(TT&VH Cuối tuần) - Không chỉ tham gia Hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc (TP.HCM từ 26/9 đến 6/10) mà còn tham gia tới 2 vở : Chiếc áo thiên nga (đạo diễn Đức Thịnh) và Mẹ và người tình (đạo diễn Minh Nhí), trái ngược với suy nghĩ sân khấu xã hội hóa “không chơi” với hội diễn, sân khấu kịch Phú Nhuận và “bà bầu” Hồng Vân có những lý do riêng của mình.
* Lý do gì khiến năm nay Kịch Phú Nhuận hăng hái tham gia hội diễn thế thưa chị?
- Bởi vì lâu lắm mới có một hội diễn sân khấu tổ chức ở TP.HCM nên tôi muốn nhân cơ hội này để xem “lính” của mình sẽ ra sao sau khi được “thép đã tôi”, được cấp bậc thứ mấy. Phần nữa là tôi muốn các diễn viên trẻ của mình có cơ hội tiếp cận với môi trường sân khấu được gọi là chuyên nghiệp, để xem các em có khả năng thích ứng như thế nào, coi có bị lạc lõng không.
* Nghe nói các đoàn tham gia hội diễn đều được rót kinh phí để dựng vở tham gia?
- Không có! Cho đến lúc này tôi không biết tôi sẽ có tiền hay không nữa chứ đừng có nói là rót kinh phí bao nhiêu tiền.
* Vậy thì quả thiệt thòi cho sân khấu xã hội hóa. Bởi vậy mới nghe nói sân khấu xã hội hóa lâu nay không mặn mà với hội diễn…
- Ở hội diễn lần này theo quy chế, hội đồng giám khảo sẽ chấm chung với khán giả, giống như trong Cuộc thi tài năng trẻ đạo diễn sân khấu toàn quốc 2007. Tức là tụi tôi diễn, hội đồng đến chấm chứ không liên quan, ảnh hưởng gì đến công việc của tụi tôi hết. Chứ mà “cơm ghe bè bạn” ra Hà Nội hay miền Trung thì tụi tôi chịu thua, không đi nổi đâu.
* Nhưng dựng vở để “thi” thì phải phù hợp với màu sắc của thi, mà màu sắc của thi thì lắm khi bán không được vé…
- Đó là quan niệm của nhiều người, có thể còn của cả hội đồng chấm thi, là vở đi hội diễn phải có một phong cách khác, một màu sắc khác. Tôi không hoàn toàn đồng ý với suy nghĩ như vậy. Đòi hỏi đầu tiên phải là một vở kịch mang tính nghệ thuật, cái đó thì tôi đồng ý, dù cho là diễn để bán vé hay thi gì thì tôi cũng phải đi đến tiêu chí đó cả. Thứ hai, vấn đề vở diễn đặt ra mang tính xã hội, cái đó cũng là cái mà tôi hướng tới. Thứ ba, HD khuyến khích những tác phẩm có yếu tố lịch sử, để hướng tới Đại lễ Ngàn năm Thăng Long, riêng cái này thì nếu có kịch bản phù hợp như Ngàn năm tình sử thì tôi cũng tham gia. Ba điều kiện này đều có sự cộng hưởng trong 2 vở diễn mà Kịch Phú Nhuận sắp tham gia HD. Thật sự thì vở Mẹ và người tình chúng tôi không làm để thi mà là để bán vé. Nhưng hội đồng thẩm định thấy phù hợp không thì họ mới cho thi. Còn Chiếc áo thiên nga và vở kịch đề tài lịch sử, bản thân tôi và đạo diễn Đức Thịnh rất thích, đã bắt tay dựng cách đây ba năm rồi, nhưng vì điều kiện khách quan nên “nhường” lại cho một sân khấu lớn hơn, hoành tráng hơn. Bây giờ có điều kiện thì chúng tôi làm lại. Dàn diễn viên của vở này đều là diễn viên trẻ. Chúng tôi muốn họ tiếp cận được những nhân vật lịch sử, tiếp cận với một vở diễn đòi hỏi người diễn viên phải đổ mồ hôi và có khi đổ cả máu ra để tôi luyện. Đó là cái điều tôi muốn thực hiện với dàn diễn viên trẻ của mình. Để có được một Thành Lộc như mọi người biết, thì anh ấy phải trải qua biết bao những tôi luyện như thế. Hào quang thì không phải cứ bước lên sân khấu là có. Đó là cái tôi hướng tới.
