'Lời của tre' - Làm mới nghệ thuật xiếc từ chất liệu văn hóa Việt Nam

Tham dự Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng 2026, vở xiếc 'Lời của tre' của Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho thấy hướng đổi mới sáng tạo từ việc kết hợp kỹ thuật xiếc với âm nhạc, múa và hình tượng văn hóa truyền thống.

Tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng 2026, vở xiếc "Lời của tre" của Liên đoàn Xiếc Việt Nam mang đến cách kể chuyện về văn hóa truyền thống bằng ngôn ngữ biểu diễn tổng hợp. Sự kết hợp giữa kỹ thuật xiếc, âm nhạc và múa không chỉ tạo sức hấp dẫn cho tác phẩm mà còn mở ra hướng phát triển sản phẩm nghệ thuật phục vụ công chúng và du khách.

Kể chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ xiếc

Lấy cây tre - hình ảnh gắn bó với làng quê và đời sống người Việt - làm trung tâm, "Lời của tre" được chia thành ba chương: "Lũy tre làng", "Tình tre" và "Thanh âm hào khí". Qua những màn biểu diễn kết hợp kỹ thuật xiếc, múa và âm nhạc, cây tre được nhân cách hóa, gắn với hành trình trưởng thành, tình yêu và tinh thần đoàn kết, vượt qua giông bão của con người.

Không chỉ phô diễn kỹ thuật như thăng bằng, đu dây, nhào lộn…, các tiết mục được kết nối thành câu chuyện nghệ thuật, gửi gắm thông điệp về sức sống bền bỉ và những giá trị văn hóa Việt Nam. Đây cũng là hướng đổi mới của Liên đoàn Xiếc Việt Nam trong việc khai thác chất liệu truyền thống để tạo ra sản phẩm có tính giải trí, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả.

"Chúng tôi dàn dựng nghệ thuật xiếc kết hợp với múa, âm nhạc và muốn thể hiện nội dung của tre như đời sống con người. Tre từ khi sinh ra với tiếng ru ầu ơ của mẹ, rồi trưởng thành, có tình yêu, tình yêu vượt qua giông tố. Với sự đoàn kết, những cây tre dựa vào nhau để vượt qua sóng gió, bão tố", NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam chia sẻ.

Đổi mới để mở rộng đối tượng khán giả

Việc tham gia Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng 2026 cũng là dịp để Liên đoàn Xiếc Việt Nam giao lưu, học hỏi các loại hình nghệ thuật khác, đồng thời giới thiệu sản phẩm mới tới công chúng Thủ đô. 

Theo NSND Tống Toàn Thắng, đơn vị hướng tới phục vụ không chỉ khán giả trong nước mà cả du khách đến Hà Nội, qua đó góp phần đa dạng hóa sản phẩm nghệ thuật phục vụ hoạt động văn hóa, du lịch. "Chúng tôi mong muốn đóng góp một giá trị văn hóa, một sản phẩm nghệ thuật dành cho khán giả Thủ đô, đặc biệt là du khách khi đến với Hà Nội", ông nói.

Cách đưa hình tượng tre lên sân khấu bằng ngôn ngữ xiếc tạo ấn tượng với nhiều khán giả trẻ. Không chỉ bất ngờ trước quy mô dàn dựng và sự kết hợp các loại hình nghệ thuật, người xem còn tìm thấy sự đồng cảm qua câu chuyện về một hình ảnh gần gũi trong văn hóa dân tộc.

Sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền Nguyễn Khánh Ly chia sẻ: "Khi đến xem buổi biểu diễn này, em cảm thấy rất vui vì không nghĩ nghệ thuật xiếc nước nhà có thể phát triển và được đầu tư như vậy. Những thông điệp mà các nghệ sĩ muốn truyền tải thực sự khiến em xúc động". 

Cùng chung cảm xúc, Ngọc Linh, một sinh viên tại Hà Nội, cho biết cô bồi hồi khi lần đầu được xem một vở xiếc có quy mô lớn. Hình ảnh cây tre quen thuộc được chuyển tải thành câu chuyện sân khấu đã khiến cô suy nghĩ nhiều hơn về tình yêu quê hương, đất nước và sự trân trọng những điều gần gũi trong cuộc sống.

Từ việc khai thác chất liệu văn hóa truyền thống đến đổi mới phương thức dàn dựng, "Lời của tre" cho thấy sáng tạo nghệ thuật có thể bắt đầu từ những hình ảnh thân thuộc, được làm mới bằng cách kể chuyện và tổ chức biểu diễn. 

Đây cũng là một hướng tiếp cận trong phát triển các sản phẩm văn hóa có sức hấp dẫn với công chúng đương đại, phù hợp với yêu cầu đặt ra trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo NSND Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, Trưởng Ban Chỉ đạo Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng 2026, sự tham gia của đông đảo đơn vị và nhiều loại hình nghệ thuật tại Liên hoan năm nay tạo cơ hội để các nghệ sĩ giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới trong sáng tạo và phát triển sản phẩm sân khấu. 

"Chúng ta đang hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa và thực hiện thiết thực các nghị quyết của Đảng, Nhà nước. Tôi cho rằng đây là dịp để các văn nghệ sĩ vừa trau dồi kinh nghiệm, vừa thể hiện trách nhiệm trước sự đổi mới, phát triển của đất nước", NSND Trịnh Thúy Mùi nhấn mạnh.

Trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa, sân khấu có những đặc thù riêng khi một tác phẩm đòi hỏi sự phối hợp của nhiều nghệ sĩ, bộ phận chuyên môn và khâu tổ chức sản xuất. Điều này đặt ra yêu cầu các đơn vị phải chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng nghệ thuật và tìm kiếm phương thức tiếp cận công chúng phù hợp. 

Với "Lời của tre", việc kết hợp kỹ thuật xiếc, âm nhạc, múa cùng hình tượng văn hóa Việt Nam là một cách làm mới sản phẩm biểu diễn, góp phần lan tỏa giá trị truyền thống và mở rộng đối tượng khán giả.

Diễn ra từ ngày 14 đến 23/10/2026, Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng quy tụ 15 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp với 15 tác phẩm. Trong không gian giao lưu giữa các loại hình sân khấu, sự tham gia của Liên đoàn Xiếc Việt Nam góp thêm một góc nhìn về đổi mới nghệ thuật: giữ vững đặc trưng của loại hình, đồng thời chủ động tìm kiếm phương thức biểu đạt mới để mở rộng công chúng và nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm văn hóa./.