Trong lịch sử bóng đá thế giới, không nhiều cầu thủ được nhớ đến nhiều hơn về một thất bại thay vì những danh hiệu họ giành được. Roberto Baggio là một trường hợp như vậy.

Nhắc đến ông, người hâm mộ thường nghĩ ngay tới hai hình ảnh đối lập. Một bên là thiên tài mang mái tóc đuôi ngựa đặc trưng, người từng khiến cả thế giới say mê bằng những pha xử lý đầy ngẫu hứng. Bên còn lại là khoảnh khắc đứng lặng trên sân Rose Bowl mùa hè năm 1994 sau cú sút luân lưu đưa bóng vượt xà ngang trong trận chung kết World Cup.

Ba thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày ấy, nhưng Roberto Baggio vẫn là một trong những biểu tượng được yêu mến nhất của bóng đá Ý. Không phải vì ông sở hữu nhiều danh hiệu hơn tất cả, mà bởi sự nghiệp của ông hội tụ gần như đầy đủ những yếu tố đặc biệt nhất mà bóng đá có thể mang lại: tài năng, vinh quang, chấn thương, tranh cãi, thất bại và cả sự bao dung của người hâm mộ.

Số 10 tiêu biểu của bóng đá thế giới

Roberto Baggio sinh ngày 18/2/1967 tại Caldogno, một thị trấn nhỏ thuộc vùng Veneto, miền Bắc nước Ý. 

Khác với nhiều tiền đạo nổi tiếng cùng thời, Baggio không gây ấn tượng bằng thể hình hay sức mạnh. Điểm mạnh lớn nhất của ông nằm ở kỹ thuật cá nhân, khả năng xử lý bóng trong phạm vi hẹp và tư duy sáng tạo hiếm có. Những phẩm chất ấy giúp ông nhanh chóng nổi bật trong màu áo Vicenza trước khi chuyển tới Fiorentina vào năm 1985.

Tuy nhiên, con đường phát triển của Baggio không hề bằng phẳng. Ngay khi vừa gia nhập Fiorentina, ông gặp chấn thương dây chằng đầu gối nghiêm trọng. Nhiều người từng lo ngại sự nghiệp của chàng trai trẻ có thể khép lại trước khi thực sự bắt đầu.

Baggio đã vượt qua giai đoạn khó khăn ấy để trở thành một trong những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới. Trong suốt sự nghiệp, ông trải qua nhiều cuộc phẫu thuật đầu gối và liên tục phải thi đấu trong tình trạng đau đớn. Những vết sẹo trên đôi chân trở thành minh chứng cho một sự nghiệp kéo dài bằng ý chí nhiều không kém tài năng.

Biệt danh nổi tiếng nhất của ông, "Il Divin Codino" (Tóc đuôi ngựa thần thánh) xuất hiện từ cuối những năm 1980. Ban đầu, đó đơn giản là cách người hâm mộ nhắc tới mái tóc đuôi ngựa đặc trưng của Baggio. Nhưng theo thời gian, biệt danh ấy dần trở thành biểu tượng của một phong cách chơi bóng khác biệt.

Baggio là mẫu cầu thủ có thể tạo ra những khoảnh khắc bất ngờ từ những tình huống tưởng như bình thường. Ông rê bóng mềm mại, xử lý tinh tế và luôn tìm ra những khoảng trống mà người khác không nhìn thấy. Đó là lý do ông được xem như một trong những số 10 tiêu biểu nhất của bóng đá thế giới giai đoạn cuối thế kỷ 20.

Năm 1993, Baggio giành Quả bóng vàng châu Âu và danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới của FIFA. Khi World Cup 1994 khởi tranh tại Mỹ, ông bước vào giải đấu với tư cách là ngôi sao số một của bóng đá Ý.

Màn giải cứu nổi tiếng nhất lịch sử World Cup

Nếu nhìn lại toàn bộ chiến dịch World Cup 1994 của đội tuyển Ý, rất khó phủ nhận rằng Roberto Baggio là nhân tố quan trọng nhất đưa Azzurri tới trận chung kết.