* Vì sao anh lại chọn dựng vở Chiếc áo thiên nga để đi hội diễn trong khi vở này đã được một đạo diễn khác đã dựng một cách hoàng tráng nhất có thể rồi?
- Thực ra vở này tôi đã có ý định làm trước chị Hoa Hạ, với kinh phí 700 triệu thôi nhưng sau đó chị Hoa Hạ đã làm vở này với kinh phí hai ba tỉ. Coi như bây giờ tôi làm lại thôi, mà tôi làm kịch chứ không phải cải lương. Với lại còn tùy theo cái loại mà mình chọn, tôi vẫn ở trong sự phối hợp, nó có sức hấp dẫn riêng và tôi không đánh hấp dẫn giải bằng sự hoành tráng của sân khấu mà bằng sự kịch tính của câu chuyện. Tôi không cảm thấy có áp lực gì hết…
* Tức lần này anh sẽ quẳng 700 triệu để dựng lại vở này để tham gia hội diễn!?
- Không! Lần này không tới vậy đâu. Tôi thì không nắm rõ, chắc chưa được phân nửa.
* Anh đến với hội diễn với mục đích gì?
- Đây là một hội diễn qui tụ rất nhiều đạo diễn gạo cội ở 2 miền, sự góp mặt ở hội diễn này của họ như là bộ mặt sân khấu của Việt Nam nên tôi cũng muốn có mặt.
* Tức là anh đến với hội diễn để cập nhật tên tuổi của mình vào bộ mặt của sân khấu Việt Nam?
- Không hẳn! Tự tôi cảm thấy, nếu như đây không phải là vở Chiếc áo thiên nga thì tôi không làm. Vấn đề ở chỗ vở này đã có sẵn cảm xúc trong tôi rồi. Ban đầu tôi cũng không định tham gia HD này vì không tìm được kịch bản ưng ý nhưng sau khi được “bật đèn xanh” dựng Chiếc áo thiên nga thì tôi đồng ý. Tôi tham gia HD vì vở diễn đó nhiều hơn.
* Trong khi các đồng nghiệp của anh bên Idecaf đứng ngoài vùng phủ sóng của liên hoan này. Tham gia vào hội diễn anh có sợ mang tiếng mình… rảnh quá không! Rảnh vì việc chính của đạo diễn ở một sân khấu xã hội hóa thường nghiêng về phía dựng vở để kiếm tiền và rất lười… thi thố ?
- Thực sự, như đã nói, tôi tham gia HD này vì vở diễn này thôi. Ví dụ như bây giờ mà tôi làm xong, tôi không đi dự HD mà chỉ diễn cho khán giả thì tôi cũng rất hài lòng. Còn cái chuyện chị Vân đầu tư để đi dự HD là chuyện chị Vân, nhiệm vụ của tôi bây giờ chỉ là dựng vở này cho hay thôi.
* Không hiếm những tác phẩm sân khấu được dựng lên để dự HD thường có cái kết rất…bi kịch, lắm khi diễn xong một lần sẽ “xếp kho”…vì không bán được vé. Anh vẫn tin vở diễn của mình sẽ hút được khách ?
