(TT&VH Cuối tuần) - Khi Jeroen Aerts, một người Hà Lan được giao nhiệm vụ lên kế hoạch phòng chống lũ lụt cho thành phố Mỹ New York, có chuyến thị sát đầu tiên dọc theo bờ biển bảy năm trước, ông đã kinh ngạc vì mức độ dễ tổn thương của thành phố lớn nhất nước Mỹ, và cơn bão Sandy vừa rồi đã chứng minh điều đó.
Không giống như một số siêu đô thị khác, London hay Amsterdam, với hệ thống phòng chống lũ lụt toàn diện, New York hoàn toàn phó mặc cho ông trời. “Ở đây, không ai lo lắng gì về các đe dọa lũ lụt”, Aerts, giáo sư quản lý rủi ro môi trường ở Đại học VU, Amsterdam, hiện là cố vấn cho chính quyền New York, nói.
Bão Sandy đã gây ra ngập lụt nghiêm trọng, mất điện trên diện rộng, làm hỗn loạn giao thông và khiến hơn 40 người thiệt mạng ở New York. Các ước tính ban đầu cho biết thiệt hại vật chất là 18 tỷ USD cho riêng bang New York. Thật ra, chính quyền bang và thành phố đã có kế hoạch phòng chống lũ lụt từ lâu, nhưng vẫn còn quá nhiều cản trở. Theo ước tính của Aerts, số tiền bỏ ra xây dựng và triển khai hệ thống ít nhất phải là 29 tỷ USD.
Các đề xuất bao gồm xây kè, đập và gia cố bãi biển. Một trong những dự án đáng chú ý nhất là xây rào chắn dài hơn một cây số ở sông Đông, từ Whitestone tại quận Queens tới cầu Throgs Neck ở quận Bronx, kèm theo một rào chắn khác dài hơn nhiều, gần 10km nối Sandy Hook ở New Jersey tới bán đảo Rockaway ở Long Island. Aerts ước tính những rào chắn đó sẽ tiêu tốn 10-17 tỷ USD. Các hệ thống gia cố khác sẽ tốn thêm 10-12 tỷ USD nữa.
 Những chiếc taxi vàng nổi tiếng của New York chìm trong biển nước vì bão Sandy |
Ngay cả khi thành phố có tìm ra nguồn ngân quỹ, một dự án lớn như thế sẽ cần tám năm để xây dựng và triển khai, đồng nghĩa với việc New York lại có thể chìm trong biển nước mỗi mùa mưa bão. Chiến lược của thành phố tạm thời là thích nghi. “Nếu bị bão và lũ lụt sẽ có thiệt hại, nhưng sau đó họ sẽ thu dọn… sửa chữa hư hại và trở lại”, Malcolm Bowman, giáo sư về đại dương học ở Đại học Stony Brook, Long Island, cho biết. “Rõ ràng như thế là chưa đủ”.
Với nhiều người dân New York, những tàn phá do bão Sandy gây ra là một cú sốc. Nhưng với các nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia môi trường và điều hành chính sách, đó chỉ là một thảm họa đã chực chờ. Nghiên cứu năm 2007 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) xếp New York hạng hai trong số những thành phố cảng dễ bị tổn thương bởi lũ lụt nhất.
“Chuyện này đã được nói tới nhiều lần, nhất là kể từ khi bão Katrina tàn phá New Orleans. Nhiều người biết thành phố New York sẽ là mồi ngon cho một cơn bão như thế”, Ủy viên phụ trách ngân sách của Hội đồng thành phố, John Liu, bình luận. Nhưng mãi tới bão Irene tháng 8 năm ngoái, New York mới bắt đầu nghiên cứu kế hoạch chống lũ lụt một cách nghiêm túc, theo Aerts, người được chính quyền thành phố yêu cầu tìm kiếm một chiến lược toàn diện phòng chống lũ lụt hiệu quả với chi phí thấp.
Sau bão Sandy, mọi việc càng trở nên khẩn thiết. Thống đốc bang New York, Andrew Cuomo, tuần trước đã tuyên bố cần phải xem xét lại toàn bộ cơ sở hạ tầng của bang. Nhưng hiện vẫn chưa rõ New York sẽ trả các khoản chi phí phòng chống lũ lụt như thế nào? “Chúng tôi cần cân nhắc giữa chi phí thiệt hại và chi phí làm hệ thống đập, rào chắn”, Liu nói.
Trên lý thuyết, New York vẫn còn có thể tiếp tục vay mượn cho hạ tầng, nhưng do bối cảnh kinh tế khó khăn và nợ nần của thành phố đã khá lớn, một giải pháp khác là xin tiền chính quyền liên bang, dù những trở ngại cũng là không nhỏ khi bản thân Chính phủ Mỹ cũng đang nợ ngập đầu.
“Trong ngắn hạn thì có thể tăng cường tiêu chuẩn xây dựng cho các tòa nhà để đảm bảo nó chống được lũ lụt, nhưng trong dài hạn, hệ thống phòng chống lũ lụt toàn diện là bắt buộc”, Aerts kết luận.
Hải Minh
