(TT&VH) - Đó là khẳng định của Thứ trưởng Đào Xuân Học, phụ trách quản lí đê điều và phòng chống lụt bão Bộ NN&PTNT với TT&VH tối hôm qua 6/11, trước câu hỏi hiện đang nóng hổi của dư luận về sức chống đỡ của hệ thống đê bao Hà Nội trong đợt lũ vừa qua và đợt mưa sắp tới.
Các sông của Đồng bằng sông Hồng đã “no” nước
* Thưa Thứ trưởng, theo thông báo từ trung tâm khí tượng thủy văn thì cơn mưa sắp tới mà Hà Nội và các địa phương gánh chịu rất lớn, có điểm có thể đạt đến hơn 200 mm, vậy Bộ NN&PTNN có biện pháp gì để giảm thiểu thiệt hại cho người dân, tránh tình trạng bị động như vừa xảy ra?
Dự báo sắp tới là một cảnh báo để chúng ta có thể chủ động đối phó những hậu quả nặng nề có thể xảy ra. Nếu lượng mưa ấy đổ vào ĐBSH trong đó có Hà Nội thì vấn đề khắc phục là tương đối nặng nề bởi vì hiện nay tất cả các vùng đồng bằng gồm Hà Nội, Hà Tây cũ, hệ thống thủy nông Bắc Hưng Hải, hệ thống sông Nhuệ đều no nước. Đối với Hà Nội, hiện nay mực nước hạ so với mức đầu được khoảng 60cm, đập Thanh Liệt mới khoảng 50cm, Yên Sở thì hạ được sâu hơn, nhưng một số vùng ngoại thành vẫn còn ngập. Đến lúc này tôi chưa có số liệu cụ thể chiều nay (6/11) mực nước sông Bùi, sông Tích đổ vào sông Đáy như thế nào, nhưng theo báo cáo sơ bộ mực nước hiện nay cũng đã hạ rất nhiều. Đối với sông Nhuệ tại cống Hà Đông mới hạ được 30cm, tính đến thời điểm sáng nay. Vùng Bắc Hưng Hải vẫn còn ngập rất nhiều. Vì thế nhìn chung hệ thống này vẫn rất no nước.
Hiện Bộ vẫn cấm các trạm bơm nội đồng đổ nước ra sông Nhuệ và kênh trục Bắc Hưng Hải, chờ đợi lượng mưa hôm nay 7/11, nếu có bất thường thì sẽ điều chỉnh sau. Có thể nói hai trục đó đều no nước cả rồi, nếu mưa trên diện rộng, và rải đều thì vấn đề ngập úng sẽ lại tiếp tục gia tăng và kéo dài thời gian ngập lụt. Đối với Hà Nội cũng như vậy.
Hiện nay để khắc phục cho Hà Nội, tiếp tục theo chỉ đạo như hiện nay là không cho nước đổ vào trục sông Nhuệ. Các trạm bơm ở ven sông Đáy, ven sông Hồng thuộc lưu vực sông Nhuệ thì cũng đang bơm nước ở mức cao nhất để hạ bớt mực nước sông Nhuệ, không gây áp lực với Hà Nội. Trạm bơm Yên Sở đang chạy liên tục hết công suất từ ngày 31/10 cho đến bây giờ.
Đặc biệt quan trọng là vấn đề sông Hồng phụ thuộc vào hệ thống các hồ Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang. Ngày 4/11 Ban chỉ huy phòng chống lụt bão TƯ có cuộc họp với tất cả các tổ tính toán điều hành lượng nước, bàn bạc tất cả các phương án có thể xảy ra. Hiện tại duy trì hai cửa xả từ tối hôm kia 4/11 cho đến sáng 6/11 tại các hồ cho đến khi mực nước hồ cũng rút hết so với mực nước dâng bình thường, ở thủy điện Hòa Bình là 0,4m, thủy điện Tuyên Quang là 0,5m. Sáng 6/11, chúng tôi đã quyết định cho mỗi hồ đóng bớt 1 cửa và buổi chiều chúng tôi cũng đồng ý với EVN đóng thêm một cửa nữa của hồ Hòa Bình, lượng nước xả đã giảm rất nhiều.
