(TT&VH) - NXB Hội Nhà văn và Phương Nam book vừa ấn hành tập truyện ngắn và tạp bút mang một chữ Mùi của Trần Nhã Thụy. Mùi ở đây không phải là năm Mùi, tuổi Mùi hoặc con dê, mùi chỉ đơn giản là mùi. Nhưng ẩn trong nó có biết bao “mùi của chữ tình”.
Mùi lấy tên một tạp bút cùng tên và “liệt kê” khá nhiều... mùi, từ mùi tự nhiên đến mùi do con người nghĩ ra. Khi người ta nói: chuyện này “có mùi”, thì hẳn nhiên là mùi không ngửi được. Đọc báo thấy dòng chữ “công lý có mùi kim tiền” thì đoán là có chuyện khuất tất, đổi trắng thay đen liên quan đến tiền bạc. Lúc mới vào đời được hưởng ái ân gọi là “hưởng mùi đời”. Nhưng bị bầm dập do va chạm cuộc sống thì người ta bảo là “nếm mùi đời”.
Tập truyện ngắn và tản văn Mùi của Trần Nhã Thụy - Ảnh: Internet
Trần Nhã Thụy còn nêu lên chuyện nhớ mùi khi hai người yêu nhau. Vua Tự Đức làm thơ khóc Bằng Phi, mới thấy mùi khiến con người ghi nhớ về nhau sâu đậm đến dường nào: “Đập cổ kính ra tìm lấy bóng/ Xếp tàn y lại để dành hơi”. Hay như Nguyễn Du đã để lại trong truyện Kiều hai câu tuyệt tác về mùi: “Mành tương phân phất gió đàn/ Hương gây mùi nhớ trà khan giọng tình”. Trần Nhã Thụy cho hay: “Theo bình luận của các bậc tiền bối thì mùi “hương gây” trong câu thơ của Nguyễn Du chính là mùi “gây gây”, hương của tình yêu ân ái. Nếu đúng vậy thì kẻ hậu sinh là tôi xin ngả... mũ bảo hiểm mà bái lạy các cụ”.
Trong văn chương, đôi khi người đọc gặp những trang văn nhuốm “mùi hằn học”, thậm chí là “mùi thù hận”. Riêng Trần Nhã Thụy không thế, mùi của chữ tình luôn lấn át các mùi khác và dường như xuyên suốt các trang viết của anh lâu nay. “Mùi chữ tình” ấy đã chuyển tải về một mối Tình thơ - mối tình tuyệt đẹp giữa nhà thơ Yến Lan và vợ ông Nguyễn Thị Lan.
Nói như nhà văn Tiến Đạt - bạn viết cùng thế hệ 7X với Trần Nhã Thụy: “Những người yêu thích văn Trần Nhã Thụy đa phần là đàn ông đau đời và phụ nữ đổ vỡ ái tình. Họ lặng lẽ, suy tư, trải nghiệm và lành tính. Độc giả trung thành ấy, không đủ lượng tạo ra giá trị thương mại cao cùng sự tung hô ồn ào của đám đông, nhưng đủ cảm hứng để nhà văn tạo dựng giá trị cốt lõi trên từng câu chữ trong chuỗi tản văn, truyện ngắn, tiểu thuyết...”.
Xây dựng những câu văn trên nền móng của chữ tình, đọc Mùi của Trần Nhã Thụy sẽ thấy các “vấn đề” tác giả đưa ra khiến người đọc dễ tìm được sự đồng cảm sau khi “khoanh vùng” đối tượng đọc. Có lẽ, Mùi lần này cũng đến với độc giả một cách “Hữu xạ tự nhiên... mùi”.
Thanh Kiều
