(TT&VH) - Cách đây 150 năm, kênh đào Suez nối liền Biển Đỏ với Địa Trung Hải - một dự án khổng lồ thời bấy giờ đã được khởi công xây dựng. Giờ đây, tỷ phú Yitzhak Tschuva đang toan tính thực hiện một dự án lớn hơn thế rất nhiều: Xây con kênh dài hơn 180km, mang tên Hòa bình, nối liền Biển Đỏ với Biển Chết, kèm một khu giải trí chạy dọc theo hai bờ kênh có thể giúp Israel nhanh chóng tăng số khách du lịch hàng năm từ 2 triệu lên 8 triệu người.
 Kênh đào Suez đi thẳng từ châu Âu sang Nam Á mà không cần vòng qua châu Phi |
Ngày 25/4/1859, kênh đào Suez dài 162,25km đã được khởi công xây dựng bởi một công ty mà trong đó người Pháp chiếm 52% cổ phần. Con kênh nhân tạo này chạy qua vùng Đông Bắc Ai Cập, nối Địa Trung Hải với Biển Đỏ, qua đó tạo một lối đi tắt giúp tàu bè đi thẳng từ châu Âu sang Nam Á mà không cần vòng qua châu Phi. Mặc dù đã tận dụng được các hồ lớn tự nhiên sẵn có và sự chênh lệch mực nước giữa Địa Trung Hải với Biển Đỏ là không đáng kể, quá trình xây dựng con kênh kỳ vĩ này cũng phải kéo dài tới 10 năm và gặp muôn vàn khó khăn. Trong số 1,5 triệu nhân lực được huy động, có tới 125.000 người bị thiệt mạng, phần lớn chết vì dịch tả.
Cứu Biển Chết
Giờ đây sau 150 năm, người ta lại mơ tưởng đến một con kênh khổng lồ khác ở khu vực này, để dẫn nước Biển Đỏ vào Biển Chết.
Biển Chết hiện đang có nguy cơ bị xóa sổ, với mực nước ngày càng cạn dần vì hầu hết lượng nước của sông Jordan - nguồn cấp nước chính cho Biển Chết - bị các công trình tưới tiêu và nhiều công trình dân dụng khác “hút sạch”. Năm 1983, mực nước của Biển Chết thấp hơn Biển Đỏ tới 400m. Hiện thời, sự chênh lệch này đã lên tới 417m.
Kênh đào Hòa bình có nhiệm vụ mỗi năm đưa 1.900 triệu m3 nước từ Biển Đỏ vào Biển Chết. Để vượt qua những dãy đồi trên đường kênh đi qua, trước hết người ta phải bơm nước Biển Đỏ lên độ cao 220m. Sau đó, dòng nước này sẽ chảy qua thung lũng Arava đổ xuống Biển Chết với độ cao chênh lệch tới 600m. Các kỹ sư muốn tận dụng sự chênh lệch về độ cao này để chạy một nhà máy thủy điện có công suất 550MW, tạo nguồn điện cho những trạm bơm đưa nước Biển Đỏ lên độ cao 200m cũng như để khử mặn một phần lượng nước biển được bơm lên. Theo dự tính, mỗi năm người ta có thể sản xuất được 850 triệu m3 nước ngọt, tương đương với 1/3 lượng nước ngọt đang được tiêu thụ ở Israel, Jordan và Bờ Tây sông Jordan của người Palestine cộng lại.
Kế hoạch “hoành tráng”
Năm 2005, Israel, Jordan và Palestine đã ký một thỏa thuận cùng nghiên cứu việc xây dựng con kênh nhằm cứu Biển Chết cũng như giải quyết tình trạng thiếu nước trầm trọng ở vùng đất khô cằn này. Thế nhưng, xung đột khu vực đã cản trở nỗ lực đó.
Giờ đây, tỷ phú bất động sản người Do Thái Yitzhak Tschuva tuyên bố ông muốn chủ trì công trình này với sự góp vốn của một loạt nhà đầu tư khác, trong đó có Hoàng thân Al-Walid Bin Talal (Saudi Arabia). Và kế hoạch ông đưa ra khiến nhiều người kinh ngạc: Tập đoàn các nhà đầu tư này không chỉ dừng lại ở việc xây dựng kênh đào Hòa bình, mà còn muốn tạo nên Tschuva Land - một công viên giải trí khổng lồ kiểu Disneyland - chạy dọc theo con kênh.