Nếu lượng mưa sắp tới đồng đều trong cả lưu vực sông Hồng khoảng 200mm thì phương án là xả đảm bảo mực nước cao nhất về Hà Nội cũng chỉ đến báo động 2. Phương án ấy đã được tính toán kĩ lưỡng an toàn cho các hồ và cho đê sông bao quanh Hà Nội.
Tôi khẳng định về hệ thống hồ, sông, đê điều vẫn rất an toàn, người dân cần bình tĩnh trước mọi thông tin. Nhưng cũng không thể chủ quan, việc sát lở vẫn có thể xảy ra, tuy nhiên không thể dẫn tới vỡ đê.
* Thưa Thứ trưởng, theo thông báo từ trung tâm khí tượng thủy văn thì cơn mưa sắp tới mà Hà Nội và các địa phương gánh chịu rất lớn, có điểm có thể đạt đến hơn 200 mm, vậy Bộ NN&PTNN có biện pháp gì để giảm thiểu thiệt hại cho người dân, tránh tình trạng bị động như vừa xảy ra?
Dự báo sắp tới là một cảnh báo để chúng ta có thể chủ động đối phó những hậu quả nặng nề có thể xảy ra. Nếu lượng mưa ấy đổ vào ĐBSH trong đó có Hà Nội thì vấn đề khắc phục là tương đối nặng nề bởi vì hiện nay tất cả các vùng đồng bằng gồm Hà Nội, Hà Tây cũ, hệ thống thủy nông Bắc Hưng Hải, hệ thống sông Nhuệ đều no nước. Đối với Hà Nội, hiện nay mực nước hạ so với mức đầu được khoảng 60cm, đập Thanh Liệt mới khoảng 50cm, Yên Sở thì hạ được sâu hơn, nhưng một số vùng ngoại thành vẫn còn ngập. Đến lúc này tôi chưa có số liệu cụ thể chiều nay (6/11) mực nước sông Bùi, sông Tích đổ vào sông Đáy như thế nào, nhưng theo báo cáo sơ bộ mực nước hiện nay cũng đã hạ rất nhiều. Đối với sông Nhuệ tại cống Hà Đông mới hạ được 30cm, tính đến thời điểm sáng nay. Vùng Bắc Hưng Hải vẫn còn ngập rất nhiều. Vì thế nhìn chung hệ thống này vẫn rất no nước.
Hiện Bộ vẫn cấm các trạm bơm nội đồng đổ nước ra sông Nhuệ và kênh trục Bắc Hưng Hải, chờ đợi lượng mưa hôm nay 7/11, nếu có bất thường thì sẽ điều chỉnh sau. Có thể nói hai trục đó đều no nước cả rồi, nếu mưa trên diện rộng, và rải đều thì vấn đề ngập úng sẽ lại tiếp tục gia tăng và kéo dài thời gian ngập lụt. Đối với Hà Nội cũng như vậy.
Hiện nay để khắc phục cho Hà Nội, tiếp tục theo chỉ đạo như hiện nay là không cho nước đổ vào trục sông Nhuệ. Các trạm bơm ở ven sông Đáy, ven sông Hồng thuộc lưu vực sông Nhuệ thì cũng đang bơm nước ở mức cao nhất để hạ bớt mực nước sông Nhuệ, không gây áp lực với Hà Nội. Trạm bơm Yên Sở đang chạy liên tục hết công suất từ ngày 31/10 cho đến bây giờ.
Đặc biệt quan trọng là vấn đề sông Hồng phụ thuộc vào hệ thống các hồ Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang. Ngày 4/11 Ban chỉ huy phòng chống lụt bão TƯ có cuộc họp với tất cả các tổ tính toán điều hành lượng nước, bàn bạc tất cả các phương án có thể xảy ra. Hiện tại duy trì hai cửa xả từ tối hôm kia 4/11 cho đến sáng 6/11 tại các hồ cho đến khi mực nước hồ cũng rút hết so với mực nước dâng bình thường, ở thủy điện Hòa Bình là 0,4m, thủy điện Tuyên Quang là 0,5m. Sáng 6/11, chúng tôi đã quyết định cho mỗi hồ đóng bớt 1 cửa và buổi chiều chúng tôi cũng đồng ý với EVN đóng thêm một cửa nữa của hồ Hòa Bình, lượng nước xả đã giảm rất nhiều.
