Những kỷ vật từng du hành vào không gian mang theo khát vọng Việt – Nga

Chuyến bay liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga

46 năm trước, chuyến bay Liên hợp 37, năm 1980 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam, phi công Phạm Tuân cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô Viktor Vasilyevich Gorbatko thực hiện sứ mệnh ngoài không gian. Chuyến bay lịch sử này không chỉ là thành tựu khoa học, mà còn là niềm tự hào chung của hai dân tộc Việt Nam - Liên bang Nga, là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay.

Trong những ngày này, tại Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu của Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, 12 Đào Tấn, Hà Nội, khách tham quan được chứng kiến trang sử hào hùng từ 46 năm trước, được tái hiện qua "ngôn ngữ" chính xác của tài liệu lưu trữ thông qua trưng bày "Chuyến bay liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga".

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tướng Phạm Tuân: Khoa học công nghệ của chúng ta lúc ấy còn thấp lắm, nhưng đây là bước đầu tiên để các nhà khoa học của chúng ta bước vào lĩnh vực mới, tiếp cận với lĩnh vực mới. Từ đó mới thấy được tầm quan trọng của vũ trụ ở đâu, muốn phát triển khoa học công nghệ vũ trụ chúng ta cần phải làm những gì, con người thiết bị ra làm sao. Ngay sau đó chúng ta có trạm thu phát vệ tinh, hình ảnh dự đoán khí tượng…, rất nhiều thứ. Và từ đó chúng ta vươn lên…

Đây là những hiện vật đặc biệt, từng du hành vào không gian cùng với phi hành gia Phạm Tuân và người đồng hành với ông, phi hành gia Liên Xô Viktor Vasilyevich Gorbatko, mang theo khát vọng của hai dân tộc Việt – Nga…

Những kỷ vật đi cùng hành trình vào vũ trụ của Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân 46 năm trước, thực sự là những kỷ niệm vô giá, những "chứng tích không gian" độc đáo, giàu giá trị lịch sử và cảm xúc!

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tướng Phạm Tuân: Tất cả những kỷ vật chúng tôi mang đi đều là những kỷ vật rất quý mà tôi được đất nước trang trọng trao cho. Đầu tiên là lá cờ Tổ quốc, lá cờ của chúng ta đã phấp phới bay trong vũ trụ. Điều đó thể hiện Việt Nam đã có mặt trên vũ trụ. Các kỷ vật khác mang ý nghĩa lịch sử của đất nước chúng ta như: nắm đất Ba Đình, Tuyên ngôn độc lập Bác Hồ đọc vào ngày 2-9, Di chúc của Bác. Tất cả những kỷ vật đó là lịch sử để lại cho chúng ta, dưới ngọn cờ đỏ sao vàng của đất nước chúng ta.

Ông Efimenko Andrey Ruslanovich, Vụ trưởng Vụ Pháp chế lưu trữ - Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga: Chuyến bay lịch sử tới trạm Salyut-6 (Say-út 6) năm 1980 đó được dệt nên từ tình hữu nghị chân thành, được tôi luyện qua những năm tháng đấu tranh gian khổ và những thành tựu rực rỡ trong dựng xây hòa bình. Đó là biểu tượng vĩnh cửu cho niềm tin tuyệt đối giữa hai dân tộc. Thật xúc động khi những người anh hùng như bác Phạm Tuân vẫn đang hiện diện cùng chúng ta hôm nay, như một minh chứng sống động cho sức mạnh ý chí và tiềm năng vô hạn của con người. Tôi muốn bày tỏ sự ghi nhận đối với sự phối hợp hiệu quả giữa hai cơ quan lưu trữ hai nước trong việc lan tỏa những trang sử chung. Đó là những trang sử mà nhân dân hai nước đã sát cánh bên nhau đi qua bão tố của thời đại, cùng chiến đấu, cùng lao động sản xuất và cùng tìm hiểu những nét văn hóa đặc sắc của nhau.

Cũng tại đây, khách tham quan còn được trải nghiệm một cách sinh động, toàn diện về quá trình từ tuyển chọn, huấn luyện, hành trình bay vào vũ trụ đến ngày trở về vinh quang, thông qua hệ thống tài liệu, hình ảnh, hiện vật quý và những bộ phim tư liệu, kết hợp ứng dụng công nghệ hiện đại.

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tướng Phạm Tuân: Những phi công vũ trụ nhìn xuống Trái đất, không thấy biên giới đâu, con tàu đi qua tất cả các nước, mình chỉ đinh ninh Trái đất là ngôi nhà của mình. Xúc động lắm, khi nhìn thấy Trái Đất là cảm thấy gần gũi, những gì nguy hiểm giảm đi. Đặc biệt khi đi qua đất nước Việt Nam, thấy được bờ biển Việt Nam, và cảm nhận ở dưới đó là có đất nước Việt Nam mình, có lãnh đạo, nhân dân mình đang mong chờ người Việt Nam đang bay trong vũ trụ…, là động lực để mình vượt qua khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ.

Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, Bộ Nội vụ: Với tư cách là người lưu giữ những tài liệu, chúng tôi rất mong muốn sẽ trao truyền các giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống đó cho giới trẻ. Chúng tôi sẽ có văn bản gửi đến các nhà trường, các trường Đại học, cả Việt Nam và các trường quốc tế, để làm sao giới trẻ có thể tiếp cận được những tài liệu về chuyến bay lịch sử này, như minh chứng sống động cho sự hợp tác giữa Việt Nam và Nga, và khơi dậy niềm tự hào mong muốn khám phá vũ trụ, tiến tới những đỉnh cao mới trong thời gian tới.

Di sản và ký ức lịch sử quý giá đang được truyền lại, tạo nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt Nam tiếp bước những nỗ lực vẻ vang của cha ông, để khám phá, cống hiến, xây dựng đất nước trong kỷ nguyên mới.

Trưng bày không chỉ tái hiện một sự kiện lịch sử đặc biệt, mà còn khẳng định giá trị bền vững của tài liệu lưu trữ - những bằng chứng xác thực kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần củng cố niềm tin và mở rộng hợp tác trong tương lai giữa hai đất nước. Điều đó cũng đúng với tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế trong tình hình mới../.