14/11/2026 16:12 GMT+7
Sau nhiều năm làm nghề, NSƯT Việt Thắng trở lại với “Cô bé Đông Cuông”, bản chầu văn anh yêu từ lời ca đến nhịp phách. Vẫn là những câu hát đã thuộc, nhưng lần này, người nghệ sĩ trưởng thành từ sân khấu chèo nghĩ nhiều hơn về cái tình và sự thành kính gửi trong từng lời.

Sau nhiều năm làm nghề, NSƯT Việt Thắng trở lại với "Cô bé Đông Cuông", bản chầu văn anh yêu từ lời ca đến nhịp phách. Vẫn là những câu hát đã thuộc, nhưng lần này, người nghệ sĩ trưởng thành từ sân khấu chèo nghĩ nhiều hơn về cái tình và sự thành kính gửi trong từng lời.

Trở lại với bản văn quen thuộc

Khi được hỏi hôm nay hát lại Cô bé Đông Cuông có gì khác những ngày đầu, NSƯT Việt Thắng nhắc đến hai chữ "lắng lại". Anh đã đi qua nhiều năm đứng trên sân khấu để hiểu một câu hát quen có thể được cảm nhận khác đi theo tuổi nghề. Ngày trẻ, anh chú ý nhiều đến kỹ thuật, giọng hát và khả năng thể hiện. Bây giờ, đứng trước bản văn ấy, anh nghĩ lâu hơn về "cái tình và cái hồn mà mình gửi gắm trong từng câu hát".

NSƯT Việt Thắng và mối duyên sâu nặng với “Cô bé Đông Cuông” - Ảnh 1.

NSƯT Việt Thắng chọn Cô bé Đông Cuông để trình diễn trong chương trình nghệ thuật "Tinh hoa Văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền" do Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tổ chức, diễn ra vào 14 giờ ngày 24/11 tại Nhà hát Vinpearl Theatre, Ocean City, Hưng Yên. 

Bắt nguồn từ tình yêu với văn hóa truyền thống và tín ngưỡng thờ Mẫu, NSƯT Việt Thắng yêu lời ca giàu hình ảnh, thích giai điệu mềm mại mà giàu sức biểu cảm. Khi kể về tác phẩm, anh nhắc cả tiếng đàn và nhịp phách. Dường như để nói cho hết vì sao mình yêu một câu hát, anh cần nhắc đến cả những âm thanh đi cùng câu hát ấy.

NSƯT Việt Thắng và mối duyên sâu nặng với “Cô bé Đông Cuông” - Ảnh 2.

Chương trình nghệ thuật "Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền" do Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tổ chức, diễn ra vào 14 giờ ngày 24/11 tại Nhà hát Vinpearl Theatre, Ocean City, Hưng Yên.

Cô bé Đông Cuông là bản chầu văn mang tên một hình tượng trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Người lần đầu nghe có thể bị giữ lại bởi một câu văn đẹp. Nghe thêm, có thể nhận ra một tiếng đàn nguyệt nối theo đuôi câu, một nhịp phách đưa giọng hát sang câu kế tiếp. 

Lời ca, giai điệu và nhịp phách cùng làm nên sức biểu cảm mà NSƯT Việt Thắng tìm thấy ở tác phẩm. Qua mỗi lần hát, anh lại có dịp nghe kỹ hơn sự hòa quyện ấy và hiểu thêm vì sao một lời văn đã thuộc vẫn khiến mình xúc động.

Với người nghệ sĩ đã dành nhiều năm cho sân khấu chèo, chọn một bản chầu văn để giới thiệu với công chúng cũng là chọn cách kể về một tình yêu khác trong đời làm nghề. Tình yêu ấy có cội rễ từ những năm tháng anh còn ra đình làng nghe các cụ hát.

Từ đình Tân Tiến đến nhịp phách hát văn

Trong ký ức của NSƯT Việt Thắng, đình làng Tân Tiến có tiếng trống chèo, tiếng đàn và những câu hát của các nghệ nhân. Gia đình anh không có ai làm nghệ thuật. Những buổi ra đình nghe hát là cách cậu bé Việt Thắng đến với chèo, để rồi có một quãng tưởng đã rời xa sân khấu, anh vẫn nhớ những làn điệu quê nhà.

Cơ duyên đến với hát văn qua quá trình tìm hiểu các loại hình nghệ thuật dân gian. Anh nhắc đến những nghệ nhân và những người đi trước đã dành cả đời gìn giữ nghề, như Giáo sư, Nghệ sĩ Chu Bảo Quế. 

Điều anh muốn học từ họ còn là cội nguồn và tinh thần của lối hát. Với một bản văn, hiểu câu hát được cất lên trong không gian nào cũng giúp người nghệ sĩ hiểu mình cần đặt tình cảm ở đâu khi thể hiện.

NSƯT Việt Thắng và mối duyên sâu nặng với “Cô bé Đông Cuông” - Ảnh 3.

Giáo sư, Nghệ sĩ Chu Bảo Quế

Nhiều năm hát chèo đã cho NSƯT Việt Thắng vốn liếng để bước vào công việc ấy. Người diễn viên chèo đã quen với việc một chữ có thể mang tâm trạng của cả nhân vật, một chỗ luyến láy có thể làm rõ ý của câu hát. Đến với hát văn, anh phải nghe kỹ hơn nhịp đàn, nhịp phách, cân nhắc độ ngân và độ mềm của tiếng hát sao cho hợp với thần thái từng giá văn, ngay cả ở cách nhả chữ.

