Ngày Chuyển đổi số Quốc gia 2026: Khi công nghệ bước vào đời sống

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA · LONGFORM

Chuyển đổi số sẽ không được nhớ bằng bao nhiêu nền tảng đã được dựng lên, mà bằng bao nhiêu điều trong cuộc sống trở nên thuận tiện hơn. Từ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo đến những dịch vụ số rất gần với mỗi người, Ngày Chuyển đổi số Quốc gia 2026 đặt ra một yêu cầu giản dị nhưng không dễ: biến những thành tựu công nghệ thành những giá trị mà xã hội có thể nhìn thấy, sử dụng và cảm nhận mỗi ngày.

Muốn biết chuyển đổi số đã đi được bao xa, có lẽ không cần nhìn vào những trung tâm dữ liệu hay màn hình công nghệ, mà hãy nhìn vào một buổi sáng bình thường của người dân: làm thủ tục hành chính trên điện thoại, một người bán hàng tìm khách ở tỉnh khác, bác sĩ khai thác dữ liệu hỗ trợ chuyên môn hay người trẻ dùng AI để biến ý tưởng thành sản phẩm.

Ảnh 1 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 2 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 3 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 4 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 5 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 6 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 7 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 8 trong album chuyển đổi số quốc gia

Ảnh 9 trong album chuyển đổi số quốc gia

Tuần lễ số Quốc tế Việt Nam năm 2025 (VIDW 2025), giới thiệu các sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam phục vụ chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và chinh phục toàn cầu. Ảnh: TTXVN

Khi công nghệ khiến những việc vốn mất nhiều thời gian trở nên đơn giản hơn, chuyển đổi số đã thực sự bước vào đời sống. Đó cũng là tinh thần của Ngày Chuyển đổi số Quốc gia 2026 với chủ đề: “Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia”.

Một chủ đề khá dài, nhưng có một ý rất rõ: đã đến lúc những gì được xây dựng trên không gian số phải tạo ra những thay đổi có thể nhìn thấy trong đời sống.

Nhưng công nghệ vốn không phải đích đến.

Một ứng dụng được tải xuống không đồng nghĩa với một thói quen đã thay đổi. Một cơ sở dữ liệu được xây dựng không có nghĩa là dữ liệu đã tạo ra giá trị. Một dịch vụ công được đưa lên mạng cũng chưa chắc đã khiến người dân bớt một lần đi lại.

Vì thế, chuyển đổi số bước vào giai đoạn khó hơn: biến cái “có” thành cái “dùng”, biến cái “dùng” thành cái “hiệu quả”, và biến hiệu quả ấy thành chất lượng sống.

Đó là một cuộc chuyển đổi không chỉ của công nghệ, mà của tư duy.

Trong đời sống, người ta không quan tâm một hệ thống được xây dựng bằng công nghệ gì. Người ta chỉ quan tâm nó có giúp mình giải quyết công việc nhanh hơn không. Một doanh nghiệp nhỏ cũng không nhất thiết cần biết một nền tảng được vận hành bằng những thuật toán phức tạp nào. Điều họ cần biết là nền tảng ấy có giúp bán được hàng, tìm được khách hàng, giảm được chi phí hay không.

Ngày hội Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh Tây Ninh năm 2026 nhằm tôn vinh, lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10), tạo động lực bứt phá cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong giai đoạn mới. Ảnh: TTXVN

Và người dân càng không cần những khẩu hiệu về một “xã hội số” nếu cuối cùng họ vẫn phải xếp hàng, điền đi điền lại những thông tin mà cơ quan quản lý đã có.

Thước đo của chuyển đổi số, vì vậy, rất đời thường.

Đó là số phút được tiết kiệm. Số thủ tục được cắt giảm. Số cơ hội được mở ra. Số người có thể tiếp cận một dịch vụ mà trước đây họ khó tiếp cận.

Một thành phố có dữ liệu giao thông có thể điều hành giao thông tốt hơn. Một cơ sở y tế có dữ liệu đầy đủ có thể hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định tốt hơn. Một doanh nghiệp hiểu dữ liệu khách hàng có thể tạo ra sản phẩm sát nhu cầu hơn. Một cơ quan quản lý có dữ liệu tốt có thể nhìn thấy vấn đề sớm hơn và đưa ra chính sách chính xác hơn.

Nhưng dữ liệu cũng đặt ra một câu hỏi rất con người: chúng ta có thể tin tưởng vào cách dữ liệu của mình được sử dụng hay không?

Càng nhiều hoạt động diễn ra trên không gian số, yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và sử dụng công nghệ có trách nhiệm càng trở nên quan trọng. Một xã hội số không thể được xây dựng chỉ bằng tốc độ. Nó phải được xây dựng bằng cả niềm tin.

