Hội thảo đầu tiên hướng tới lập hồ sơ trình UNESCO cho Khu di tích Cổ Loa

Ngày 12-8, tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học "Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa".

Báo cáo tại hội thảo cho biết, Cổ Loa có vị trí đặc biệt quan trọng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Không chỉ là kinh đô của Nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ III trước Công nguyên và thời kỳ Ngô Quyền thế kỷ X, Cổ Loa còn là trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa gắn với nhiều giai đoạn phát triển của lịch sử dân tộc.

Với hệ thống thành lũy quy mô lớn, kỹ thuật xây dựng độc đáo, mạng lưới hào nước liên hoàn cùng không gian cư trú, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng được bảo tồn, kế thừa qua hơn hai thiên niên kỷ, Cổ Loa là một di sản đặc biệt phản ánh quá trình hình thành nhà nước sơ khai và nền văn minh sông Hồng ở Việt Nam. Những giá trị đó không chỉ có ý nghĩa đối với lịch sử dân tộc mà còn là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, đối chiếu, so sánh với các di sản tương đồng trong khu vực và trên thế giới.

Theo các nhà nghiên cứu, đây là hội thảo đầu tiên nhằm nhận diện và làm rõ các luận cứ khoa học về giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa, phục vụ việc hoàn thiện Báo cáo tóm tắt trình UNESCO xem xét đưa Khu di tích Cổ Loa vào Danh sách đề cử dự kiến Di sản thế giới.

TS. Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội nói: "Căn cứ theo những gì Khu di tích Cổ Loa hiện đang thể hiện, trước hết, đây là một trung tâm văn minh sớm. Có rất nhiều dấu tích ở khu vực này chứng minh nguồn gốc từ hậu kỳ đá mới, rồi sau đó tiến qua cả bốn nền văn hóa khảo cổ học: Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun và Đông Sơn; để rồi sau đó hình thành nên Nhà nước sớm trong thời kỳ An Dương Vương Âu Lạc. Cổ Loa vừa là quân thành, vừa là thị thành, vừa là kinh thành đầu tiên của Việt Nam, có đầy đủ những tiêu chí để xem xét trở thành Di sản Văn hóa Thế giới".

Các nhà nghiên cứu khẳng định, những giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa được thể hiện ở hệ thống thành lũy, mạng lưới thủy hệ cổ, chuỗi di tích khảo cổ cư trú, luyện kim nhiều thời kỳ cùng sự tiếp nối liên tục của không gian làng truyền thống và văn hóa cộng đồng. Khu di tích đáp ứng các tiêu chí của Công ước Di sản thế giới với tư cách là một di sản văn hóa tiềm năng có giá trị nổi bật toàn cầu.

Theo PGS. TS. Vũ Văn Quân, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội: "Tiêu chí thứ 3 là Cổ Loa với tư cách là trung tâm văn minh. Tiêu chí thứ 4 là tiêu chí kiến trúc tòa thành. Thành Cổ Loa là một công trình kiến trúc quân sự, thị thành và kinh thành độc đáo. Thành Cổ Loa thực sự là một tòa thành với ba vòng khép kín (ngoại thành, trung thành, nội thành), tổng chiều dài gần 16 km. Hệ thống kiến trúc, quy hoạch và kỹ thuật xây dựng thành Cổ Loa đã được định hình từ thời kỳ An Dương Vương, sau đó tiếp tục được gia cố qua các thời kỳ lịch sử (như thời Ngô Quyền)".

TS. Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội cho biết: "Chúng tôi có dịp hợp tác với rất nhiều chuyên gia nước ngoài. Rất nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng Cổ Loa là một kinh thành có quy mô và lịch sử lâu đời, có thể nói là đứng đầu châu Á. Thậm chí, một số học giả của trường đại học Hoa Kỳ khi làm việc với tôi (lúc tôi còn công tác tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội) cũng cho rằng đây là một di sản vô cùng xứng đáng trở thành Di sản Văn hóa Thế giới, nếu chúng ta làm đầy đủ hồ sơ trình UNESCO xem xét".

Bên cạnh đó, tại hội thảo, các nhà khoa học còn thảo luận nhằm hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu về Cổ Loa, đặt Cổ Loa trong tổng thể gắn với quá trình phát triển của Thăng Long - Hà Nội, đồng thời đề xuất các định hướng nghiên cứu, bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản phù hợp với yêu cầu của Công ước Di sản thế giới.