Kỷ vật đi B: Những câu chuyện xúc động gửi lại mai sau

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trước yêu cầu cấp bách của cách mạng miền Nam, hàng vạn cán bộ đi B đã gác lại tuổi trẻ, gia đình và sự nghiệp, vượt Trường Sơn vào chiến trường công tác và chiến đấu. Trước khi lên đường, để bảo đảm yêu cầu tuyệt đối bí mật, các cán bộ đi B đã gửi lại toàn bộ hồ sơ cá nhân, giấy tờ tùy thân và kỷ vật tại Ủy ban Thống nhất của Chính phủ.

Di sản "ký ức thanh xuân" của cán bộ đi B

Tại trưng bày "Thanh xuân gửi lại" đang diễn ra tại Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, 12 Đào Tấn, Ông Phạm Quang Nghị, Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội xúc động khi nhìn lại được những kỷ vật thiêng liêng gắn bó với thời thanh xuân của mình từ hàng chục năm trước, từ sổ sinh hoạt Đoàn thời cấp 3, lý lịch thời đi học đến lá đơn tình nguyện đi B của ông... Những kỷ vật ấy gợi lại cả một thời tuổi trẻ, gợi nhớ đồng đội, chiến trường và những năm tháng không thể nào quên.

Ông Phạm Quang Nghị, Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội chia sẻ tại sự kiện: "Việc tôi viết đơn tình nguyện đi B thì hoàn cảnh cụ thể cũng có nét riêng một chút. Lúc bấy giờ, Nhà nước có chính sách lựa chọn một đội ngũ các cây viết trẻ để bổ sung cho chiến trường. Công việc ấy trước hết rất hấp dẫn, nhưng điều hấp dẫn lớn hơn cả chính là nghĩa vụ và trách nhiệm đối với Tổ quốc. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ rằng mình đang ở độ tuổi thanh xuân, nếu không tham gia vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thì sau này hòa bình, dù có muốn, mình cũng không bao giờ còn cơ hội được lên đường chiến đấu nữa. Chính động lực đó đã thôi thúc tôi viết đơn xin đi B".

Với nhà giáo Trần Thị Vinh, hiện đang sinh sống tại TP.HCM, bà bày tỏ lòng biết ơn đối với những cán bộ làm công tác lưu trữ đã âm thầm gìn giữ hàng chục nghìn hồ sơ, kỷ vật suốt nhiều thập kỷ, đặc biệt hồ sơ của bà đã được lưu giữ nơi đây 61 năm. Những kỷ vật chỉ là một phần rất nhỏ, nhưng phản ánh cuộc kháng chiến vô cùng vĩ đại của dân tộc!

Nhà giáo Trần Thị Vinh, Cán bộ đi B năm 1965 nói: "Hôm nay, được nhìn lại những kỷ vật xưa cũ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, tôi vô cùng bất ngờ vì chúng vẫn được gìn giữ nguyên vẹn đến tận bây giờ. Ngạc nhiên nhất là tấm Giấy chứng minh nhân dân của mình. Chính tôi cũng không nhớ mình chụp ảnh làm chứng minh từ năm nào, xem lại mới biết là từ năm 1960. Mọi người xung quanh trầm trồ khen: 'Hồi trẻ bác đẹp gái quá, giữ được biên chế bảo lãnh thế này thật đáng quý.' Nhìn lại dung nhan thời trẻ, tôi cũng có chút ngỡ ngàng, rồi lại tự nhủ: Tuổi trẻ của ai mà chẳng đẹp, bất kể trong hoàn cảnh nào".

Anh Bùi Tuấn Hưng, Hà Nội bày tỏ: "Xúc động nhất vẫn là những kỷ vật mang giá trị tinh thần và vật chất lớn lao như chiếc dây chuyền vàng hay những đồ dùng cá nhân được các bác, các chú gửi lại trước giờ ra trận. Việc chủ động gửi lại những tài sản cá nhân quý giá ấy là một hành động vô cùng cao đẹp, minh chứng cho việc họ đã gác lại mọi lợi ích riêng tư để dấn thân vào nơi khói lửa, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Qua từng trang giấy tờ, từng bức ảnh, người xem thấy rõ ý chí quyết tâm và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc của thế hệ cán bộ đi B. Một thời thanh xuân của họ đã được lưu giữ vẹn nguyên cho thế hệ hôm nay và mai sau!

Có mặt tại trưng bày, ông Nguyễn Xuân Trung, Hà Nội kể: "Khi lên đường đi B, tôi đang là sinh viên đại học. Nhìn lại những kỷ vật ấy, điều làm tôi nhớ nhung nhất chính là tuổi trẻ của mình. Tôi đã gửi lại toàn bộ tuổi thanh xuân ở đó và luôn phấn đấu hết lòng vì chuyến đi ấy. Lúc bấy giờ, chúng tôi lên đường với một tâm thế rất vô tư, không hề tính toán hay suy nghĩ gì cả. Khi Nhà nước điều động là sẵn sàng đi ngay. Ngày ấy đi vào chiến trường, trong lòng tràn ngập niềm phấn khởi cùng ý thức trách nhiệm thiêng liêng rằng mình phải đi, phải đóng góp cho Tổ quốc".

Nhà giáo Trần Thị Vinh không giấu nổi xúc động khi nói về tuổi thanh xuân của mình: "Ai cũng có một thời thanh xuân để nhớ. Nhưng với những người như chúng tôi – những người đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường khói lửa từ năm 1965 đến năm 1975 – thì đó là một nét đẹp riêng biệt, độc đáo và vô giá. Thế nhưng, điều đọng lại cuối cùng trong tôi là mình hài lòng vì thanh xuân của mình xứng đáng! Xứng đáng với bản thân, xứng đáng với đồng đội, với nhân dân và với Tổ quốc!"

Theo Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, triển lãm không chỉ nhằm tri ân mà còn bày tỏ niềm khâm phục, tự hào của thế hệ hôm nay đối với các thế hệ cha anh. Việc gìn giữ những hồ sơ, kỷ vật ấy góp phần lan tỏa và truyền lại tinh thần quật cường của dân tộc Việt Nam cho các thế hệ mai sau../.