Đó là điều đặc biệt bởi giải đấu khởi đầu không hề thuận lợi với cá nhân ông cũng như đội tuyển Ý.

Đoàn quân của HLV Arrigo Sacchi thua Ireland trong trận mở màn, thắng Na Uy với nhiều khó khăn và chỉ hòa Mexico. Họ vượt qua vòng bảng với tư cách một trong những đội đứng thứ ba có thành tích tốt nhất. Màn trình diễn thiếu thuyết phục khiến đội tuyển Ý phải nhận nhiều chỉ trích từ truyền thông trong nước.

Bản thân Baggio cũng chưa tạo ra nhiều dấu ấn ở vòng bảng. Ông thường xuyên bị đối phương theo kèm chặt và chưa thể hiện được phong độ từng giúp mình giành Quả bóng vàng một năm trước đó.

Bước ngoặt đến ở vòng 1/8 gặp Nigeria.

Đội bóng châu Phi dẫn trước từ phút 26 và duy trì lợi thế trong phần lớn thời gian thi đấu. Tình hình càng trở nên khó khăn hơn khi Gianfranco Zola nhận thẻ đỏ ở phút 76, khiến Ý chỉ còn 10 người trên sân.

Khi đồng hồ bước sang những phút cuối cùng, cánh cửa đi tiếp gần như đã khép lại với đại diện châu Âu. Nhưng đúng vào thời điểm đó, Baggio xuất hiện.

Phút 88, ông đón đường căng ngang của Roberto Mussi trước khi dứt điểm gọn gàng gỡ hòa 1-1. Trong hiệp phụ, chính Baggio mang về quả phạt đền và thực hiện thành công để giúp Ý thắng ngược 2-1.

Trận đấu ấy được xem là một trong những màn giải cứu nổi tiếng nhất lịch sử World Cup.

Sau Nigeria, Baggio tiếp tục trở thành nhân vật trung tâm trong hành trình của đội tuyển Ý.

Ở tứ kết gặp Tây Ban Nha, ông ghi bàn quyết định ở phút 88, giúp Azzurri giành chiến thắng 2-1.

Đến bán kết gặp Bulgaria, Baggio tiếp tục tỏa sáng với cú đúp bàn thắng. Trong đó, pha lập công mở tỷ số là một tình huống xử lý đậm chất kỹ thuật khi ông xoay người loại bỏ hậu vệ đối phương trước khi đưa bóng vào góc xa khung thành.

Ý thắng 2-1 để tiến vào chung kết.

Từ vị thế của một đội bóng suýt bị loại ngay từ vòng bảng, Ý đã trở thành ứng viên vô địch. Và ở trung tâm của hành trình ấy là Roberto Baggio.

Không quá lời khi nói rằng mùa hè năm 1994 là thời điểm ông chơi thứ bóng đá hay nhất trong màu áo đội tuyển quốc gia.

Khoảnh khắc ám ảnh cả một đời người

Ngày 17/7/1994, Ý bước vào trận chung kết World Cup gặp Brazil trên sân Rose Bowl ở Pasadena.

Đó là trận đấu diễn ra trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Cái nóng mùa hè California cùng mật độ thi đấu dày đặc khiến nhiều cầu thủ kiệt sức.

Baggio bước vào trận đấu với chấn thương cơ đùi gặp phải ở bán kết. Ông không đạt thể trạng tốt nhất nhưng vẫn quyết định ra sân.

Sau 120 phút thi đấu, hai đội hòa nhau 0-0. Chung kết World Cup lần đầu tiên phải phân định bằng loạt sút luân lưu.

Franco Baresi đá hỏng.

Daniele Massaro cũng không thành công.

Áp lực đổ dồn lên vai Baggio ở lượt sút thứ năm của đội tuyển Ý.

Ông đặt bóng lên chấm 11 mét. Thực hiện vài bước chạy đà quen thuộc. Cú sút đưa bóng đi rất cao so với khung thành của Claudio Taffarel.

Brazil vô địch World Cup.