Nhiều năm hát chèo đã cho NSƯT Việt Thắng vốn liếng để bước vào công việc

"Khi hát văn, người nghệ sĩ phải biết xử lý chữ sao cho vừa rõ lời, vừa có độ ngân, độ rung và sự mềm mại phù hợp với nhịp đàn, nhịp phách."

Một chữ ngân lên, người nghe vẫn phải nhận ra lời. Chữ ấy lại cần được đặt vừa vặn vào nhịp đàn, nhịp phách. Với NSƯT Việt Thắng, vốn nghề chèo còn giúp mình nhận ra lúc nào cần tiết chế một cách luyến láy đã quen để câu văn cất lên đúng chất.

Khi được hỏi về điều nhớ nhất trong những lần nghe hoặc hát văn, anh trở về với khoảnh khắc giọng hát, đàn nguyệt và tiếng phách hòa vào nhau trong không gian tín ngưỡng. Có lúc, người hát cảm được sự đồng điệu của người nghe và chính mình cũng xúc động. 

NSƯT Việt Thắng và mối duyên sâu nặng với “Cô bé Đông Cuông” - Ảnh 5.

Để người nghe biết câu văn đến từ đâu

Năm 2016, UNESCO ghi danh Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Hát văn, còn gọi là chầu văn, là một thành tố nghệ thuật gắn với thực hành tín ngưỡng ấy. Trong nghi lễ hầu đồng, lời văn, tiếng đàn và nhịp phách góp phần thể hiện đặc trưng của từng giá hầu.

Một khán giả trẻ hôm nay có thể gặp Cô bé Đông Cuông lần đầu qua một đoạn video. Vài câu hát đủ khiến họ dừng lại nghe. NSƯT Việt Thắng mong sự thích thú ban đầu ấy có thể dẫn người nghe đi xa hơn, đến với lời văn, làn điệu và đời sống tín ngưỡng đã nuôi dưỡng tác phẩm. Anh cũng mong hát văn được giới thiệu trang trọng trên sân khấu, để công chúng có thêm cơ hội nghe và hiểu lối hát này.

NSƯT Việt Thắng và mối duyên sâu nặng với “Cô bé Đông Cuông” - Ảnh 6.

NSƯT Việt Thắng

Khi nói đến việc đưa hát văn vào đời sống hôm nay, Việt Thắng dành chỗ cho những tìm tòi trong phối khí, dàn dựng và cách giới thiệu tác phẩm và  những điều người làm nghề cần gìn giữ qua mỗi lần thể hiện: lời ca, đặc trưng làn điệu, nhịp phách và mối liên hệ với tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Đằng sau suy nghĩ ấy là kinh nghiệm của một người đã đi từ chèo sang hát văn và hiểu mỗi lối hát có những đòi hỏi riêng, đến cả cách ngân một chữ.

NSƯT Việt Thắng chia sẻ anh sẽ tiếp tục học hỏi, tìm tòi và giới thiệu những tác phẩm hát văn mà mình trân trọng. Với Cô bé Đông Cuông, lời hẹn ấy bắt đầu từ việc hát lại một bản văn đã thuộc. Ngày trước, anh chăm chút câu hát để giai điệu cất lên cho đẹp. Sau nhiều năm, vẫn bằng sự chăm chút ấy, anh muốn người nghe cảm được cả lòng thành kính của người cất tiếng hát.

NSƯT VIỆT THẮNG

NSƯT Việt Thắng tên thật là Trần Ngọc Thắng, sinh năm 1982, quê quán tại Tân Tiến - Hưng Hà, Thái Bình cũ, nay là Hưng Yên. Với giọng hát ấm, dày và trong sáng, Việt Thắng là gương mặt nổi bật của Nhà hát Chèo Hà Nội. Anh từng giành bốn huy chương vàng tại các liên hoan sân khấu Thủ đô và giải Tài năng xuất sắc của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam. Trong đợt phong tặng gần đây, anh là nghệ sĩ theo đuổi âm nhạc truyền thống trẻ nhất được trao danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.



Thu Trang
NVCC
Thể thao và Văn hóa

Xem thêm

"Việt Nam tinh hoa" - Khúc ca tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc

"Việt Nam tinh hoa" - Khúc ca tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc

13/11/2026 21:33

Nhóm Dòng Thời Gian lần đầu thể hiện ca khúc “Việt Nam tinh hoa” của nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong tại chương trình nghệ thuật “Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền” do Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức, hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.

Dòng Thời Gian: Âm nhạc kết nối những giá trị văn hóa Việt Nam

Dòng Thời Gian: Âm nhạc kết nối những giá trị văn hóa Việt Nam

12/11/2026 15:59

Trong chương trình nghệ thuật "Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, nhóm Dòng Thời Gian sẽ trình diễn hai ca khúc mang âm hưởng truyền thống và hiện đại, thể hiện tình yêu và niềm tự hào với văn hóa dân tộc.

NSND Thanh Ngoan: Một đời nặng lòng với tiếng Xẩm

NSND Thanh Ngoan: Một đời nặng lòng với tiếng Xẩm

12/11/2026 12:01

Gần nửa thế kỷ gắn bó với nghệ thuật truyền thống, NSND Thanh Ngoan vẫn giữ nguyên niềm say mê với những làn điệu Xẩm mộc mạc, sâu lắng. Từ hành trình tìm về những nghệ nhân dân gian, góp phần phục dựng các làn điệu cổ đến những cuộc kết hợp đầy bất ngờ với nghệ sĩ trẻ, bà đang viết tiếp câu chuyện gìn giữ di sản bằng chính giọng hát, tình yêu và khát vọng đưa tiếng Xẩm đến gần hơn với đời sống đương đại.