AI đang phủ sóng mạnh mẽ trong các chiến lược chuyển đổi của doanh nghiệp Việt , nhưng một nghịch lý đang hiện hữu: AI phổ cập rất nhanh nhưng "năng suất tổ chức" vẫn chưa tăng trưởng tương ứng. Tại phiên đối thoại Executive Café: AI for Business Transformation, các chuyên gia nhận định rằng AI đang được ứng dụng rộng rãi nhưng giá trị tạo ra vẫn ở mức nông, phân mảnh và thiếu thước đo hiệu quả cụ thể.
Vấn đề lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu công nghệ, mà nằm ở khoảng trống năng lực quản trị và lãnh đạo AI ở cấp tổ chức. Theo TS. Lê Minh Thành, Giám đốc chương trình Mini MBA in AI tại Trường Kinh doanh và Quản trị Geneva Thụy Sĩ (SSBM), phần lớn doanh nghiệp đang tiếp cận AI ở cấp độ cá nhân hoặc phòng ban. Nhân viên dùng AI để tăng tốc độ xử lý, quản lý dùng để hỗ trợ báo cáo, nhưng khi nhìn ở cấp độ toàn doanh nghiệp, các hoạt động này lại thiếu sự kết nối hệ thống.
Đồng quan điểm này, ông Kiều Mạnh Toàn, nguyên Giám đốc khối Khách hàng Doanh nghiệp và Chính phủ tại Microsoft Việt Nam, khẳng định năng lực AI cá nhân không tự động chuyển hóa thành hiệu quả kinh doanh nếu thiếu một "hệ điều hành AI" ở cấp lãnh đạo.
Ông Nguyễn Tiến Huy, Tổng Giám đốc PENCIL Group, quan sát thấy thực trạng mỗi phòng ban dùng một công cụ AI khác nhau dẫn đến dữ liệu phân mảnh và quy trình thiếu đồng bộ. Kết quả là số lượng sản phẩm sáng tạo có thể tăng nhanh, nhưng tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn lại giảm mạnh do thiếu cơ chế kiểm soát chất lượng ở cấp tổ chức.
Các chuyên gia chỉ ra ba điểm nghẽn chính: thiếu chiến lược AI gắn với kinh doanh, chất lượng dữ liệu hạn chế và khoảng trống năng lực ở tầng quản lý trung gian. Nếu không sớm lấp đầy khoảng trống về năng lực quản trị và lãnh đạo ở cấp tổ chức, doanh nghiệp sẽ mãi loay hoay với những công cụ rời rạc mà không thể tạo ra đòn bẩy chiến lược hay giá trị kinh doanh bền vững.
Để AI thực sự trở thành đòn bẩy chiến lược, bài toán phải dịch chuyển từ kỹ thuật sang năng lực lãnh đạo. Doanh nghiệp cần những người có khả năng kết nối AI với chiến lược, con người và văn hóa tổ chức thay vì chỉ dừng lại ở việc biết sử dụng công cụ. Hiểu được nhu cầu này, SSBM Thụy Sĩ đã ra mắt hai chương trình đào tạo thực tiễn là Mini MBA in AI và Mini MBA in Healthcare Service Management nhằm trang bị năng lực quản trị toàn diện cho đội ngũ lãnh đạo trong kỷ nguyên số. Khi AI đã trở nên phổ biến, lợi thế cạnh tranh sẽ không thuộc về người sở hữu công cụ sớm nhất, mà thuộc về người có năng lực tổ chức và dẫn dắt công nghệ tốt nhất.
