Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra không chỉ là một sự kiện chính trị - xã hội quan trọng, mà còn mở ra một dấu mốc đặc biệt: lần đầu tiên, tư duy "Mặt trận số" được đặt ở vị trí trung tâm của tiến trình đổi mới hệ thống Mặt trận trong kỷ nguyên số.

Có một chi tiết rất đáng chú ý trong công tác chuẩn bị Đại hội lần này: thay vì chỉ nói về tổ chức, nhân sự hay các phong trào truyền thống, nhiều nội dung trọng tâm lại xoay quanh chuyển đổi số, ứng dụng AI, kết nối dữ liệu và xây dựng nền tảng tương tác với người dân. Điều đó cho thấy một chuyển động mới trong tư duy quản trị xã hội: muốn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời đại mới, không thể chỉ dựa vào phương thức cũ.

Bởi xã hội đã thay đổi.

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức Hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến với Trung ương các tổ chức chính trị - xã hội và UB MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố về chuyển đổi số, mặt trận số (ngày 16/09/2025). Ảnh: TTXVN

Người dân hôm nay không chỉ sống trong không gian thực, mà còn hiện diện mỗi ngày trên không gian số. Tâm tư, nguyện vọng, phản ánh, thậm chí cả niềm tin xã hội, ngày càng được bộc lộ qua môi trường mạng. Nếu Mặt trận muốn thật sự "gần dân, sát dân", thì cũng phải hiện diện ở nơi người dân đang sống, đang trao đổi và đang cất tiếng nói của mình.

Vì thế, "Mặt trận số" không đơn thuần là câu chuyện công nghệ. Đó là một sự thay đổi về phương thức kết nối nhân dân.

Đằng sau những chi tiết tưởng như kỹ thuật ấy là một thông điệp rất lớn: công tác Mặt trận đang bước vào quá trình hiện đại hóa toàn diện.

Đó không chỉ là thay giấy tờ bằng dữ liệu điện tử, hay thay cuộc họp bằng ứng dụng trực tuyến. Điều quan trọng hơn là chuyển đổi tư duy phục vụ nhân dân. Khi công nghệ được ứng dụng đúng hướng, khoảng cách giữa cán bộ với người dân sẽ được rút ngắn; phản ánh của người dân được tiếp nhận nhanh hơn; quá trình giám sát, phản biện xã hội minh bạch hơn; và tiếng nói từ cơ sở có cơ hội đi thẳng tới hệ thống điều hành.

Có thể thấy rõ điều đó qua những mô hình rất cụ thể đang xuất hiện ở nhiều địa phương.

Ngày 10/4/2026, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ngọc Hà, TP. Hà Nội tổ chức ra mắt mô hình “Cán bộ Mặt trận thực chiến cùng AI” với chủ đề “Mặt trận Ngọc Hà - Kết nối AI - Hướng tới tương lai - Nhân dân hạnh phúc”

Ở Hà Nội, mô hình "Cán bộ Mặt trận thực chiến cùng AI", "Lắng nghe Nhân dân nói" qua mã QR hay phong trào "bình dân học vụ số" không chỉ mang ý nghĩa thử nghiệm công nghệ. Nó phản ánh một cách tiếp cận mới: lấy người dân làm trung tâm của chuyển đổi số.

Tại Hải Phòng, trí tuệ nhân tạo được đưa vào hỗ trợ xây dựng hệ thống hỏi - đáp trực tuyến, tham mưu văn bản, tìm kiếm dữ liệu, hỗ trợ cán bộ xử lý công việc. Ở Thanh Hóa, chuyển đổi số được đo bằng những thay đổi rất đời sống: người dân được phục vụ nhanh hơn, khu dân cư vận hành minh bạch hơn, cán bộ giảm áp lực hành chính hơn.

Tập huấn vận hành mô hình thử nghiệm ứng dụng "AI Hải Phòng"

Điều đáng nói là, phía sau những con số về hàng triệu văn bản điện tử hay hàng chục nghìn tài khoản vận hành hệ thống số không chỉ là hiệu quả hành chính. Đó còn là biểu hiện của một nền quản trị hiện đại hơn, công khai hơn và gần dân hơn.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra với hệ thống Mặt trận cũng lớn hơn rất nhiều. Sau sáp nhập, địa bàn rộng hơn, dân cư đa dạng hơn, khối lượng công việc lớn hơn. Nếu không đổi mới phương thức hoạt động, nguy cơ chậm nhịp với thực tiễn là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Chính vì vậy, "Mặt trận số" cần được nhìn như một bước chuyển chiến lược chứ không chỉ là một phong trào công nghệ.

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai thí điểm nền tảng “Mặt trận số” và tập huấn “Ứng dụng AI trong công tác Mặt trận Tổ quốc các cấp” (ngày 15/08/2025). Ảnh: Minh Đức – TTXVN

Điều quan trọng hơn cả là công nghệ ở đây không thay thế con người, mà làm sâu sắc hơn giá trị con người. Một mã QR có thể giúp người dân góp ý thuận tiện hơn, nhưng điều cốt lõi vẫn là thái độ lắng nghe. Một nền tảng AI có thể hỗ trợ xử lý thông tin nhanh hơn, nhưng điều quyết định vẫn là trách nhiệm của cán bộ với nhân dân. Chuyển đổi số chỉ thật sự có ý nghĩa khi nó giúp tinh thần đại đoàn kết trở nên bền chặt hơn, dân chủ được phát huy mạnh mẽ hơn và niềm tin xã hội được củng cố rõ ràng hơn.

Đó cũng chính là chiều sâu văn hóa của chuyển đổi số trong hệ thống Mặt trận.

Phường Phúc Lợi (Hà Nội) trở thành điểm sáng với các mô hình sáng tạo “Bình dân học vụ số”, ứng dụng AI tuyên truyền và “Ngày thứ 7 số”

Bởi suy cho cùng, công nghệ chỉ là công cụ. Điều tạo nên sức mạnh của Mặt trận Việt Nam suốt chiều dài lịch sử chưa bao giờ nằm ở máy móc hay nền tảng kỹ thuật, mà nằm ở khả năng tập hợp lòng dân, khơi dậy tinh thần yêu nước và kết nối các giá trị cộng đồng.

Ngày hôm nay, khi đất nước bước vào kỷ nguyên số, tinh thần ấy đang được tiếp sức bằng công nghệ hiện đại.

Đại hội XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vì thế không chỉ mở ra một nhiệm kỳ mới. Nó còn mở ra một cách tiếp cận mới: đưa công nghệ trở thành cầu nối của lòng dân, để đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là khẩu hiệu chính trị, mà trở thành một hệ sinh thái kết nối sống động trong thời đại số.