(Bài dự thi) - Khi chiếc máy bay AF 460 của hãng hàng không Air France lượn mấy vòng sát mặt biển Caribbean rồi hạ cánh xuống sân bay mang tên người anh hùng Simon Bolivar của Venezuela trong tiếng vỗ tay rào rào của hành khách, tôi mới thở phào. Nhìn sang nữ sĩ Lê Khánh Mai - người cùng đi đã thấy chị cười.
Không ai biết 10 tiếng đồng hồ trước đó khi ngồi chờ ở sân bay Charles De Gaulle (Pháp), chị đã cùng tôi say sưa tập lại bài hát ca ngợi anh hùng Nguyễn Văn Trỗi để chuẩn bị ra mắt các bạn Venezuela, trong đó có câu chúng tôi hát rất hăm hở: “Ôi tên Anh vang khắp hoàn cầu, vọng về Venezuela, cuồn cuộn dâng trong muôn con tim người du kích Châu Mỹ la tinh…”
Chúng tôi được Bộ Văn hóa Venezuela mời tham dự Hội chợ sách Quốc tế lần thứ 4 tại thủ đô Caracast từ ngày 7 đến 16/11/2008. Đây là một trong những sự kiện văn hóa quan trọng nhất được tổ chức thường niên của chính phủ Bôliva.
Trước khi sang, chúng tôi được ông Đại sứ toàn quyền của Đại sứ quán Venezuela tại Việt Nam mời đến gặp mặt và dùng cơm trưa. Trưa ấy chúng tôi có cuộc trò chuyện rất thân mật, bởi ông Đại sứ tự giới thiệu mình cũng là nhà thơ và đọc cho chúng tôi nghe một bài thơ của ông, vì thế chúng tôi tạm gọi ông là Đại sứ - Nhà thơ.
Thế là ngày 10/11 đoàn chúng tôi gồm hai nhà thơ nữ đã có mặt tại Thủ đô Caracas.
Người đón chúng tôi là một cô gái trẻ đang giơ cái biển có tên hai nhà thơ nữ chúng tôi và reo lên. Tôi thấy xúc động thực sự trong cái phút gặp người nước mình nói tiếng Việt ở dải đất bên bờ đại dương xa xôi này. Thế mới biết có đi xa ra ngoài Tổ quốc mới thấy hết sự thiêng liêng của tiếng mẹ đẻ. Cháu Quỳnh – tên cô gái, là sinh viên đang học tại Caracas chính là người được ông Đại sứ - Nhà thơ gọi điện từ Việt Nam nhờ ra đón và giúp chúng tôi trong những ngày hội thảo ở đây. Buổi đầu bước chân đến nước bạn như vậy là chúng tôi đã có “quý nhân phù trợ”.
Hội chợ sách Quốc tế Venezuela khai mạc và diễn ra trong vòng 10 ngày. Đoàn Việt Nam được mời đọc tham luận vào ngày 13, ở phòng 13, tầng 13 khách sạn AlBA Caracas – Một tòa cao 17 tầng. Sáng hôm sau ngày có mặt, chúng tôi được Ban tổ chức đưa cho một bản chương trình gồm 10 trang hoành tráng chữ nhỏ li ti và dày đặc. Chị Khánh Mai và tôi cùng háo hức giương mục kỉnh nhòm vào, ai ngờ toàn chữ Tây Ban Nha. Cả hai bức xúc lắm, đi xin bản tiếng Anh nhưng thật thất vọng. Cháu Quỳnh bảo: “Ở đây toàn dùng tiếng Tây Ban Nha thôi, không phổ biến tiếng Anh, kể cả hội nghị Quốc tế cũng thế”. Thảo nào chiều qua gặp Ban tổ chức và các bạn văn, chúng tôi nhanh mồm nhanh miệng “Good afternoon!” và giới thiệu ‘We ara Vietnamese” hàng mấy lần mà chẳng thấy ai nói gì,