Cứu Biển Chết
Giờ đây sau 150 năm, người ta lại mơ tưởng đến một con kênh khổng lồ khác ở khu vực này, để dẫn nước Biển Đỏ vào Biển Chết.
Biển Chết hiện đang có nguy cơ bị xóa sổ, với mực nước ngày càng cạn dần vì hầu hết lượng nước của sông Jordan - nguồn cấp nước chính cho Biển Chết - bị các công trình tưới tiêu và nhiều công trình dân dụng khác “hút sạch”. Năm 1983, mực nước của Biển Chết thấp hơn Biển Đỏ tới 400m. Hiện thời, sự chênh lệch này đã lên tới 417m.
Kênh đào Hòa bình có nhiệm vụ mỗi năm đưa 1.900 triệu m3 nước từ Biển Đỏ vào Biển Chết. Để vượt qua những dãy đồi trên đường kênh đi qua, trước hết người ta phải bơm nước Biển Đỏ lên độ cao 220m. Sau đó, dòng nước này sẽ chảy qua thung lũng Arava đổ xuống Biển Chết với độ cao chênh lệch tới 600m. Các kỹ sư muốn tận dụng sự chênh lệch về độ cao này để chạy một nhà máy thủy điện có công suất 550MW, tạo nguồn điện cho những trạm bơm đưa nước Biển Đỏ lên độ cao 200m cũng như để khử mặn một phần lượng nước biển được bơm lên. Theo dự tính, mỗi năm người ta có thể sản xuất được 850 triệu m3 nước ngọt, tương đương với 1/3 lượng nước ngọt đang được tiêu thụ ở Israel, Jordan và Bờ Tây sông Jordan của người Palestine cộng lại.
Kế hoạch “hoành tráng”
Năm 2005, Israel, Jordan và Palestine đã ký một thỏa thuận cùng nghiên cứu việc xây dựng con kênh nhằm cứu Biển Chết cũng như giải quyết tình trạng thiếu nước trầm trọng ở vùng đất khô cằn này. Thế nhưng, xung đột khu vực đã cản trở nỗ lực đó.
Giờ đây, tỷ phú bất động sản người Do Thái Yitzhak Tschuva tuyên bố ông muốn chủ trì công trình này với sự góp vốn của một loạt nhà đầu tư khác, trong đó có Hoàng thân Al-Walid Bin Talal (Saudi Arabia). Và kế hoạch ông đưa ra khiến nhiều người kinh ngạc: Tập đoàn các nhà đầu tư này không chỉ dừng lại ở việc xây dựng kênh đào Hòa bình, mà còn muốn tạo nên Tschuva Land - một công viên giải trí khổng lồ kiểu Disneyland - chạy dọc theo con kênh.
Vị trí con kênh Hòa bình dẫn nước từ Biển Đỏ vào Biển Chết
Tschuva Land sẽ bao gồm nhiều địa điểm vui chơi giải trí, sòng bạc và những vườn cây theo phong cách của tất cả các quốc gia trên thế giới. Ngoài ra nó còn bao gồm một hệ thống khách sạn 5 sao với tổng cộng 200.000 phòng (!), bằng số phòng khách sạn mà cả nước Israel hiện có. Theo Yitzhak Tschuva, sau khi Tschuva Land hoàn tất, Israel có thể tiếp đón 8 triệu du khách mỗi năm, nhiều hơn 4 lần so với hiện nay.
Tỷ phú Tschuva còn tính xa hơn nữa: Một phần lượng nước ngọt từ dự án kênh đào sẽ được dùng để phủ xanh các hoang mạc lân cận, tự cung tự cấp lương thực và rau quả quanh năm cho Tschuva Land. Các tuyến đường bộ và đường sắt chạy dọc theo kênh có nhiệm vụ chuyên chở hàng hóa và đưa du khách tham quan toàn công viên. Đây sẽ là một khu vực mậu dịch tự do, thu hút các hãng lớn trên toàn thế giới. Tỷ phú Tschuva dự kiến Tschuva Land sẽ tạo ra 1 triệu chỗ làm mới.