Nếu lượng mưa sắp tới đồng đều trong cả lưu vực sông Hồng khoảng 200mm thì phương án là xả đảm bảo mực nước cao nhất về Hà Nội cũng chỉ đến báo động 2. Phương án ấy đã được tính toán kĩ lưỡng an toàn cho các hồ và cho đê sông bao quanh Hà Nội.
Tôi khẳng định về hệ thống hồ, sông, đê điều vẫn rất an toàn, người dân cần bình tĩnh trước mọi thông tin. Nhưng cũng không thể chủ quan, việc sát lở vẫn có thể xảy ra, tuy nhiên không thể dẫn tới vỡ đê.
Chưa đến báo động 1 thì sao vỡ đê được?
* Giả thiết nếu trường hợp xấu nhất xảy ra, thì Bộ và UBND TP đã tính đến phương án phân lũ chưa, việc phân lũ (nếu có) sẽ như thế nào, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân ra sao?
Không, tôi khẳng định năm nay sẽ không có chuyện phân lũ. Về mặt lý thuyết đê điều Hà Nội có thể chịu được trên báo động 3, tức là về mặt tính toán, đê sông Hồng phải chịu được mực nước 13,4m, mà báo động 3 mới có 11,5m thôi.
* Nhưng một lãnh đạo của UBND TP đã đề cập trên báo chí, nếu nước sông Hồng lên báo động 3 thì TP sẽ xem xét phân lũ?
Việc đặt trước các tình huống xấu trong mưa lũ là cần thiết, nhưng đặt vấn đề như vậy thì hơi quá. Hiện tại mực nước sông Hồng Hà Nội chưa đến báo động 1, đến chiều nay mực nước sông Hồng mới là 9,2m trong khi theo tính toán là chúng ta hoàn toàn có thể giữ được ở mức 13,4 mét, thì chưa nên đặt ra các tình huống như vậy. Từ 9,2 lên 13,4 là 4,2 mét thì làm sao mà có thể nói thế được?
Nếu tính mưa đồng đều lưu vực hồ Hòa Bình kể cả phía Trung Quốc, Tuyên Quang đều lên đến 200mm thì cũng chỉ xả đến 4 cửa, mực nước tối đa cũng chỉ có đến báo động 2, vì vậy không có gì đáng ngại.
Tôi cũng nhận được nhiều cú điện thoại hỏi về việc vỡ đê, nhưng chưa đến báo động 1 thì làm sao vỡ đê được? Nếu vỡ thì Bộ NN&PTNT xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Làm sao vỡ đê được, nếu vậy thì “trảm” cả Bộ NN&PTNT đi à? (cười).
Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo
* Giả thiết nếu trường hợp xấu nhất xảy ra, thì Bộ và UBND TP đã tính đến phương án phân lũ chưa, việc phân lũ (nếu có) sẽ như thế nào, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân ra sao?
Không, tôi khẳng định năm nay sẽ không có chuyện phân lũ. Về mặt lý thuyết đê điều Hà Nội có thể chịu được trên báo động 3, tức là về mặt tính toán, đê sông Hồng phải chịu được mực nước 13,4m, mà báo động 3 mới có 11,5m thôi.
* Nhưng một lãnh đạo của UBND TP đã đề cập trên báo chí, nếu nước sông Hồng lên báo động 3 thì TP sẽ xem xét phân lũ?
Việc đặt trước các tình huống xấu trong mưa lũ là cần thiết, nhưng đặt vấn đề như vậy thì hơi quá. Hiện tại mực nước sông Hồng Hà Nội chưa đến báo động 1, đến chiều nay mực nước sông Hồng mới là 9,2m trong khi theo tính toán là chúng ta hoàn toàn có thể giữ được ở mức 13,4 mét, thì chưa nên đặt ra các tình huống như vậy. Từ 9,2 lên 13,4 là 4,2 mét thì làm sao mà có thể nói thế được?
Nếu tính mưa đồng đều lưu vực hồ Hòa Bình kể cả phía Trung Quốc, Tuyên Quang đều lên đến 200mm thì cũng chỉ xả đến 4 cửa, mực nước tối đa cũng chỉ có đến báo động 2, vì vậy không có gì đáng ngại.
Tôi cũng nhận được nhiều cú điện thoại hỏi về việc vỡ đê, nhưng chưa đến báo động 1 thì làm sao vỡ đê được? Nếu vỡ thì Bộ NN&PTNT xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Làm sao vỡ đê được, nếu vậy thì “trảm” cả Bộ NN&PTNT đi à? (cười).
Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo
|
Xem xét thanh tra dự án thoát nước của Hà Nội
Đó là tuyên bố của ông Mai Quốc Bình, Phó tổng Thanh tra Chính phủ trong cuộc họp thông báo kết quả thanh tra tháng 10/2008 hôm qua 6/11. "Mấy ngày vừa qua dư luận bức xúc trước dự án thoát nước của Hà Nội không hiệu quả gây ngập úng trên diện rộng, việc đầu tư nhiều tỷ đồng nhưng chỉ thoát được lượng mưa dưới 170ml nước, còn trên 200ml thì chịu" - ông Bình nói.
"TTCP chia sẻ với những khó khăn của người dân khi ngập nước, chúng tôi băn khoăn về tính khả thi của dự án. Chẳng lẽ đổ cho công tác dự báo chỉ thoát được lượng mưa dưới 200ml nước" - ông Bình nghi ngờ.
Theo ông Bình, TTCP sẽ cân nhắc trình CP xem xét nên đưa vào chương trình thanh tra chuyên đề hoặc thanh tra đột xuất dự án thoát nước của Hà Nội. "Công tác thanh tra sẽ làm rõ hiệu quả đầu tư của dự án, việc sử dụng vốn đầu tư, quá trình đầu tư thực hiện dự án, có hay không tình trạng thất thoát vốn… nhằm làm rõ bức xúc của người dân" - ông Bình khẳng định.
Thế Vinh |
* Trong đợt mưa tới các địa phương bị nước cô lập có xảy ra tình trạng thiếu lương thực, biện pháp mà Bộ đưa ra để giải quyết tình trạng này?
Chiều hôm 4/11, Thủ tướng đã mời Bộ trưởng Cao Đức Phát và tôi lên cùng một số bộ ngành, chỉ đạo rất kĩ tất cả các vấn đề các phương án đề phòng có thể xảy ra, liên quan đến điều hành hệ thống đê, các hồ, ứng phó với mưa lũ, lương thực, nước sạch, môi trường...
Lần này nếu Thủ đô ngập sẽ huy động xe phà của quân đội để xe cộ và người dân đi lại thuận lợi hơn, chỗ chưa đến mức dùng phà thì có thể dùng xe lội nước, xe gầm cao. Đưa người dân ở các vùng ngay trong Hà Nội mà ngập lâu không có điện nước đi sơ tán. Những việc ấy đều lên phương án cụ thể với Hà Nội.
Đúng là hiện giờ vụ đông chúng ta mất khoảng 50% diện tích. Rất xót xa. Có thể nói là không thể cứu chữa được nữa vì ngập úng đã 5 ngày, hoa màu không có khả năng chịu đựng được. Hiện nay hệ thống bơm thoát nước của chúng ta đang lo đối phó chống ngập cho khu dân cư thôi, chứ hoa màu không còn cách gì cứu vãn nữa. Tuy nhiên, lượng lương thực của chúng ta hoàn toàn chủ động được.
Bộ đã lên phương án hỗ trợ các địa phương. Hiện Cục trồng trọt đã chuẩn bị xong kĩ lưỡng, và chiều nay Bộ trưởng đã kí văn bản trình Thủ tướng xin hỗ trợ kinh phí cho người dân thiệt hại. Chỉ nước rút là sẽ triển khai ngay để có thể khắc phục vớt vát vụ đông, bù đắp lại lượng lương thực thiệt hại vào cuối năm.
* Thứ trưởng có thể cho biết tình huống xấu nhất có thể xảy ra trong đợt mưa tới như thế nào?
Cục khí tượng thủy văn dự báo lượng mưa sắp tới khoảng 50 - 100mm, có một số nơi cao hơn, so với trước đây là 100 - 200 mm có một số nơi cao hơn. Tôi cũng hỏi rõ thì các anh báo cáo là hiện tại để dự báo mưa cực trị là rất khó khăn. Để nói rõ lượng mưa cực trị là bao nhiêu thì không thể khẳng định rõ được. Và khả năng theo dự báo thì đợt mưa tới sẽ hướng vào miền Trung nhiều hơn.