Thế là ngay sau bữa trưa hôm ấy, Quỳnh dịch, chúng tôi thì ghi chép ra tiếng Việt, không ngừng nghỉ mà mãi đến 5 giờ chiều mới xong. Trong vòng 10 ngày diễn ra Festivan sách, có tất cả 276 hoạt động bao gồm Hội thảo, đàm thoại, trao đổi, giới thiệu sách, triển lãm sách, giao lưu sách, đọc thơ và giới thiệu thơ, trao đổi kinh nghiệm biên tập và làm sách, chiếu phim văn học và lịch sử, trình bày các vũ điệu truyền thống, trình diễn âm nhạc… Tất cả các hoạt động trên được diễn ra tại công viên Caobos “Luis Mariano Rivera”. Công viên ấy ở đâu? nó cách khách sạn chúng tôi ở chỉ 400 mét nhưng phải đi bộ qua hai làn đường mà lúc nào ô tô cũng chạy như thác lũ. Ôi chao, cái công viên đó đến ngày thứ hai mở cửa sổ phòng nhìn ra tôi mới thấy nó xanh rờn trước mặt nối với cánh rừng um tùm. Đây là khu trung tâm văn hóa nằm ở phía Tây Thủ đô Caracas với nhiều công trình kiến trúc đồ sộ như Bảo tàng Khoa học Tự nhiên, Bảo tàng Nghệ thuật, Nhà hát thành phố, Phòng Trưng bày nghệ thuật quốc gia… Quỳnh bảo: “Ở đây xăng rẻ hơn nước uống, chưa đầy một ngàn đồng Việt Nam một lít nên xe ô tô nhiều, sẽ có người dẫn các cô qua đường sang Công viên”.
Theo sắp đặt của Ban tổ chức, đoàn Việt Nam được trình bày tham luận tại hội trường Casa del ALBA – gian hội trường xinh xắn nhất trong Công viên Caobos. Đang lo vì buổi trình bày sẽ ít khách thì thấy Quỳnh có điện của ông Đại sứ - Nhà thơ. Nghe điện xong cháu thông báo: “Ông Đại sứ đã sang Venezuela, ông bảo tối nay sẽ đến dự buổi hội thảo của đoàn Việt Nam”. Chúng tôi thấy vui thật sự vì tin ấy. Tối ấy, vào lúc đông khách nhất, chúng tôi xuất hiện tại phòng sảnh tầng một với 3 bộ áo dài thướt tha rực rỡ. Đã thấy nhiều cặp mắt nhìn chúng tôi với vẻ rất thích thú và đầy thiện cảm. Có nhà văn bạn thốt lên: “VietNam biu-ty-phun!”, tôi hiểu họ khen chúng tôi đẹp. Ra đến hội trường, tôi vừa bày xong sách của Việt Nam lên bàn thì ông Đại sứ - Nhà thơ bước vào.
Không biết có phải vì yêu quý Việt Nam hay vì sự có mặt của ông đại sứ mà rất nhiều đại biểu ở Bộ văn hóa, ở Trung tâm Sách quốc gia và Ban Tổ chức Hội chợ cũng đã tới dự làm cho không khí buổi hội thảo của đoàn Việt Nam náo nhiệt ngay từ đầu. Ông Đại sứ - Nhà thơ chỉ vào áo dài chúng tôi mặc và reo vui bằng tiếng Việt lơ lớ: “Đem lám!”. Đúng giờ 19 giờ, trước sự có mặt của khoảng bốn chục đại biểu, ông Đại sứ đứng lên cầm mic tự nói lời khai mạc. Ông giới thiệu về đất nước Việt Nam xinh đẹp, con người cần cù anh dũng. Ông kể nhân dân Việt Nam đã yêu quý đất nước Venezuela từ khi đang có cuộc chiến tranh chống Mỹ bởi hành động du kích Caracas bắt một trung tá Mỹ đổi mạng cho anh hùng Nguyễn Văn Trỗi, ông nói về người phụ nữ và thơ ca Việt Nam theo như ông được biết khi ở nước này… Tiếp sau đó ông giới thiệu chị Khánh Mai và tôi trình bày những tham luận của mình, coi như những dẫn chứng sống động cho lời ông. Chúng tôi lúc ấy vừa xúc động vừa kính nể ông quá.
