(TT&VH Online)- Lai Châu giờ đang là mùa cưới, đến bất cứ địa
bàn nào trên tuyến đường từ thị tứ Mường So (huyện Phong Thổ) đến đỉnh cao chót
vót Sì Lở Lầu đều bắt gặp cảnh những thanh niên, thiếu niên người dân tộc Dao
náo nức đi kéo vợ. Tập tục kéo vợ có thể coi là một phong tục truyền thống của
đồng bào, song hệ quả của nó để lại là cả một thế hệ những ông bố trẻ ở độ tuổi
học trò đã nhanh chóng phải đảm nhận trách nhiệm vừa làm chủ gia đình, vừa ngồi
trên ghế nhà trường trong khi chưa đến tuổi thành niên.
Náo nức mùa cưới vợ
Hôm nay là ngày “con khỉ”; theo phong tục của người Dao thì đây là ngày kiêng gió, kiêng nước nên tất cả mọi người đều được nghỉ, người lớn không đi nương, trẻ con không đến trường. Bởi vậy nên trên con đường đất mới mở chạy qua trung tâm xã biên giới Vàng Ma Chải có rất đông người từ già đến trẻ đi chơi, tấp nập nhất là những đám đi kéo vợ. Thanh niên đi kéo đã đành, đến cả mấy chú thiếu niên choai choai cũng hăng hái không kém, lại toàn nhằm các... chị hơn mình 2- 3 tuổi, một mình không kéo được thì huy động cả đám bạn xông vào lôi “chị” về nhà. Nhiều cô gái không chịu, cứ ngồi thụp xuống giãy giụa, vậy mà vẫn bị lôi sềng sệch trên đám bùn đất. Có chị tìm cách thoát hiểm, nhảy ào xuống khe vẫn bị “truy đuổi” đến cùng, vậy là mỗi chị bị 2 chàng kèm chặt 2 bên, thêm 1 anh đẩy... đít lôi về nhà.
Kéo vợ kiểu man rợ
Đám người có tuổi và trẻ
con nhìn cảnh tượng đó thích thú cười sặc sụa. Bắt gặp 2 cậu thiếu niên ở bản
Sì Choang đang xốc nách một cô gái, mặt “đằng đằng sát khí” lôi về nhà, đó là
Phàn A Tả, Phàn Vàn Khuôn và cô gái là Chẻo Phao Mẩy. Khi được hỏi yêu lâu chưa
mà kéo nhau về thế, Tả tỉnh bơ trả lời “hôm nay ngày nghỉ, đi chơi nhìn cô này
thấy thích thích thì kéo về thôi. Về nhà 3 hôm, nếu không ưng thì lại cho nó về
với bố mẹ, còn mình đi kéo cô khác”. Nhìn thấy các anh đi kéo vợ dễ quá, nên
nhiều chú còn “thò lò mũi” cũng hăng hái học tập. Chẳng vậy mà theo một sĩ quan
biên phòng của Đồn 293 thì tỷ lệ tảo hôn ở xã này lên tới 70 - 75%, còn các cặp
vợ chồng thì hầu hết là chồng kém tuổi vợ, thậm chí đến 5 tuổi.
Những chàng trai đã kéo được vợ
Phong tục hay hủ tục?
Nghe chúng tôi tìm hiểu về phong tục này, ông Chẻo Chỉn Ngan, 54 tuổi ở bản Tả Phùng cho biết: tục kéo vợ của đồng bào Dao chỉ có ở những xã biên giới của huyện Phong Thổ, bắt đầu từ khoảng những năm 1964 - 1965. Ông còn nhớ khi mình lấy vợ, khi đó những người già còn học chữ Nho nên rất coi trọng việc cưới hỏi. Để lấy vợ cho con mình, họ phải đi tìm hiểu trước xem nhà nào có con gái phù hợp về tuổi tác, tính nết rồi mới cho 2 đứa ra chợ gặp gỡ xem ý tứ ra sao.
Liệu những đứa trẻ này có thoát khỏi hủ tục kéo vợ khi lớn lên?
Nếu chúng đồng ý thì 2 gia đình sẽ tổ chức ăn
hỏi, thủ tục đón dâu khá cầu kỳ với đám rước và tổ chức trong 3 ngày. Những năm
sau đó, do tình hình cuộc sống khó khăn, nhiều đôi nam nữ yêu nhau mà không đủ
tiền để tổ chức nên họ nghĩ ra cách “kéo vợ” để đưa cô dâu về nhà mà không tốn
kém.
Sau này thành thói quen chứ không phải phong tục, thanh niên đến mùa lấy vợ cứ ra đường nhìn thấy cô nào hay hay là kéo tuột về. Cô gái được giữ ở lại trong nhà trong 3 ngày, trong thời gian đó nếu đồng ý thì thông báo cho bố mẹ đến làm thủ tục cưới; còn nếu không thích thì có thể bỏ về nhà. Có người kéo đến 5 đám vẫn chưa lấy được vợ. Theo ông Ngan, đây là hủ tục lạc hậu, không phù hợp với điều kiện hiện nay cần xoá bỏ để tránh tình trạng tảo hôn hay cưới xin ngoài ý muốn.