Thiếu tầm nhìn xa?
Nhóm đầu tư nói trên dường như không quan tâm tới những yếu tố có thể làm cho dự án với kinh phí hơn 10 tỷ USD của họ thất bại ngay chưa khi được khởi công. Thí dụ Ngân hàng Thế giới (WB), theo kế hoạch ban đầu là nơi đầu tư cho việc xây dựng kênh đào này, vẫn đang tiến hành nghiên cứu tính khả thi của dự án. Rất có khả năng WB sẽ đi tới kết luận đây là một dự án ảo tưởng về mặt kinh tế, hoặc thiếu tính khả thi về mặt địa chất - kỹ thuật, hay có tác động tiêu cực đến môi trường.
Thực tế nhiều tổ chức bảo vệ môi trường đã lên tiếng phản đối Tschuva Land vì nó sẽ hủy hoại phong cảnh sa mạc có một không hai của thung lũng Arava cũng như cuộc sống và sự đa dạng sinh thái ở nơi đây. Ngoài ra, khu vực nằm giữa Biển Đỏ và Biển Chết là vùng dễ có động đất. Một trận động đất mạnh có thể phá vỡ kênh đào, khiến nước mặn tràn ngập thấm xuống mạch nước ngầm và hủy hoại nguồn nước vô cùng quý giá của vùng này trong nhiều thập kỷ, gây tác hại nặng nề đến cây cối và động vật tại đây.
Một điều chắc chắn là trong bối cảnh cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay cũng như xung đột khu vực diễn ra triền miên, chưa nói đến Tschuva Land, ngay cả việc xây dựng kênh Hòa bình cũng rất khó có khả năng được khởi công ở một tương lai gần.
Tỷ phú Tschuva còn tính xa hơn nữa: Một phần lượng nước ngọt từ dự án kênh đào sẽ được dùng để phủ xanh các hoang mạc lân cận, tự cung tự cấp lương thực và rau quả quanh năm cho Tschuva Land. Các tuyến đường bộ và đường sắt chạy dọc theo kênh có nhiệm vụ chuyên chở hàng hóa và đưa du khách tham quan toàn công viên. Đây sẽ là một khu vực mậu dịch tự do, thu hút các hãng lớn trên toàn thế giới. Tỷ phú Tschuva dự kiến Tschuva Land sẽ tạo ra 1 triệu chỗ làm mới.
Thiếu tầm nhìn xa?
Nhóm đầu tư nói trên dường như không quan tâm tới những yếu tố có thể làm cho dự án với kinh phí hơn 10 tỷ USD của họ thất bại ngay chưa khi được khởi công. Thí dụ Ngân hàng Thế giới (WB), theo kế hoạch ban đầu là nơi đầu tư cho việc xây dựng kênh đào này, vẫn đang tiến hành nghiên cứu tính khả thi của dự án. Rất có khả năng WB sẽ đi tới kết luận đây là một dự án ảo tưởng về mặt kinh tế, hoặc thiếu tính khả thi về mặt địa chất - kỹ thuật, hay có tác động tiêu cực đến môi trường.
Thực tế nhiều tổ chức bảo vệ môi trường đã lên tiếng phản đối Tschuva Land vì nó sẽ hủy hoại phong cảnh sa mạc có một không hai của thung lũng Arava cũng như cuộc sống và sự đa dạng sinh thái ở nơi đây. Ngoài ra, khu vực nằm giữa Biển Đỏ và Biển Chết là vùng dễ có động đất. Một trận động đất mạnh có thể phá vỡ kênh đào, khiến nước mặn tràn ngập thấm xuống mạch nước ngầm và hủy hoại nguồn nước vô cùng quý giá của vùng này trong nhiều thập kỷ, gây tác hại nặng nề đến cây cối và động vật tại đây.
Một điều chắc chắn là trong bối cảnh cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay cũng như xung đột khu vực diễn ra triền miên, chưa nói đến Tschuva Land, ngay cả việc xây dựng kênh Hòa bình cũng rất khó có khả năng được khởi công ở một tương lai gần.
Minh Bích
