Nhà thơ - nhạc sĩ A Khuê: "Chắp tay cùng lạy cuộc đời"

15/08/2009 12:54 GMT+7 | Đọc - Xem

(TT&VH) - Như tin TT&VH đã đưa, nhà thơ - nhạc sĩ A Khuê (sinh năm 1948) đã qua đời lúc 20h30 ngày 13/8/2009 do cơn tai biến cấp tính vào buổi sáng cùng ngày, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình và sự bỡ ngỡ của bạn bè trong giới văn nghệ. Tuy nhiên, nếu ai từng tiếp xúc và trò chuyện với A Khuê nhiều lần, thì sẽ thấy trong suy nghĩ của ông, vốn có sự hòa quyện của tinh thần Lão - Trang với đức tin Ki Tô giáo, rằng mỗi ngày sống là một tặng phẩm của niềm vui. Bởi chính A Khuê cũng không nghĩ rằng mình sống lâu đến như vậy!

Nguyện chết cùng ngày, cùng tháng với Sơn Nam

Tôi còn nhớ, khi triển lãm Người ở biển của Lê Kiệt diễn ra ở hành lang Bích Câu, Cung Văn hóa Lao động TP.HCM năm 2001, trong tiệc rượu buổi chiều, ngồi chung bàn với A Khuê là nhà văn Sơn Nam (1926-2008) và một vài người khác, Sơn Nam đã nói một câu mà bây giờ nghiệm lại thấy thật trùng hợp. Đại ý rằng: Tôi tưởng cậu chết rồi chứ, nghe tin bệnh tim của cậu tái phát và đã qua đời trên Long Khánh. Vừa rồi đọc chuyên đề về chuyện Trần Quang Lộc “đạo thơ” A Khuê trên báo, tôi mới hay cậu còn sống, thiệt là vui. Tuy nhiên, nói thì nói vậy, chứ hình như cậu đợi tôi cùng chết cho có đôi phải không?


A Khuê. Ảnh: Quốc Việt

Lời nói nhiều phần đùa của Sơn Nam vài lần được A Khuê nhắc lại ở đây đó, và nay thì đã ứng nghiệm, khi mà hôm kỷ niệm 1 năm ngày mất của Sơn Nam (13/8) ở TP.HCM cũng là ngày A Khuê bất ngờ ra đi ở Bình Phước. Hồi năm ngoái, trong đám tang của Sơn Nam, A Khuê cũng đã từng đùa kiểu văn nghệ rằng: Tôi với anh nguyện chết cùng ngày cùng tháng cùng năm, vậy mà anh đi trước, còn tôi thì phải ở lại. Nay thì cả hai đã được đi cùng ngày cùng tháng, quả là có những lời nói đùa nhưng trở thành hiện thực.

Bệnh tim và cái chết trong thơ A Khuê

Linh cữu A Khuê hiện quàn tại tư gia ở tổ 1, khu phố 1, phường Tân Đông, thị xã Đồng Xoài, lễ động quan lúc 7h ngày 16/8 và đưa đi an táng tại Nghĩa trang Nhân dân, tỉnh Bình Phước.

Trong thơ, A Khuê luôn đề cập đến cái chết như một ám ảnh thường nhật, trong bài Gõ quan tài làm vui ông viết: “Cho tôi miệng hót ba hoa / Thà tôi chết giữa chiều tà có hơn”. Từ trước 1975, khi còn đi “giang hồ” hay giao du với những bạn bè văn nghệ như Trần Quang Lộc, Vũ Hữu Định, Phạm Phú Hải, Đoàn Huy Giao, Đynh Trầm Ca, Đinh Thiên Hùng... A Khuê đã từng bị bác sĩ Mỹ trả về vì bệnh tim hết thuốc chữa. Trong nhóm bạn, ai cũng tưởng ông sẽ ra đi trước, vì có lúc “thân thể đã tím bầm như củ khoai chúa” - như chính tâm sự của A Khuê. Vậy mà Vũ Hữu Định, Đinh Thiên Hùng, rồi Phạm Phú Hải... đi trước, còn A Khuê vẫn cứ “gan lì” với cuộc mưu sinh quá nhiều lận đận.