-Tôi không biết, đáng lí ra tôi không trả lời được câu đó nhưng tôi nghĩ rằng khán giả sẽ bị hấp dẫn bởi vở diễn này. Khi dựng vở nào tôi cũng tính đến lượt khán giả. Tôi đứng ở phòng vé tôi biết, số lượng khán giả thường xuyên một tuần họ bỏ tiền ra mua ba, bốn suất một lần thường là dân làm ăn buôn bán. Họ buôn bán họ mới có tiền, kịch bây giờ tới chín chục ngàn một vé, vở Chiếc áo thiên nga bán chừng trăm mấy. Dân trí thức tháng đi xem một lần. Bắt buộc phải có những vở đòi hỏi khán giả có trình độ cao hơn tí xíu, chắc chắn thì số lượng suất diễn sẽ ít đi. Nói thế không phải không làm những vở đòi hỏi cao hơn như vậy, phải làm. Tại dần dần mặt bằng dân trí cũng sẽ đi lên. Vả lại bây giờ làm kịch “sinh hoạt” có thể khó hơn. Vì đề tài bị khai thác quá nhiều. Vì đạo diễn, diễn viên đã đuối cả miếng, cả mảng. Kịch sinh hoạt một năm mỗi sân khấu làm 4-5 vở thì bao nhiêu sân khấu đó là mấy chục vở, đề tài ở đâu mà làm !?
* Là một đạo diễn trẻ, anh có nghĩ đến một mô hình mới, một hướng đi mới mẻ nào đó cho các HD, LH ở ta để đạt những hiệu quả thiết thực hơn đối với người làm nghề?
- Tôi nghĩ các đạo diễn không nên ỷ lại vào các HD, LH như thế này, mình phải tự thân vận động thôi. Các HD chỉ là dịp để tổng kết lại những gì mà giới sân khấu đã làm trong một giai đoạn chứ không thể là đòn bẩy để bật lên một điều gì ghê gớm. Tôi thấy có nhiều người than là các HD, LH thẩm định khó khăn quá, không thoải mái tự do. Tôi lại không thấy thế, sự tự do nào cũng có chừng mực của nó. Tôi thấy ban tổ chức vẫn đang làm tốt đấy chứ, họ thoải mái về đề tài, người ta chỉ đòi hỏi về tính nghệ thuật, tính tư tưởng. Vấn đề là các đạo diễn có dám làm táo bạo hay không mà thôi. Còn để sống được với nghề thì không còn cách nào khác là các đạo diễn phải tự đứng trên đôi chân của mình, phải nhảy ra làm sân khấu xã hội hóa, nếu anh hay thì anh sống còn nếu dở thì sẽ bị đào thải, thế thôi !
“Mang tiếng” là sân khấu XHH thành công nhất không chỉ của TP.HCM nhưng luôn “quay lưng” với các hội diễn, liên hoan, Kịch IDECAF của ông bầu Huỳnh Anh Tuấn một lần nữa lại “nói không” với HD sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc sắp diễn ra tại TP.HCM. Giải thích lý do khi năm nay, HD không những tố chức ngay tại “sân nhà” TP.HCM mà còn “chấm thi” cùng khán giả, tức là sân khấu XHH vừa có thể tham gia HD vừa bán vé cho khán giả nhà, nhưng kịch IDECAF vẫn “nói không”, ông Huỳnh Anh Tuấn, Giám đốc công ty biểu diễn Thái Dương (Kịch IDECAF) cho biết :
Nói kịch IDECAF quay lưng với các HD, LH thì “oan” cho chúng tôi quá. LH sân khấu xã hội hóa năm 2006 tại TP.HCM chúng tôi tham gia hai vở (Hãy khóc đi em, Trái tim nhảy múa), LH sân khấu mùa thu cũng vậy. Nhưng HD sân khấu kịch nói năm nay ban tổ chức qui định thời lượng vở diễn tối đa 120 phút, thì tất cả các vở của chúng tôi nếu thi đều “phạm qui”. Nếu vở Ngàn năm tình sử được chấp nhận thời lượng 3 tiếng thì chúng tôi tham gia ngay. Đây là kịch lịch sử mà chúng tôi tâm huyết, lại có ý nghĩa chào mừng kỷ niệm Ngàn năm Thăng Long, nhưng chúng tôi phải tôn trọng sự toàn vẹn của tác phẩm, không thể cắt cho vừa 120 phút để tham dự HD. Các vở của sân khấu Kịch IDECAF ngắn nhất cũng có thời lượng khoảng 2 tiếng rưỡi. Tôi cho rằng thời lượng đó là nguyên tắc tối thiểu cho một vở bi kịch.
| Nghệ sĩ Hồng Vân: Tham gia để "tôi luyện" diễn viên |
* Lý do gì khiến năm nay Kịch Phú Nhuận hăng hái tham gia hội diễn thế thưa chị?