Không biết có phải do buổi hội thảo của đoàn Việt Nam đã thành công và gây ấn tượng tốt hay không mà sáng hôm sau, bước vào nhà ăn khách sạn, chúng tôi thấy nhiều cặp mắt của bạn bè nhìn mình tươi cười tỏ ý rất thân thiện. Một nhà văn cao lớn người Ecuador tiến đến bàn ăn của hai chị em nói mấy câu tiếng Tây Ban Nha rồi rút từ túi xách ra hai cuốn thơ, đoạn ông nhìn chằm chằm vào chiếc biển đề tên trên ngực chúng tôi và hý húi viết tên mỗi người vào một cuốn. Viết xong ông đưa tặng hai chị em. Tối ấy về hai chúng tôi mới mở ra xem. Cuốn đề tặng tôi có cái bìa vẽ biểu tượng phụ nữ chỉ thấy ngực và mông nổi trội, đã buồn cười lắm nhưng đến cuốn đề tặng chị Khánh Mai thì cả hai xuýt tắc thở, chết ngất. Bởi vừa mở mặt trong cái bìa sách thì hỡi ơi, một tấm ảnh khoả thân của chính tác giả đứng sừng sững in ở đó. Hôm sau đi ăn, nhìn thấy ông nhà văn ấy, hai chị em ngượng không dám chào.
Thấm thoát mà hết vèo mấy ngày dự Hội chợ sách. Tạm biệt Caracas, tạm biệt những ngày thật thú vị và đầy ấn tượng đã đi vào thơ tôi: Từ sân bay về phố/ Hoa thắm tươi bên đường/ Xe đặc như luồng cá/ Bơi trong lòng đại dương/ Phụ nữ hút mắt tôi /Những đường cong phồn thực/ Nụ cười như đóa quỳnh/ Sáng lóa trên gương mặt…
Không ai biết 10 tiếng đồng hồ trước đó khi ngồi chờ ở sân bay Charles De Gaulle (Pháp), chị đã cùng tôi say sưa tập lại bài hát ca ngợi anh hùng Nguyễn Văn Trỗi để chuẩn bị ra mắt các bạn Venezuela, trong đó có câu chúng tôi hát rất hăm hở: “Ôi tên Anh vang khắp hoàn cầu, vọng về Venezuela, cuồn cuộn dâng trong muôn con tim người du kích Châu Mỹ la tinh…”
Chúng tôi được Bộ Văn hóa Venezuela mời tham dự Hội chợ sách Quốc tế lần thứ 4 tại thủ đô Caracast từ ngày 7 đến 16/11/2008. Đây là một trong những sự kiện văn hóa quan trọng nhất được tổ chức thường niên của chính phủ Bôliva.
Trước khi sang, chúng tôi được ông Đại sứ toàn quyền của Đại sứ quán Venezuela tại Việt Nam mời đến gặp mặt và dùng cơm trưa. Trưa ấy chúng tôi có cuộc trò chuyện rất thân mật, bởi ông Đại sứ tự giới thiệu mình cũng là nhà thơ và đọc cho chúng tôi nghe một bài thơ của ông, vì thế chúng tôi tạm gọi ông là Đại sứ - Nhà thơ.
Thế là ngày 10/11 đoàn chúng tôi gồm hai nhà thơ nữ đã có mặt tại Thủ đô Caracas.
