(TT&VH Online) - Trước vòng bán kết, sau khi phân tích 28 trong tổng số 31 trận đấu diễn ra cho tới nay, Uỷ ban kỹ thuật UEFA đã đưa ra những đánh giá khái quát đầu tiên về EURO 2008, trong đó có những phát hiện về xu thế bóng đá đáng chú ý. Đó là các tình huống cố định đang mất dần ý nghĩa vốn có, trong khi các đợt tấn công “chớp nhoáng” đang ngày càng có ý nghĩa quyết định.
Các cầu thủ Nga là ví dụ điển hình nhất của lối đá “đột kích” này. Với các cầu thủ tấn công chạy nhanh như gió lốc, người Nga đã có thể đưa bóng từ sân nhà sang uy hiếp khung thành đối phương trong vòng có mấy giây. Theo uỷ viên Andy Roxburgh của Ủy ban kỹ thuật UEFA, lối đá phản công “chớp nhoáng” đã đóng một vai hàng đầu tại VCK EURO 2008. Ông nhận định: “Trong 28 trận đấu vừa qua, các đội bóng thường bố trí ít nhất một, và thường là hai, tiền vệ thu hồi bóng trước hàng hậu vệ. Các cầu thủ này đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc nhanh chóng chuyển từ thế thủ sang thế công”.
* Vai trò của các tình huống cố định ra sao?
Đáng tiếc là tại VCK EURO 2008, hiệu quả của các tình huống cố định như phạt góc, sút phạt và phạt đền đã giảm sút đáng kể. Cho tới nay, chỉ có 25% số bàn thắng được ghi trong các tình huống cố định và chỉ có 2 cú sút phạt biến thành bàn thắng. Đó là cú sút phạt gián tiếp của Michael Ballack trong trận Đức thắng Áo 1-0 và một cú sút phạt trực tiếp nhưng lại chạm vào một cầu thủ khác của Daniele de Rossi trong trận Italia thắng Pháp 2-0. Sở dĩ các tình huống cố định đã mang lại kết quả khá nghèo nàn như vậy là do các hàng phòng thủ được “bài binh, bố trận” khá hoàn hảo và hầu như không bị bất ngờ trước các “miếng” đá phạt của đối phương. Tuy nhiên, chuyên gia Roxburgh cũng cho rằng bên tấn công cũng chưa đưa ra được những pha đá phạt “đặc biệt thông minh”.
* Chiến thuật nào đang chiếm ưu thế?
Trừ hai đội Áo và Hy Lạp thi đấu với hàng hậu vệ 5 người, các đội bóng còn lại đều thi đấu với hàng hậu vệ 4 cầu thủ. Nhiều đội đã thi đấu với sơ đồ chiến thuật 4-2-3-1 với hàng tiền vệ 5 người, trong đó có 3 tiền vệ tấn công chuyên “mớm bóng” cho tiền đạo cắm duy nhất làm bàn. Sơ đồ chiến thuật này đã được người Hà Lan, người Nga áp dụng một cách khá hữu hiệu và cũng từng mang lại hiệu quả trong trận Đức thắng Bồ Đào Nha 3-2.
* Các đợt tấn công được tổ chức như thế nào?
Đã xuất hiện ba phương thức tấn công nổi bật tại VCK EURO 2008. Ngoài phương thức tấn công “chớp nhoáng” đã kể, phương thức tấn công sử dụng các đường chuyền vượt tuyến cũng tỏ ra khá hữu hiệu. Chuyên gia Roxburgh nhận xét: “Do hàng phòng thủ đối phương thi đấu khá ăn ý, các đội bóng tấn công thường lợi dụng những kẽ hở hiếm hoi để tung ra những đường chuyền vượt tuyến hoặc chọc khe tầm xa hiểm hóc để đánh úp hàng hậu vệ chưa kịp bố trí lại đội hình của đối phương”. Tại VCK lần này, đã xuất hiện một số đường chuyền vượt tuyến, loại bỏ hầu như toàn bộ hàng phòng thủ của đối phương.
Ngoài ra, theo UEFA, các ngôi sao hiện đang đóng một vài trò ngày càng quan trọng hơn trong bóng đá hiện đại. Chuyên gia Roxburgh cho rằng đây cũng là một xu thế rõ ràng tại VCK EURO 2008 và nói: “Các đội bóng càng có trình độ cao bao nhiêu, thì vai trò của ngôi sao càng quan trọng bấy nhiêu. Đó là mẫu cầu thủ thường thu hút ít nhất hai cầu thủ đeo bám và qua đó làm đảo lộn kế hoạch thi đấu của đối phương”.
* Vai trò của HLV trên hàng ghế chỉ đạo?
Cái định kiến HLV không thể làm được gì nhiều khi đám học trò của ông ta đang thi đấu trên sân càng trở nên lỗi thời. Không ít trận đấu đã được quyết định từ hàng ghế chỉ đạo, trong đó HLV là vị thống soái đầy mưu lược. Chuyên gia Roxburgh thừa nhận: “HLV có ảnh hưởng quyết định đến cục diện thi đấu trên sân và kết quả trận đấu”. Trong trận ĐT Thổ Nhĩ Kỳ thắng ĐT Czec, sau khi bị dẫn trước 2-0, HLV Fatih Terim đã chỉ đạo đưa tuyển thủ Hamit Altintop từ hàng hậu vệ lên thi đấu ở hàng tiền vệ. Và Altintop đã chuyền bóng cho đồng đội ghi bàn trong cả 3 bàn thắng và rốt cuộc Thổ Nhĩ Kỳ đã “lội ngược dòng” thắng ĐT Czec 3-2.
Trong trận gặp ĐT Pháp, HLV Marco van Basten của Hà Lan đã thực hiện một cú thay người cực kỳ hiệu quả. Mặc dù Hà Lan đã dẫn trước 1-0, ông vẫn đưa vào sân Arjen Robben - một tiền đạo chứ không phải một cầu thủ phòng ngự. Tiền đạo cánh Arjen Robben đã khuấy đảo hàng hậu vệ già nua của ĐT Pháp và tạo ra nhiều lỗ hổng cho đồng đội ghi bàn. Rốt cuộc, ĐT Hà Lan đã thắng đậm ĐT Pháp với tỷ số 4-1.
Minh Bích