Trong khi các cầu thủ Nam Mỹ ăn mừng, Baggio đứng lặng giữa sân. Hình ảnh ấy nhanh chóng trở thành một trong những bức ảnh nổi tiếng nhất lịch sử thể thao thế giới.

Nhiều năm sau, ông vẫn thừa nhận đó là khoảnh khắc đau đớn nhất trong sự nghiệp.

"Tôi muốn chết vào thời điểm đó", Baggio từng chia sẻ khi nhớ lại những giây phút sau cú sút.

Điều khiến ông day dứt không nằm ở thất bại đơn thuần. Đó là cảm giác bản thân đã không thể hoàn thành nhiệm vụ trong thời khắc quan trọng nhất.

Dù vậy, khi nhìn lại một cách khách quan, cú sút hỏng ấy không thể xóa nhòa những gì Baggio đã làm trước đó. Nếu không có những bàn thắng vào lưới Nigeria, Tây Ban Nha và Bulgaria, đội tuyển Ý khó có thể tiến tới trận đấu cuối cùng của giải.

Nhiều đồng đội sau này cũng khẳng định họ không bao giờ quy trách nhiệm thất bại cho Baggio. Trong mắt họ, ông vẫn là cầu thủ xuất sắc nhất của đội tuyển Ý tại World Cup 1994.

Người được cả thế giới ngưỡng mộ

Sau World Cup 1994, Baggio tiếp tục thi đấu thêm một thập kỷ trong màu áo AC Milan, Bologna, Inter Milan và Brescia.

Ông vẫn duy trì đẳng cấp cao bất chấp những vấn đề dai dẳng ở đầu gối. Tại World Cup 1998 ở Pháp, Baggio tiếp tục ghi dấu ấn và trở thành một trong số ít cầu thủ Ý ghi bàn ở ba kỳ World Cup khác nhau.

Khi giải nghệ năm 2004, ông khép lại sự nghiệp với hơn hai thập kỷ thi đấu chuyên nghiệp, 27 bàn thắng trong 56 trận cho đội tuyển quốc gia và 9 bàn thắng tại các vòng chung kết World Cup.

Nhưng những con số chưa bao giờ phản ánh đầy đủ giá trị của Roberto Baggio.

Di sản lớn nhất mà ông để lại nằm ở cảm xúc.

Ông thuộc thế hệ những cầu thủ có thể khiến khán giả đến sân chỉ để chờ đợi một khoảnh khắc thiên tài. Những pha xử lý của Baggio luôn mang lại cảm giác rằng điều đặc biệt có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Có lẽ vì thế mà hình ảnh của ông vẫn được nhắc đến với sự trân trọng nhiều năm sau ngày giải nghệ. Không ít danh thủ đương đại, từ Pep Guardiola tới Lionel Messi, đều từng công khai bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với Baggio.

Điều đáng chú ý là ký ức về Pasadena chưa bao giờ làm giảm tình cảm mà người hâm mộ dành cho ông. Trái lại, nó khiến câu chuyện của Baggio trở nên gần gũi hơn với công chúng.

Bóng đá vốn không chỉ được tạo nên bởi những chiến thắng. Đôi khi, những thất bại cũng có sức sống riêng nếu chúng gắn liền với một nhân vật đủ lớn.

Roberto Baggio là một trường hợp như vậy.

Ông không nâng cao chiếc cúp vàng World Cup. Ông cũng không sở hữu bộ sưu tập danh hiệu đồ sộ nhất trong lịch sử bóng đá Ý.

Nhưng 32 năm sau World Cup 1994, "Tóc đuôi ngựa thần thánh" vẫn là một trong những cái tên được nhắc đến nhiều nhất khi người ta nói về vẻ đẹp và sự khắc nghiệt của bóng đá.

Bởi giữa những chiến thắng và thất bại, điều còn lại sau cùng đôi khi không phải là tỷ số, mà là những cảm xúc mà một cầu thủ để lại trong ký ức của người hâm mộ.

Và Roberto Baggio đã làm được điều đó theo cách riêng của mình.