Người đón chúng tôi là một cô gái trẻ đang giơ cái biển có tên hai nhà thơ nữ chúng tôi và reo lên. Tôi thấy xúc động thực sự trong cái phút gặp người nước mình nói tiếng Việt ở dải đất bên bờ đại dương xa xôi này. Thế mới biết có đi xa ra ngoài Tổ quốc mới thấy hết sự thiêng liêng của tiếng mẹ đẻ. Cháu Quỳnh – tên cô gái, là sinh viên đang học tại Caracas chính là người được ông Đại sứ - Nhà thơ gọi điện từ Việt Nam nhờ ra đón và giúp chúng tôi trong những ngày hội thảo ở đây. Buổi đầu bước chân đến nước bạn như vậy là chúng tôi đã có “quý nhân phù trợ”.
Hội chợ sách Quốc tế Venezuela khai mạc và diễn ra trong vòng 10 ngày. Đoàn Việt Nam được mời đọc tham luận vào ngày 13, ở phòng 13, tầng 13 khách sạn AlBA Caracas – Một tòa cao 17 tầng. Sáng hôm sau ngày có mặt, chúng tôi được Ban tổ chức đưa cho một bản chương trình gồm 10 trang hoành tráng chữ nhỏ li ti và dày đặc. Chị Khánh Mai và tôi cùng háo hức giương mục kỉnh nhòm vào, ai ngờ toàn chữ Tây Ban Nha. Cả hai bức xúc lắm, đi xin bản tiếng Anh nhưng thật thất vọng. Cháu Quỳnh bảo: “Ở đây toàn dùng tiếng Tây Ban Nha thôi, không phổ biến tiếng Anh, kể cả hội nghị Quốc tế cũng thế”. Thảo nào chiều qua gặp Ban tổ chức và các bạn văn, chúng tôi nhanh mồm nhanh miệng “Good afternoon!” và giới thiệu ‘We ara Vietnamese” hàng mấy lần mà chẳng thấy ai nói gì,
Thế là ngay sau bữa trưa hôm ấy, Quỳnh dịch, chúng tôi thì ghi chép ra tiếng Việt, không ngừng nghỉ mà mãi đến 5 giờ chiều mới xong. Trong vòng 10 ngày diễn ra Festivan sách, có tất cả 276 hoạt động bao gồm Hội thảo, đàm thoại, trao đổi, giới thiệu sách, triển lãm sách, giao lưu sách, đọc thơ và giới thiệu thơ, trao đổi kinh nghiệm biên tập và làm sách, chiếu phim văn học và lịch sử, trình bày các vũ điệu truyền thống, trình diễn âm nhạc… Tất cả các hoạt động trên được diễn ra tại công viên Caobos “Luis Mariano Rivera”. Công viên ấy ở đâu? nó cách khách sạn chúng tôi ở chỉ 400 mét nhưng phải đi bộ qua hai làn đường mà lúc nào ô tô cũng chạy như thác lũ. Ôi chao, cái công viên đó đến ngày thứ hai mở cửa sổ phòng nhìn ra tôi mới thấy nó xanh rờn trước mặt nối với cánh rừng um tùm. Đây là khu trung tâm văn hóa nằm ở phía Tây Thủ đô Caracas với nhiều công trình kiến trúc đồ sộ như Bảo tàng Khoa học Tự nhiên, Bảo tàng Nghệ thuật, Nhà hát thành phố, Phòng Trưng bày nghệ thuật quốc gia… Quỳnh bảo: “Ở đây xăng rẻ hơn nước uống, chưa đầy một ngàn đồng Việt Nam một lít nên xe ô tô nhiều, sẽ có người dẫn các cô qua đường sang Công viên”.
