Để góp phần giải mã “cơn sốt” Linda Lê, TT&VH xin giới thiệu những ý kiến của dịch giả Nguyễn Khánh Long - người “hiểu” Linda Lê hơn cả.
1. “Tôi “khám phá” Linda Lê vào năm 1997, mặc dầu Linda Lê đã thành danh từ năm 1992. Lý do là tôi không đủ thì giờ đọc các tác giả đương đại, tôi tìm đọc các tác phẩm cổ điển nhiều hơn. Tình cờ đọc trên báo Le Monde một bài ca ngợi cuốn Les Trois Parques, tôi đi mua cuốn sách này. Mới đọc vài trang đầu tôi đã bị chinh phục tức khắc và bật kêu (tôi còn nhớ rõ): “Đây là một kiệt tác”.
Tôi không dịch ngay cuốn Les Trois Parques, mặc dầu đây vẫn là cuốn tôi mê thích nhất, mà chọn cuốn Calomnies (Vu khống) để bắt đầu, vì tương đối dễ dịch hơn. Tôi mất cả 1 năm (2001) mới dịch xong và gửi bản thảo cho Linda Lê. Vào tháng 5/2002, tôi được gặp Linda Lê tại Montreal (Canada) và được Linda Lê đồng ý để tôi tìm cách xuất bản tại Việt Nam. Tuy nhiên 2 nhà xuất bản mà tôi liên lạc được, một tại TP.HCM, một tại Hà Nội, đều từ chối với lý do sách khó hiểu, chắc chắn không thể bán được.
|
Vào lúc 16h hôm nay (15/10) tại Trung tâm văn hóa Pháp tại Huế (1 Lê Hồng Phong) Linda Lê sẽ có buổi giao lưu thứ 3; và lúc 18h ngày 19/10 tại IDECAF (31 Thái Văn Lung, TP.HCM) chị sẽ có buổi giao lưu thứ 4 trong “tour hội thảo văn học di động” của mình. |
2. Về “phong cách văn chương” của Linda Lê, tôi không phải là nhà phê bình văn học nên chỉ muốn nói vắn tắt từ cảm nhận cá nhân. Vậy thì, với tôi, phong cách của Linda Lê không nên đem so sánh với các nhà văn khác. Sự độc đáo đó trước hết nằm trong việc sử dụng tuyệt vời ngôn ngữ Pháp, cộng với di sản văn hóa phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Sau nữa, đó là cái nhìn của Linda Lê về kiếp nhân sinh. Và tất cả đòi hỏi người đọc “đặt lại vấn đề” về chính bản thân mình.
|
Tác phẩm đầu tiên của Linda Lê được giới thiệu tại Việt Nam có tên Tình ca ác quỷ, do Trương Minh Hiển dịch, NXB Long An ấn hành tháng 4/1989. Nguyên tác Un Si Tendre Vampire do NXB La Table Ronde ấn hành tại Paris tháng 2/1987. Linda Lê thuộc kiểu tác giả luôn tránh né các phương tiện truyền thông. Một số giải thưởng chính: năm 1990, giải Vocation; 1993, giải Renaissance de la nouvelle; năm 1997, giải Fénéon. Năm 2007, tiểu thuyết In Memoriam (Tưởng nhớ) được dự tuyển cho giải Femina, giải Médicis, và giải thưởng lớn cho tiểu thuyết của Hàn lâm viện Pháp. |
Ngoài ra, Linda Lê, với cái vốn văn hóa rộng lớn của mình, gợi lên rất nhiều điển tích, huyền thoại của các nền văn hóa lớn của nhân loại, cho nên tôi đã cố gắng chú thích để các độc giả ít quen thuộc với văn hóa phương Tây hiểu ngay.
Tác phẩm của Linda Lê ở đâu cũng kén chọn độc giả, dù ở Pháp hay ở bất cứ nước nào đã dịch Linda Lê, vì vừa khó vừa đòi hỏi người đọc (như tôi đã nói ở trên) “đặt lại vấn đề” về chính bản thân mình.
Tôi nghĩ Linda Lê luôn luôn đẩy xa con đường mình đã chọn và dành cho người đọc những bất ngờ, như cuốn mới nhất của cô, Cronos. Phần tôi, tôi đã bắt đầu dịch cuốn Les Trois Parques, nhưng vì lý do sức khỏe nên chưa biết bao giờ dịch xong”.
|
Linda Lê “truyền lửa” cho sinh viên viết Văn
Tại buổi giao lưu với khoa Sáng tác - Lý luận & Phê bình văn học (Trường Viết văn cũ) thuộc Đại học Văn hóa Hà Nội hôm qua, Linda Lê đã trải lòng mình với những người tương lai sẽ là “đồng nghiệp viết văn” như chị. Linda Lê chia sẻ: “Thật sự khi sáng tác tôi thấy hết sức căng thẳng, và tôi luôn có cảm giác người viết đang rất mộng du, người mộng du đang lặng bước trên một con đường hết sức chông gai, có thể là trong một khoảng không vô định hay trên một sợi dây đang căng giữa trời và tôi đang bước trên sợi dây đó. Song chính sự căng thẳng ấy đã nạp thêm năng lượng để tôi viết ra những điều tôi muốn diễn tả. Chính vì thế, mỗi một sáng tác của tôi khi ra đời, tôi cảm thấy chứa đựng những năng lượng mà mà mình đã diễn đạt ở trong đó...”. Linda Lê đã có lời nhắn nhủ với các bạn sinh viên đang theo học khoa viết văn: “Các bạn hãy viết, và viết thật nhiều nhưng đừng quên hãy làm việc miệt mài, vì chỉ lao động một cách miệt mài thì mọi điều mới tốt đẹp”. Hoa Quỳnh |