Và nếu dữ liệu là nguyên liệu, trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những công cụ mạnh nhất để chế biến nguyên liệu ấy thành giá trị mới.

AI đang xuất hiện trong những câu chuyện rất gần với đời sống: từ y tế, tài chính, du lịch, bán lẻ đến đô thị thông minh và công nghiệp sáng tạo. Nhưng điều đáng chờ đợi không phải là việc chúng ta có thêm bao nhiêu công cụ AI, mà là những công cụ ấy giúp con người làm được điều gì mà trước đây khó làm hơn.

Đặc biệt với lĩnh vực văn hóa và sáng tạo, đây là một câu chuyện đáng suy nghĩ.

Một câu chuyện văn hóa không còn bị giới hạn bởi địa lý. Một sản phẩm sáng tạo có thể đi từ một căn phòng nhỏ ở Việt Nam đến một khán giả ở bên kia thế giới. Một nghệ sĩ trẻ có thể tìm thấy công cụ để thử nghiệm những ý tưởng mà trước đây đòi hỏi cả một ê-kíp và nguồn lực lớn.

Nhưng công nghệ không thể thay thế căn cốt văn hóa.

AI có thể tạo ra một hình ảnh đẹp, nhưng không tự nhiên hiểu được vì sao một hoa văn truyền thống có ý nghĩa với cộng đồng đã tạo ra nó. Công nghệ có thể giúp kể một câu chuyện nhanh hơn, nhưng chiều sâu của câu chuyện vẫn đến từ con người.

Đó là lý do chuyển đổi số, suy cho cùng, không phải câu chuyện về máy móc. Nó là câu chuyện về khả năng của con người trong một thế giới có thêm những công cụ mạnh hơn.

Và cũng vì thế, không ai nên bị đứng ngoài hành trình này.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, người dân các địa phương vùng cao, biên giới ở tỉnh Lạng Sơn đang có những thay đổi lớn trong đời sống, sinh hoạt. Ảnh: TTXVN

Một xã hội số thực sự không chỉ có những đô thị thông minh, doanh nghiệp công nghệ lớn hay những trung tâm dữ liệu hiện đại. Nó còn phải có người nông dân biết tìm đầu ra cho sản phẩm trên nền tảng số, người bán hàng nhỏ biết sử dụng công cụ thanh toán và quảng bá, người cao tuổi có thể tiếp cận dịch vụ công, trẻ em được trang bị kỹ năng để bước vào thế giới số một cách an toàn.

Những hoạt động phổ cập kỹ năng số, “Ngày hội toàn dân học tập số”, những chương trình sinh viên tình nguyện hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ số vì thế mang một ý nghĩa đặc biệt. Đó là cách biến chuyển đổi số từ một câu chuyện của các chuyên gia thành một kỹ năng của cộng đồng.

Một người không phải đi thêm một chuyến xe để làm thủ tục. Một doanh nghiệp nhỏ có thêm một thị trường. Một nghệ sĩ có thêm một cách kể câu chuyện của mình. Một người trẻ có thêm một công cụ để sáng tạo. Một giá trị văn hóa Việt Nam có thêm một con đường để đi xa.

Khi ấy, những khái niệm tưởng như rất lớn - chính phủ số, kinh tế số, xã hội số - bắt đầu có hình hài cụ thể trong đời sống.

Ngày Chuyển đổi số Quốc gia 2026 vì thế có lẽ không chỉ nên được nhìn như một ngày để nói về công nghệ. Đó là dịp để nhìn lại cách công nghệ đang thay đổi chúng ta, và quan trọng hơn, chúng ta đang sử dụng công nghệ để thay đổi cuộc sống theo hướng nào.

Từ kiến trúc, nền tảng và dữ liệu đến kết quả thực chất là một hành trình dài. Nhưng điểm đến cuối cùng không nằm trong những hệ thống máy chủ hay những bảng điều khiển hiện đại.

Điểm đến ấy nằm ở con người.

Bởi một đất nước chỉ thực sự bước vào thời đại số khi công nghệ không còn là thứ đứng bên ngoài đời sống, mà trở thành một phần tự nhiên của cách chúng ta làm việc, sáng tạo, giao tiếp, gìn giữ văn hóa và mở ra những cơ hội mới.

Khi đó, chuyển đổi số không còn là câu chuyện về “số hóa” nữa.Nó trở thành câu chuyện về một xã hội đang học cách sống tốt hơn trong thời đại số.

Xem thêm

Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10): Nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia

Góc nhìn 365: Chuyển đổi số để di sản đến gần hơn với công chúng

Ngày Chuyển đổi số quốc gia - Đánh thức tư duy công nghệ