Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, đặc biệt là thói quen lạm dụng muối và đường, đang trở thành nguyên nhân hàng đầu đe dọa sinh mạng của hàng triệu người Việt. Sự gia tăng chóng mặt của các bệnh lý tim mạch, đái tháo đường và ung thư buộc Tổ chức Y tế Thế giới phải phát đi cảnh báo khẩn thiết, kêu gọi sự vào cuộc quyết liệt nhằm thay đổi nhận thức và thói quen tiêu dùng của cộng đồng.
Gánh nặng bệnh tật từ thói quen ăn uống hiện đại
Việt Nam vốn nổi tiếng thế giới với nền ẩm thực đa dạng, sử dụng nhiều rau củ tươi ngon cùng hương vị phong phú. Tuy nhiên, sự gia tăng của thức ăn nhanh, thực phẩm siêu chế biến và đồ uống có đường đang phá vỡ bức tranh dinh dưỡng truyền thống.
Tại hội thảo về giải pháp thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh vừa diễn ra, Tiến sĩ Angela Pratt, Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam, đã thẳng thắn chỉ ra thực phẩm kém lành mạnh là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với y tế quốc gia hiện nay. Việt Nam đang phải đối mặt với gánh nặng ngày càng lớn từ các bệnh không lây nhiễm, bao gồm bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh hô hấp mạn tính.
Đây hiện là nhóm nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại nước ta. Một phần lớn nguồn cơn của thực trạng này bắt nguồn trực tiếp từ thói quen tiêu thụ quá nhiều muối và lạm dụng đường trong các bữa ăn hàng ngày.
Một lon nước ngọt và ranh giới sinh tử của sức khỏe
Nhiều người tiêu dùng vẫn chưa nhận thức được mức độ nguy hiểm ẩn sau những thói quen ăn vặt tưởng chừng vô hại. Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra một ví dụ minh họa sinh động, một lon nước ngọt có ga thể tích 330 ml thường chứa tới 40 gram đường, tương đương khoảng mười thìa cà phê. Mức này đã bám rất sát giới hạn tối đa 50 gram đường mỗi ngày mà các chuyên gia y tế khuyến nghị cho một người trưởng thành.
Nhiều người tiêu dùng vẫn chưa nhận thức được mức độ nguy hiểm với sức khỏe ẩn sau thói quen lạm dụng nước ngọt. Ảnh: PV
Để ngăn chặn đà suy giảm sức khỏe cộng đồng, Chính phủ và các cơ quan chức năng đang quyết liệt chuyển hướng chiến lược từ điều trị sang phòng ngừa. Những bước tiến pháp lý quan trọng đã được thiết lập, điển hình là việc Quốc hội thông qua Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt sửa đổi vào năm 2025 nhằm áp thuế đối với đồ uống có đường, qua đó tác động vào giá thành và giảm lượng tiêu thụ.
Cùng với đó, Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 30 năm 2026, quy định bắt buộc công bố thành phần và giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm. Các chuyên gia cũng đang phối hợp xây dựng Mô hình Phân loại Dinh dưỡng phù hợp với thực tiễn trong nước. Đây là nền tảng để triển khai dán nhãn cảnh báo trực quan ở mặt trước bao bì, giúp người tiêu dùng nhanh chóng nhận biết các sản phẩm chứa lượng muối, đường hoặc chất béo vượt ngưỡng an toàn.
Cảnh giác trước cạm bẫy tiếp thị nhắm vào trẻ em
Bên cạnh các chính sách vĩ mô, việc bảo vệ thế hệ trẻ trước mạng lưới tiếp thị thực phẩm đang trở nên cấp bách. Trẻ em hiện là đích ngắm của các chiến dịch quảng bá bủa vây nhằm thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm chứa nhiều axit béo bão hòa, đường tự do và muối. Những thông điệp quảng cáo gây hiểu lầm này không chỉ đánh lừa phụ huynh mà còn định hình sai lệch sở thích ăn uống của trẻ từ sớm, để lại hệ lụy sức khỏe nặng nề khi trưởng thành.
Cuộc chiến chống lại các bệnh không lây nhiễm đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội, trong đó báo chí truyền thông đóng vai trò mũi nhọn. Việc lan tỏa những thông tin y khoa chính xác, ngăn chặn những lầm tưởng về dinh dưỡng sẽ trao quyền cho người dân tự bảo vệ mình. Chỉ khi nhận thức được nâng cao, những chính sách y tế mới thực sự phát huy hiệu quả, góp phần kiến tạo một thế hệ người Việt Nam tương lai khỏe mạnh và an toàn.