- Bởi vì lâu lắm mới có một hội diễn sân khấu tổ chức ở TP.HCM nên tôi muốn nhân cơ hội này để xem “lính” của mình sẽ ra sao sau khi được “thép đã tôi”, được cấp bậc thứ mấy. Phần nữa là tôi muốn các diễn viên trẻ của mình có cơ hội tiếp cận với môi trường sân khấu được gọi là chuyên nghiệp, để xem các em có khả năng thích ứng như thế nào, coi có bị lạc lõng không.
* Nghe nói các đoàn tham gia hội diễn đều được rót kinh phí để dựng vở tham gia? - Không có! Cho đến lúc này tôi không biết tôi sẽ có tiền hay không nữa chứ đừng có nói là rót kinh phí bao nhiêu tiền.
* Vậy thì quả thiệt thòi cho sân khấu xã hội hóa. Bởi vậy mới nghe nói sân khấu xã hội hóa lâu nay không mặn mà với hội diễn…
- Ở hội diễn lần này theo quy chế, hội đồng giám khảo sẽ chấm chung với khán giả, giống như trong Cuộc thi tài năng trẻ đạo diễn sân khấu toàn quốc 2007. Tức là tụi tôi diễn, hội đồng đến chấm chứ không liên quan, ảnh hưởng gì đến công việc của tụi tôi hết. Chứ mà “cơm ghe bè bạn” ra Hà Nội hay miền Trung thì tụi tôi chịu thua, không đi nổi đâu.
* Nhưng dựng vở để “thi” thì phải phù hợp với màu sắc của thi, mà màu sắc của thi thì lắm khi bán không được vé…
- Đó là quan niệm của nhiều người, có thể còn của cả hội đồng chấm thi, là vở đi hội diễn phải có một phong cách khác, một màu sắc khác. Tôi không hoàn toàn đồng ý với suy nghĩ như vậy. Đòi hỏi đầu tiên phải là một vở kịch mang tính nghệ thuật, cái đó thì tôi đồng ý, dù cho là diễn để bán vé hay thi gì thì tôi cũng phải đi đến tiêu chí đó cả. Thứ hai, vấn đề vở diễn đặt ra mang tính xã hội, cái đó cũng là cái mà tôi hướng tới. Thứ ba, HD khuyến khích những tác phẩm có yếu tố lịch sử, để hướng tới Đại lễ Ngàn năm Thăng Long, riêng cái này thì nếu có kịch bản phù hợp như Ngàn năm tình sử thì tôi cũng tham gia. Ba điều kiện này đều có sự cộng hưởng trong 2 vở diễn mà Kịch Phú Nhuận sắp tham gia HD. Thật sự thì vở Mẹ và người tình chúng tôi không làm để thi mà là để bán vé. Nhưng hội đồng thẩm định thấy phù hợp không thì họ mới cho thi. Còn Chiếc áo thiên nga và vở kịch đề tài lịch sử, bản thân tôi và đạo diễn Đức Thịnh rất thích, đã bắt tay dựng cách đây ba năm rồi, nhưng vì điều kiện khách quan nên “nhường” lại cho một sân khấu lớn hơn, hoành tráng hơn. Bây giờ có điều kiện thì chúng tôi làm lại. Dàn diễn viên của vở này đều là diễn viên trẻ. Chúng tôi muốn họ tiếp cận được những nhân vật lịch sử, tiếp cận với một vở diễn đòi hỏi người diễn viên phải đổ mồ hôi và có khi đổ cả máu ra để tôi luyện. Đó là cái điều tôi muốn thực hiện với dàn diễn viên trẻ của mình. Để có được một Thành Lộc như mọi người biết, thì anh ấy phải trải qua biết bao những tôi luyện như thế. Hào quang thì không phải cứ bước lên sân khấu là có. Đó là cái tôi hướng tới.
