 Iniesta, một trong số những tiền vệ nổi bật của TBN - Ảnh AP |
Trước và trong khi World Cup diễn ra, chúng ta đã nói nhiều tới dấu ấn của Mourinho trong lối chơi của nhiều đội bóng. Trong mùa giải đại thành công vừa qua, Inter của Mourinho đã thắng được không ít những trận cầu quan trọng mà không cần phải là đội làm chủ thế trận. Các ví dụ tiêu biểu là hai trận bán kết với Barca hay trận Chung kết với Bayern Munich, khi tỉ lệ kiểm soát bóng của Inter chỉ thường ở mức 30-40% hoặc thậm chí là thấp hơn nhưng cuối cùng họ lại là đội giành chiến thắng. Ở World Cup kỳ này, rất nhiều đội bóng, đặc biệt là các đội bóng nhỏ, cũng "học theo" cách chơi của Inter-Mourinho, và kết quả thu được là rất khả quan: Slovakia thắng được cả Italia, New Zealand là đội duy nhất bất bại, Thụy Sỹ thậm chí còn đánh bại được chính TBN…
Nhưng chiến thắng của TBN trước Hà Lan đã khẳng định bóng đá vẫn chưa đến mức bị biến dạng dữ dội đến thế. Một khi vẫn còn làm chủ được trái bóng thì có nghĩa là bạn vẫn còn làm chủ được số phận của mình. Với những người xem trung lập, TBN có thể tạo ra cảm giác "ngứa mắt", khi các tiền vệ của họ cứ rủ rỉ rù rì chuyền bóng qua lại, không mấy khi tăng tốc đột phá mà cũng chẳng mấy lần tung ra những cú dứt điểm từ xa. Nhưng phải là đối thủ hoặc cổ động cho đối thủ của đội bóng này thì mới thấy họ đáng sợ đến thế nào. Khả năng kiểm soát bóng của hàng tiền vệ TBN có thể nói là đã đạt tới "cảnh giới" cao nhất, không quá phức tạp, không cần hùng hổ, song hiệu quả thì luôn ở mức tối đa.
Với một hàng tiền vệ có khả năng kiểm soát bóng tuyệt vời như thế, mọi công việc còn lại xem ra đều rất nhẹ nhàng. Hàng thủ không phải làm việc nhiều, trừ trường hợp xảy ra sai số trong những pha phối hợp nơi hàng tiền vệ (không thể tránh khỏi nhưng rất hiếm) hoặc chính các cầu thủ ở hàng phòng ngự tự gây rắc rối cho họ. Hàng công vất vả hơn đôi chút, bởi với cách chơi hiện tại của TBN thì khu vực trước cầu môn đối phương bao giờ cũng đông đặc người với người, nhưng nói thế không có nghĩa là không có nhiều cơ hội được tạo ra. Thực tế thì việc TBN ghi được ít bàn thắng ở World Cup 2010 hoàn toàn xuất phát từ khả năng dứt điểm hạn chế của các chân sút, chứ không phải do hàng tiền vệ không cung cấp đủ bóng.
Nếu việc kiểm soát bóng mang tới những lợi thế siêu việt như thế, tại sao các đội bóng không đồng loạt chuyển sang mô hình này? Câu trả lời thật đơn giản: Không phải bao giờ và không phải nền bóng đá nào cũng sản sinh ra được những con người như Xavi hay Iniesta. Ngoài vấn đề tố chất, thì truyền thống - truyền thống về cách chơi, cách đào tạo - cũng là một vấn đề quan trọng. Ở TBN, mà chính xác nhất là ở lò La Masia của Barca, người ta đánh giá cầu thủ không qua tiêu chí thể hình, thể lực, mà qua cách anh ta xử lý trái bóng. Và những bài tập cũng được thiết kế ra theo mục đích duy nhất là phát huy tối đa khả năng xử lý bóng đó. Như ở La Masia, các em bé không bao giờ được phép rời bóng trên sân tập.
Vì thế, người Anh có lẽ không nên quá mơ mộng sẽ xây dựng được một hàng tiền vệ giống như hàng tiền vệ của TBN. Thay vào đó, hãy hài lòng với việc được xem những người như Cesc Fabregas hay Arteta, và sắp tới còn có David Silva, "đá bóng bằng đầu" vào mỗi cuối tuần đi!
V.C