Khi đến Long Khánh sống từ cuối những năm 1980, A Khuê đã có lần muốn tự tử, khi quyết định uống rượu say (dù trong đời rất ít lần uống rượu) và chạy lên đồi trong một ngày mưa to, với suy nghĩ rằng tim đang hở van mãn tính, sẽ trụy tim mà chết. Ông bị ngất xỉu giữa đồi cỏ, khi tỉnh dậy thì trời đã tối, người lạnh cóng. Sau lần trở về đó, A Khuê luôn nghĩ rằng mình phải sống như bề trên đã an bài; ông thêm tin rằng mình đang được sống những ngày quý báu.

Một sự nghiệp dang dở

A Khuê xuất bản tập thơ đầu tay tại Đà Nẵng năm 1970, bằng tiền bán chiếc xe máy Suzuki. Tác phẩm này chất chứa tinh thần và quan niệm của Lão - Trang, Ki Tô giáo và hiện sinh, một hình dung về cái chết ở tuổi 20. Trong bài Chắp tay quỳ, A Khuê viết: “Chắp tay quỳ lạy cuộc đời / Đã mang ta tới cõi người tử sinh (...) Chắp tay quỳ lạy mồ chôn / Hãy chôn ta với chập chùng vàng bay”.

Một tập thơ chỉ diễn tả về chuyện giấy tiền vàng bạc bay trong gió, kể về một đám ma, kể ra cũng là một suy nghĩ lạ.

Nhiều lần A Khuê tâm sự, khoảng hai chục năm cuối đời ông ít làm thơ, nhưng nếu in hết số thơ đã làm, chắc cũng phải trên 10 tập. Đến nay, thì phần lớn bản thảo thơ của ông đã bị thất lạc, do lúc trước chỉ viết tay hoặc đánh máy một hai bản, lại sống rày đây mai đó.

Năm 1999, sau sự kiện Trần Quang Lộc phổ thơ A Khuê, mà tiêu biểu là bài Về đây nghe em, nhưng “quên” đề tên đã bị báo chí “nêu” thì bạn bè mới hay tin A Khuê còn sống (!). Tập Lùa bò trong sương (NXB Trẻ) 43 bài, do bạn bè gom góp xuất bản, nhưng cũng không tiêu biểu vì do bản thảo ly tán. Tháng 9/ 2000, trong tập Trước sân nhà (NXB Trẻ) gồm 17 tác giả, một số bài thơ khác của A Khuê đã được giới thiệu.

Sau sự kiện bị đạo thơ và đột xuất lên báo lần ấy, cùng với tinh thần vui sống sẵn có, A Khuê như hồi sinh một lần nữa, ông chuyển hẳn sang viết ca khúc. Năm 2004 cùng với nhạc sĩ Bạch Cung Thạnh ra album đầu tay Mặt trời đã lên. Trong một phỏng vấn trên báo TT&VH trước đây, A Khuê tâm sự về thời trai trẻ của mình rằng: “Thời ấy bạn bè ới một tiếng là đi, không cần biết có tiền hay không. Thế rồi tôi cũng làm đủ các nghề hát hò, phiên dịch, chấm công thợ, chơi nhạc trong các quán cà phê, đám cưới... nhưng làm gì cũng chỉ được vài tháng. Con người tôi là vậy. Nhưng nhờ thế mà mình tích lũy được vốn sống”.

Trong một hai năm gần đây, bạn bè nói rằng A Khuê “tham sống” thấy rõ, vì ông đang loay hoay tìm cách xuất bản tuyển tập khoảng 300 ca khúc đã hoàn tất. Rồi khi về làm tại Đài PT-TH Bình Phước, cuộc sống của gia đình có đôi chút ổn định hơn, ông lại muốn sống thêm để nhìn đứa con cuối cùng lập gia đình. Ông có 8 người con, 6 gái 2 trai, đến ngày qua đời, ông đã có 5 con rể và rất nhiều cháu ngoại.
 
Văn Bảy

Cùng chuyên mục
Xem theo ngày
Đọc thêm