Ngàn năm tình sử lỗi hẹn HD lần này
| Đạo diễn Đức Thịnh: Hội diễn không phải là đòn bẩy... |
* Vì sao anh lại chọn dựng vở Chiếc áo thiên nga để đi hội diễn trong khi vở này đã được một đạo diễn khác đã dựng một cách hoàng tráng nhất có thể rồi?- Thực ra vở này tôi đã có ý định làm trước chị Hoa Hạ, với kinh phí 700 triệu thôi nhưng sau đó chị Hoa Hạ đã làm vở này với kinh phí hai ba tỉ. Coi như bây giờ tôi làm lại thôi, mà tôi làm kịch chứ không phải cải lương. Với lại còn tùy theo cái loại mà mình chọn, tôi vẫn ở trong sự phối hợp, nó có sức hấp dẫn riêng và tôi không đánh hấp dẫn giải bằng sự hoành tráng của sân khấu mà bằng sự kịch tính của câu chuyện. Tôi không cảm thấy có áp lực gì hết…
* Tức lần này anh sẽ quẳng 700 triệu để dựng lại vở này để tham gia hội diễn!?
- Không! Lần này không tới vậy đâu. Tôi thì không nắm rõ, chắc chưa được phân nửa.
* Anh đến với hội diễn với mục đích gì?
- Đây là một hội diễn qui tụ rất nhiều đạo diễn gạo cội ở 2 miền, sự góp mặt ở hội diễn này của họ như là bộ mặt sân khấu của Việt Nam nên tôi cũng muốn có mặt.
* Tức là anh đến với hội diễn để cập nhật tên tuổi của mình vào bộ mặt của sân khấu Việt Nam?
- Không hẳn! Tự tôi cảm thấy, nếu như đây không phải là vở Chiếc áo thiên nga thì tôi không làm. Vấn đề ở chỗ vở này đã có sẵn cảm xúc trong tôi rồi. Ban đầu tôi cũng không định tham gia HD này vì không tìm được kịch bản ưng ý nhưng sau khi được “bật đèn xanh” dựng Chiếc áo thiên nga thì tôi đồng ý. Tôi tham gia HD vì vở diễn đó nhiều hơn.
* Trong khi các đồng nghiệp của anh bên Idecaf đứng ngoài vùng phủ sóng của liên hoan này. Tham gia vào hội diễn anh có sợ mang tiếng mình… rảnh quá không! Rảnh vì việc chính của đạo diễn ở một sân khấu xã hội hóa thường nghiêng về phía dựng vở để kiếm tiền và rất lười… thi thố ?
- Thực sự, như đã nói, tôi tham gia HD này vì vở diễn này thôi. Ví dụ như bây giờ mà tôi làm xong, tôi không đi dự HD mà chỉ diễn cho khán giả thì tôi cũng rất hài lòng. Còn cái chuyện chị Vân đầu tư để đi dự HD là chuyện chị Vân, nhiệm vụ của tôi bây giờ chỉ là dựng vở này cho hay thôi.
* Không hiếm những tác phẩm sân khấu được dựng lên để dự HD thường có cái kết rất…bi kịch, lắm khi diễn xong một lần sẽ “xếp kho”…vì không bán được vé. Anh vẫn tin vở diễn của mình sẽ hút được khách ?
-Tôi không biết, đáng lí ra tôi không trả lời được câu đó nhưng tôi nghĩ rằng khán giả sẽ bị hấp dẫn bởi vở diễn này. Khi dựng vở nào tôi cũng tính đến lượt khán giả. Tôi đứng ở phòng vé tôi biết, số lượng khán giả thường xuyên một tuần họ bỏ tiền ra mua ba, bốn suất một lần thường là dân làm ăn buôn bán. Họ buôn bán họ mới có tiền, kịch bây giờ tới chín chục ngàn một vé, vở Chiếc áo thiên nga bán chừng trăm mấy. Dân trí thức tháng đi xem một lần. Bắt buộc phải có những vở đòi hỏi khán giả có trình độ cao hơn tí xíu, chắc chắn thì số lượng suất diễn sẽ ít đi. Nói thế không phải không làm những vở đòi hỏi cao hơn như vậy, phải làm. Tại dần dần mặt bằng dân trí cũng sẽ đi lên. Vả lại bây giờ làm kịch “sinh hoạt” có thể khó hơn. Vì đề tài bị khai thác quá nhiều. Vì đạo diễn, diễn viên đã đuối cả miếng, cả mảng. Kịch sinh hoạt một năm mỗi sân khấu làm 4-5 vở thì bao nhiêu sân khấu đó là mấy chục vở, đề tài ở đâu mà làm !?
