(TT&VH) - Tính liêm chính của giải Nobel đang bị đặt vấn đề sau khi có tin một số thành viên ban giám khảo trao giải Y khoa lại chính là thành viên ngồi trong ban điều hành một công ty dược lớn. Điều quan trọng là công ty dược này đã được hưởng lợi từ giải thưởng năm nay.
Cáo buộc của báo giới
Tuần báo Dagens Medicin của Thụy Điển đã gây xôn xao dư luận khi cho biết hai công ty con của Quỹ Nobel là Nobel Media và Nobel Webb bị cáo buộc đã nhận "nhiều triệu" USD từ tập đoàn dược khổng lồ AstraZeneca.
AstraZeneca, công ty có liên quan tới việc sản xuất các vaccine Cervarix và Gardasil chống virus gây ung thư cổ tử cung (HPV) có thể đã nhận được nhiều lợi ích từ giải Nobel Y khoa 2008. Giải Nobel năm nay được chia sẻ cho ba nhà khoa học Âu châu: Harald zur Hausen (Đức), Françoise Barré-Sinoussi, và Luc Montagnier (Pháp). Giáo sư Hausen, 72 tuổi, thuộc Đại học Duesseldorf, được trao giải vì có công khám phá ra virus HPV. Nghi vấn hiện đang tập trung quanh giải thưởng của ông này. Theo Dagens Medicin, không loại trừ khả năng AstraZeneca đã tác động để Hausen được đoạt giải. Tờ báo cho rằng mối quan hệ tài chính giữa Ủy ban Nobel và AstraZeneca có thể không trong sạch.
Ngay sau đó, đài phát thanh Thụy Sĩ Sveriges Radio đã tung thêm nhiều đòn tấn công. Theo đó, ít nhất hai thành viên Ủy ban Nobel có liên hệ về mặt tài chính tới AstraZeneca. Đó là các ông Bertil Fredholm và Bo Angelin. Họ đều là những người có quyền bỏ phiếu chấm giải Nobel, nhưng đồng thời lại là thành viên ban quản trị hoặc cố vấn của tập đoàn AstraZeneca!
Cách đây không lâu đài này cũng đã tố cáo một số thành viên của Ủy ban Nobel chịu trách nhiệm bầu chọn người đoạt giải Y khoa, Vật lý và Hóa học đã tiết lộ quy trình chọn người đoạt giải Nobel trong hai chuyến đi nghỉ ở Trung Quốc hồi tháng 3/2006 và tháng 1/2008. Phía Trung Quốc đài thọ toàn bộ chi phí cho 2 chuyến đi nghỉ này nhằm mục đích tìm hiểu xem làm thế nào để các nhà khoa học của họ được trao giải Nobel.
Những thông tin trái chiều
Sau các cáo buộc, tờ Scientific American đã nhảy vào cuộc tìm hiểu và phát hiện một số thông tin khác với báo chí Thụy Điển. Theo đó, mối liên hệ giữa AstraZeneca với hai vaccine chống HPV thực ra rất lỏng lẻo. Cụ thể mãi tới năm 2007, AstraZeneca mới mua một công ty có tên MedImmune. Đây chính là công ty đã phát triển công nghệ phân tử hoạt động giống virus (VLP) được cấp phép sử dụng trong các vaccine chống HPV được nhắc tới ở trên. Nhưng công nghệ này không chỉ ứng dụng riêng cho vaccine kháng HPV mà còn cho nhiều loại vaccine khác, bao gồm cả bệnh cúm.
Không phải nghi ngờ về việc AstraZeneca đang thu lợi nhuận lớn từ việc bán bản quyền công nghệ do công ty nghiên cứu ra. Năm ngoái, riêng hoạt động này đã mang lại cho công ty 236 triệu USD. Tuy nhiên đó chỉ là một giọt nước nhỏ trong doanh thu thường niên lên tới 29,6 tỉ USD.
Trong hai thành viên Ủy ban Nobel có liên quan tới AstraZeneca, ông Bertil Fredholm chỉ hợp tác với công ty này trong vai trò cố vấn và từ khoản tiền ít ỏi 1.400 ông nhận được từ AstraZeneca hồi năm 2006, thậm chí ông nộp lại 36% cho viện Karolinska với tư cách cơ quan quản lý mình.
Còn Bo Angelin đã nhận 30.000 USD tiền bồi dưỡng của AstraZeneca vì có 5 tháng hoạt động trong vai trò thành viên của ban quản trị công ty. Từ tháng 7 năm ngoái, ông đã được đưa vào ban lãnh đạo bởi trình độ chuyên môn cao của bản thân. Tuy nhiên ông chỉ làm việc trong hội đồng khoa học của công ty. Ông không tham gia vào các dự án cấp giấy phép của công ty.
Ông Hans Joernvall, thư ký hội đồng Nobel, đã xác nhận hai người trên có những mối quan hệ tài chính với AstraZeneca. Tuy nhiên ông quả quyết rằng đặc thù công việc của họ ở AstraZeneca cho thấy họ không hề biết công ty có những mối liên hệ với các vaccine chống HPV. Vì thế việc họ bầu cho Hausen là “hoàn toàn vô tư”.
Bất chấp những ý kiến nêu trên, nhà chức trách Thụy Điển vẫn mở cuộc điều tra nhằm vào các nghi ngờ “tham nhũng và gian lận” liên quan đến thành viên thuộc các uỷ ban giám khảo của giải Nobel. Nếu có những sai trái được phát hiện, thì đây sẽ là bê bối nghiêm trọng nhất trong lịch sử giải thưởng danh giá này.
