Gomorra không có một cốt truyện xuyên suốt mà là tập hợp của 5 câu chuyện nhỏ. Một thủ quỹ thiện tâm nhưng bị buộc phải làm việc cho một tổ chức tội phạm để rồi phải chịu sự nguyền rủa của láng giềng; một cậu bé chưa qua tuổi thành niên nhưng đã muốn trở thành tay chân của tội phạm đến nỗi bán đứng cả người thân; một thợ may bậc cao vì thiếu tiền nên phải lén lút truyền nghề cho đối thủ cạnh tranh với xưởng may nơi mình làm việc; một cử nhân mới ra trường phải chứng kiến công việc của mình đang đẩy người dân vào bước đường cùng; và câu chuyện về 2 thanh niên khao khát có được sự tôn trọng trong thế giới tội phạm. Năm câu chuyện hoàn toàn độc lập, với những tuyến nhân vật riêng, tuy nhiên tất cả lại không làm mạch phim trở nên rời rạc, bởi đạo diễn Matteo Garrone đã khéo léo vận dụng yếu tố tội ác như một chất keo dính để liên kết cả năm câu chuyện thành một thể thống nhất.
Lấy bối cảnh thành phố Napoli thời hiện đại, Gomorra có cách thể hiện như một bộ phim tài liệu miêu tả xác thực hoạt động của những băng nhóm buôn ma túy xuyên quốc gia, những cuộc thanh trừng giữa các tổ chức tội phạm, sự cạnh tranh đẫm máu của những ngành nghề vô hại như may mặc,… Tội ác trong Gomorra không chỉ được gây ra bởi những kẻ khát máu mà còn bởi những doanh nhân lịch lãm tìm mọi cách đẩy người nông dân ra khỏi đồng ruộng để lấy đất chôn chất thải độc hại, và bởi cả những quan chức mục ruỗng bị mua chuộc để làm ngơ. Gomorra đã buộc tội tiền bạc chính là căn nguyên của tất cả tội ác này. Đạo diễn Matteo Garrone đã đặc tả không sót một cuộc thanh toán tiền mặt nào với gần như đầy đủ mệnh giá và sắc thái của đồng Euro: mới, cũ và vấy máu.
Mặc dù mật độ bắn giết trong Gomorra khá dày đặc, thế nhưng không giống nhiều đạo diễn khác, Matteo Garrone thể hiện bạo lực một cách tự nhiên mà không kiểu cách hóa nó. Matteo thậm chí còn giảm thiểu tối đa mức bạo liệt trong từng cảnh bắn giết. Hầu hết những trường đoạn thanh toán đẫm máu giữa các nhóm tội phạm trong phim đều không sử dụng nhạc nền kịch tính mà thay vào đó là những ca khúc pop nhẹ nhàng hoặc những điệu nhạc nhảy sôi động. Bằng cách đó, Matteo Garrone không định kích thích giác quan của khán giả, mà muốn mang đến cho họ trải nghiệm về những gì đang thực sự diễn ra ở Napoli, nơi tội ác và bạo lực cũng chỉ bình thường như bất kỳ hoạt động xã hội nào khác, và chính sự bình thường đó mới là bi kịch mà Matteo muốn xây dựng. Cách đây không lâu, đạo diễn bậc thầy của thể loại phim bạo lực gai góc, Martin Scorsese, đã đích thân đứng tên phát hành Gomorra tại Mỹ, có lẽ ông đã tìm thấy được một sự đồng cảm nào đó trong phong cách làm phim của người đồng nghiệp trẻ.
Giữa muôn trùng tội ác, Gomorra vẫn được gài gắm thêm những khoảng lặng để người xem tạm thoát khỏi sự chân thực đau đớn để suy ngẫm: đó là cảnh người thủ quỹ lật đật bước qua những xác chết để chạy trốn khỏi công việc tội lỗi của mình; đó là cảnh người thợ may, lúc này đã bị đẩy khỏi công xưởng để làm tài xế xe tải, lặng nhìn chiếc váy của mình trên người nữ diễn viên Scarlett Johansson; và đặc biệt là cảnh hai thanh niên trần trụi điên cuồng xả đạn không mục tiêu để trút bỏ những bế tắc trong cuộc sống.
Bộ phim kết thúc mà không có tội ác nào phải trả giá, chỉ có những con người vô tội sống trong vòng vây của nó là phải trả giá. Ở cuối phim có lời giới thiệu, tiền thu được từ những hoạt động bất chính của các tổ chức tội phạm này sẽ được đầu tư vào những dự án lương thiện, trong đó có dự án tái thiết tòa tháp đôi tại New York. Quả là thực tế mỉa mai, một công trình bị tội ác khủng bố phá sập lại được tái thiết bởi những tội ác khác. Nếu coi đó là một thông điệp thì Gomorra không còn diễn ra trong phạm vi Napoli và nước Ý nữa, cái ác sẽ mãi như một vòng lặp không có điểm kết thúc, và con người buộc phải coi nó là một phần của cuộc sống.
Trần Việt