* Là một đạo diễn trẻ, anh có nghĩ đến một mô hình mới, một hướng đi mới mẻ nào đó cho các HD, LH ở ta để đạt những hiệu quả thiết thực hơn đối với người làm nghề?
- Tôi nghĩ các đạo diễn không nên ỷ lại vào các HD, LH như thế này, mình phải tự thân vận động thôi. Các HD chỉ là dịp để tổng kết lại những gì mà giới sân khấu đã làm trong một giai đoạn chứ không thể là đòn bẩy để bật lên một điều gì ghê gớm. Tôi thấy có nhiều người than là các HD, LH thẩm định khó khăn quá, không thoải mái tự do. Tôi lại không thấy thế, sự tự do nào cũng có chừng mực của nó. Tôi thấy ban tổ chức vẫn đang làm tốt đấy chứ, họ thoải mái về đề tài, người ta chỉ đòi hỏi về tính nghệ thuật, tính tư tưởng. Vấn đề là các đạo diễn có dám làm táo bạo hay không mà thôi. Còn để sống được với nghề thì không còn cách nào khác là các đạo diễn phải tự đứng trên đôi chân của mình, phải nhảy ra làm sân khấu xã hội hóa, nếu anh hay thì anh sống còn nếu dở thì sẽ bị đào thải, thế thôi !
Cao Hải Hà (thực hiện)
| Huỳnh Anh Tuấn (Kịch IDECAF) Nếu không giới hạn 120 phút, kịch IDECAF tham gia ngay… |
“Mang tiếng” là sân khấu XHH thành công nhất không chỉ của TP.HCM nhưng luôn “quay lưng” với các hội diễn, liên hoan, Kịch IDECAF của ông bầu Huỳnh Anh Tuấn một lần nữa lại “nói không” với HD sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc sắp diễn ra tại TP.HCM. Giải thích lý do khi năm nay, HD không những tố chức ngay tại “sân nhà” TP.HCM mà còn “chấm thi” cùng khán giả, tức là sân khấu XHH vừa có thể tham gia HD vừa bán vé cho khán giả nhà, nhưng kịch IDECAF vẫn “nói không”, ông Huỳnh Anh Tuấn, Giám đốc công ty biểu diễn Thái Dương (Kịch IDECAF) cho biết :Nói kịch IDECAF quay lưng với các HD, LH thì “oan” cho chúng tôi quá. LH sân khấu xã hội hóa năm 2006 tại TP.HCM chúng tôi tham gia hai vở (Hãy khóc đi em, Trái tim nhảy múa), LH sân khấu mùa thu cũng vậy. Nhưng HD sân khấu kịch nói năm nay ban tổ chức qui định thời lượng vở diễn tối đa 120 phút, thì tất cả các vở của chúng tôi nếu thi đều “phạm qui”. Nếu vở Ngàn năm tình sử được chấp nhận thời lượng 3 tiếng thì chúng tôi tham gia ngay. Đây là kịch lịch sử mà chúng tôi tâm huyết, lại có ý nghĩa chào mừng kỷ niệm Ngàn năm Thăng Long, nhưng chúng tôi phải tôn trọng sự toàn vẹn của tác phẩm, không thể cắt cho vừa 120 phút để tham dự HD. Các vở của sân khấu Kịch IDECAF ngắn nhất cũng có thời lượng khoảng 2 tiếng rưỡi. Tôi cho rằng thời lượng đó là nguyên tắc tối thiểu cho một vở bi kịch.
TT (ghi)