Theo sắp đặt của Ban tổ chức, đoàn Việt Nam được trình bày tham luận tại hội trường Casa del ALBA – gian hội trường xinh xắn nhất trong Công viên Caobos. Đang lo vì buổi trình bày sẽ ít khách thì thấy Quỳnh có điện của ông Đại sứ - Nhà thơ. Nghe điện xong cháu thông báo: “Ông Đại sứ đã sang Venezuela, ông bảo tối nay sẽ đến dự buổi hội thảo của đoàn Việt Nam”. Chúng tôi thấy vui thật sự vì tin ấy. Tối ấy, vào lúc đông khách nhất, chúng tôi xuất hiện tại phòng sảnh tầng một với 3 bộ áo dài thướt tha rực rỡ. Đã thấy nhiều cặp mắt nhìn chúng tôi với vẻ rất thích thú và đầy thiện cảm. Có nhà văn bạn thốt lên: “VietNam biu-ty-phun!”, tôi hiểu họ khen chúng tôi đẹp. Ra đến hội trường, tôi vừa bày xong sách của Việt Nam lên bàn thì ông Đại sứ - Nhà thơ bước vào.
Không biết có phải vì yêu quý Việt Nam hay vì sự có mặt của ông đại sứ mà rất nhiều đại biểu ở Bộ văn hóa, ở Trung tâm Sách quốc gia và Ban Tổ chức Hội chợ cũng đã tới dự làm cho không khí buổi hội thảo của đoàn Việt Nam náo nhiệt ngay từ đầu. Ông Đại sứ - Nhà thơ chỉ vào áo dài chúng tôi mặc và reo vui bằng tiếng Việt lơ lớ: “Đem lám!”. Đúng giờ 19 giờ, trước sự có mặt của khoảng bốn chục đại biểu, ông Đại sứ đứng lên cầm mic tự nói lời khai mạc. Ông giới thiệu về đất nước Việt Nam xinh đẹp, con người cần cù anh dũng. Ông kể nhân dân Việt Nam đã yêu quý đất nước Venezuela từ khi đang có cuộc chiến tranh chống Mỹ bởi hành động du kích Caracas bắt một trung tá Mỹ đổi mạng cho anh hùng Nguyễn Văn Trỗi, ông nói về người phụ nữ và thơ ca Việt Nam theo như ông được biết khi ở nước này… Tiếp sau đó ông giới thiệu chị Khánh Mai và tôi trình bày những tham luận của mình, coi như những dẫn chứng sống động cho lời ông. Chúng tôi lúc ấy vừa xúc động vừa kính nể ông quá.
Không biết có phải do buổi hội thảo của đoàn Việt Nam đã thành công và gây ấn tượng tốt hay không mà sáng hôm sau, bước vào nhà ăn khách sạn, chúng tôi thấy nhiều cặp mắt của bạn bè nhìn mình tươi cười tỏ ý rất thân thiện. Một nhà văn cao lớn người Ecuador tiến đến bàn ăn của hai chị em nói mấy câu tiếng Tây Ban Nha rồi rút từ túi xách ra hai cuốn thơ, đoạn ông nhìn chằm chằm vào chiếc biển đề tên trên ngực chúng tôi và hý húi viết tên mỗi người vào một cuốn. Viết xong ông đưa tặng hai chị em. Tối ấy về hai chúng tôi mới mở ra xem. Cuốn đề tặng tôi có cái bìa vẽ biểu tượng phụ nữ chỉ thấy ngực và mông nổi trội, đã buồn cười lắm nhưng đến cuốn đề tặng chị Khánh Mai thì cả hai xuýt tắc thở, chết ngất. Bởi vừa mở mặt trong cái bìa sách thì hỡi ơi, một tấm ảnh khoả thân của chính tác giả đứng sừng sững in ở đó. Hôm sau đi ăn, nhìn thấy ông nhà văn ấy, hai chị em ngượng không dám chào.
Thấm thoát mà hết vèo mấy ngày dự Hội chợ sách. Tạm biệt Caracas, tạm biệt những ngày thật thú vị và đầy ấn tượng đã đi vào thơ tôi: Từ sân bay về phố/ Hoa thắm tươi bên đường/ Xe đặc như luồng cá/ Bơi trong lòng đại dương/ Phụ nữ hút mắt tôi /Những đường cong phồn thực/ Nụ cười như đóa quỳnh/ Sáng lóa trên gương mặt…
Nguyễn Thị Mai
