần trụ sở tới Los Angeles. Nhiều người tin rằng, sở dĩ Gordy quyết định chuyển Motown Records từ Detroit tới Los Angeles để thu hút thêm giới ca sĩ. Nhưng chính việc đó đã làm hãng suy yếu. Sự thay đổi ấy đã khiến nhiều ngôi sao của hãng buộc phải chọn hướng đi riêng của mình và những thay đổi cơ bản trong nền công nghiệp âm nhạc cuối cùng đã khiến Gordy phải bán Motown Records vào ngày 28/6/1988 cho Universal Music Group với giá 61 triệu USD.
Mặc dù giờ đây Stevie Wonder và nhiều nghệ sĩ trẻ hơn vẫn “trung thành” với thương hiệu đã làm nên tên tuổi của họ, nhưng dẫu sao người ta vẫn nhớ nhiều đến di sản mà Motown Records để lại hơn là hiện tại.
Một trong những di sản đó là Motown đã góp phần tạo ra một nước Mỹ không còn mang tư tưởng với phân biệt chủng tộc như ngày nay, mở đường cho sự xuất hiện của vị tổng thống Mỹ da mầu đầu tiên: Barak Obama.