Đến lúc này tôi khẳng định rằng các đê đại hà, hồ chứa như đê sông Hồng, hồ chứa lớn như Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang là hoàn toàn an toàn không có gì đáng lo ngại. Nói như thế không có nghĩa là những người làm công tác ấy được chủ quan. Công tác canh phòng tại các điểm xung yếu đều đảm bảo 24/24.
Cái đáng lo nhất hiện nay là lo về lượng mưa ở ĐBSH và Hà Nội. Nếu lượng mưa lớn như dự báo, sẽ vẫn gây ngập kéo dài, gây ra các vấn đề môi trường, đời sống, kinh tế xã hội gây bức xúc cho người dân. Đó là do vấn đề quy hoạch, cơ sở hạ tầng, công tác thoát úng còn chậm của Thành phố. Tuy nhiên tôi khẳng định sẽ không có chuyện vỡ đê hay nước sông tràn vào nội thành.
Chiều hôm 4/11, Thủ tướng đã mời Bộ trưởng Cao Đức Phát và tôi lên cùng một số bộ ngành, chỉ đạo rất kĩ tất cả các vấn đề các phương án đề phòng có thể xảy ra, liên quan đến điều hành hệ thống đê, các hồ, ứng phó với mưa lũ, lương thực, nước sạch, môi trường...
Lần này nếu Thủ đô ngập sẽ huy động xe phà của quân đội để xe cộ và người dân đi lại thuận lợi hơn, chỗ chưa đến mức dùng phà thì có thể dùng xe lội nước, xe gầm cao. Đưa người dân ở các vùng ngay trong Hà Nội mà ngập lâu không có điện nước đi sơ tán. Những việc ấy đều lên phương án cụ thể với Hà Nội.
Đúng là hiện giờ vụ đông chúng ta mất khoảng 50% diện tích. Rất xót xa. Có thể nói là không thể cứu chữa được nữa vì ngập úng đã 5 ngày, hoa màu không có khả năng chịu đựng được. Hiện nay hệ thống bơm thoát nước của chúng ta đang lo đối phó chống ngập cho khu dân cư thôi, chứ hoa màu không còn cách gì cứu vãn nữa. Tuy nhiên, lượng lương thực của chúng ta hoàn toàn chủ động được.
Bộ đã lên phương án hỗ trợ các địa phương. Hiện Cục trồng trọt đã chuẩn bị xong kĩ lưỡng, và chiều nay Bộ trưởng đã kí văn bản trình Thủ tướng xin hỗ trợ kinh phí cho người dân thiệt hại. Chỉ nước rút là sẽ triển khai ngay để có thể khắc phục vớt vát vụ đông, bù đắp lại lượng lương thực thiệt hại vào cuối năm.
* Thứ trưởng có thể cho biết tình huống xấu nhất có thể xảy ra trong đợt mưa tới như thế nào?
Cục khí tượng thủy văn dự báo lượng mưa sắp tới khoảng 50 - 100mm, có một số nơi cao hơn, so với trước đây là 100 - 200 mm có một số nơi cao hơn. Tôi cũng hỏi rõ thì các anh báo cáo là hiện tại để dự báo mưa cực trị là rất khó khăn. Để nói rõ lượng mưa cực trị là bao nhiêu thì không thể khẳng định rõ được. Và khả năng theo dự báo thì đợt mưa tới sẽ hướng vào miền Trung nhiều hơn.
Đến lúc này tôi khẳng định rằng các đê đại hà, hồ chứa như đê sông Hồng, hồ chứa lớn như Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang là hoàn toàn an toàn không có gì đáng lo ngại. Nói như thế không có nghĩa là những người làm công tác ấy được chủ quan. Công tác canh phòng tại các điểm xung yếu đều đảm bảo 24/24.
Cái đáng lo nhất hiện nay là lo về lượng mưa ở ĐBSH và Hà Nội. Nếu lượng mưa lớn như dự báo, sẽ vẫn gây ngập kéo dài, gây ra các vấn đề môi trường, đời sống, kinh tế xã hội gây bức xúc cho người dân. Đó là do vấn đề quy hoạch, cơ sở hạ tầng, công tác thoát úng còn chậm của Thành phố. Tuy nhiên tôi khẳng định sẽ không có chuyện vỡ đê hay nước sông tràn vào nội thành.
Mạnh Cường (thực hiện)
