Nghệ thuật có thể 'đánh thức' lối sống xanh

Nếu những hội thảo về biến đổi khí hậu thường bắt đầu bằng các biểu đồ phát thải hay những con số thống kê, thì "Nhấn kết nối - Bật thay đổi" lại lựa chọn một cách tiếp cận khác: kể câu chuyện bằng nghệ thuật.

Chiến dịch "Nhấn kết nối - Bật thay đổi" của Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam đã khép lại sau một năm triển khai. Nhưng điều còn lại không chỉ là những buổi biểu diễn hay những con số hàng chục triệu lượt tiếp cận. Đó còn là một thử nghiệm về cách nghệ thuật có thể đưa những khái niệm tưởng chừng khô khan như chuyển đổi xanh, biến đổi khí hậu hay phát triển bền vững trở thành những trải nghiệm giàu cảm xúc, đủ sức chạm đến công chúng.

Khi nghệ thuật thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển bền vững

Nếu những hội thảo về biến đổi khí hậu thường bắt đầu bằng các biểu đồ phát thải hay những con số thống kê, thì "Nhấn kết nối - Bật thay đổi" lại lựa chọn một cách tiếp cận khác: kể câu chuyện bằng nghệ thuật.

Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier cho biết, chiến dịch được xây dựng nhằm kết nối giới trẻ Việt Nam với những mục tiêu hợp tác giữa EU và Việt Nam trong ứng phó biến đổi khí hậu, thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. EU lựa chọn ba yếu tố Gió, Nước và Mặt Trời xuất phát từ ý nghĩa nền tảng của chúng đối với sự sống, văn hóa, sáng tạo cũng như vai trò là những nguồn năng lượng sạch của tương lai.

Suốt gần một năm qua, ba biểu tượng Gió, Nước, Mặt Trời trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt chiến dịch do Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam khởi xướng trong khuôn khổ Sáng kiến Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway). "Gió" tượng trưng cho đổi mới và sáng tạo, "Nước" gợi nhắc khả năng thích nghi, kết nối, còn Mặt Trời mang ý nghĩa của tri thức và nguồn năng lượng cho tương lai.

Những ý niệm ấy không xuất hiện dưới dạng khẩu hiệu, mà được chuyển hóa thành âm nhạc, múa đương đại, nghệ thuật thị giác và các hoạt động trải nghiệm. Mỗi loại hình nghệ thuật trở thành một "ngôn ngữ" khác nhau để kể cùng một câu chuyện về phát triển bền vững.

Mỗi nghệ sĩ mang đến một cách diễn giải riêng về các vấn đề phát triển bền vững. Với MV "Gió", đó là những giai điệu truyền tải tinh thần đổi mới. Với triển lãm "Mặt trời", đó là những hình ảnh gợi mở mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Với vũ đạo "Nước", câu chuyện được kể bằng ngôn ngữ cơ thể, nơi từng chuyển động trở thành biểu tượng cho sự thích nghi, kết nối và tái sinh.

Điểm khép lại hành trình là sân khấu "The Flow of Evolution: Buổi diễn Gió - Nước - Mặt Trời", nơi các chất liệu sáng tạo được kết nối trong một cấu trúc thống nhất. Âm nhạc của WEAN, marzuz, Suboi, Hồng Nhung, những chuyển động của Last Fire Crew cùng triển lãm của Fustic. Studio và nghệ sĩ Bách Vũ không chỉ tạo nên một chương trình biểu diễn, mà còn tái hiện hành trình chuyển đổi từ nhận thức đến hành động.

Điểm đáng chú ý của chiến dịch không nằm ở việc đưa thông điệp môi trường lên sân khấu, mà ở cách biến công chúng thành một phần của câu chuyện.

Trong gần một năm, chiến dịch quy tụ 10 nghệ sĩ, 9 nhà sáng tạo nội dung, tổ chức 12 sự kiện và hoạt động trải nghiệm, thu hút hơn 8.600 lượt tham dự trực tiếp và đạt khoảng 35 triệu lượt tiếp cận trên các nền tảng số.

Những con số ấy phản ánh sức lan tỏa của một mô hình truyền thông mới, nơi nghệ thuật không còn đóng vai trò minh họa cho thông điệp, mà trở thành phương tiện để công chúng trực tiếp trải nghiệm, đối thoại và hình thành góc nhìn riêng về phát triển bền vững.

Thay vì tiếp nhận những lời kêu gọi thay đổi lối sống, người xem được bước vào không gian của âm thanh, hình ảnh và chuyển động để tự cảm nhận mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên.

Nghệ thuật không thể trực tiếp làm giảm lượng phát thải hay giải quyết các vấn đề môi trường. Nhưng nghệ thuật có thể thay đổi cách con người cảm nhận về thiên nhiên, từ đó khơi dậy mong muốn hành động.

Nếu mỗi khán giả có một góc nhìn mới, với một lựa chọn sống xanh hơn trong đời sống hằng ngày, thì nghệ thuật đã hoàn thành một vai trò quan trọng: không thay đổi thế giới ngay lập tức, mà góp phần thay đổi cách con người bước vào thế giới ấy.