'Giữ hồn' bản sắc nhà Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học

Ngày 28/4, tại không gian nhà Hà Nhì (khu trưng bày ngoài trời), Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề "Hành trình di sản: câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì".

Sự kiện mở ra không gian đối thoại chuyên sâu giữa các nhà nghiên cứu và chính chủ thể văn hoá đến từ Y Tý (Lào Cai) về hành trình bảo tồn nguyên bản kiến trúc nhà trình tường trước những biến chuyển của đời sống đương đại.

Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì

Khác với các công trình mô phỏng, các ngôi nhà kiến trúc dân gian của cộng đồng sinh sống đang trưng bày tại Vườn kiến trúc của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đều là những ngôi nhà nguyên gốc được người dân nhượng lại, di chuyển về phục dựng tại bảo tàng. Với chủ trương đề cao vai trò của chủ thể văn hóa, trong đợt tu sửa định kỳ và trưng bày lại bên trong ngôi nhà Hà Nhì lần này (từ ngày 13-28/4/2026), Bảo tàng đã mời 5 người thợ Hà Nhì từ xã Y Tý (tỉnh Lào Cai) xuống trực tiếp thi công sửa chữa tổng thể ngôi nhà chính, chuồng nuôi gia súc và dựng mới cây đu.

PGS. TS Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học cho biết, trước đây về đây chỉnh trang ngôi nhà Hà Nhì là thế hệ cha của những người thợ này. Sau vài lần chỉnh trang như thế, đến thời điểm hiện tại, những người con trai của họ tiếp tục truyền thống đó, tiếp tục giữ lửa, về đây tiếp tục chỉnh trang ngôi nhà. Điều đó cho thấy giá trị văn hóa luôn được duy trì, tiếp nối ngay tại cộng đồng, đó là giá trị vững bền nhất đối với dân tộc.

Mỗi ngôi nhà đều có "hồ sơ khoa học" riêng biệt. Để duy trì tính chân xác của công trình, Bảo tàng ưu tiên sử dụng các vật liệu truyền thống trong môi trường sinh thái của họ để đảm bảo ngôi nhà giữ được "hồn cốt" vốn có.

TS. Vi Văn An, Chuyên gia nghiên cứu chia sẻ, nhà Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học được phục dựng từ năm 2004, đến năm 2026, ngôi nhà xuống cấp trầm trọng. Trước tình hình đó, Bảo tàng quyết định tu bổ, lợp lại toàn bộ mái, thay một số hệ thống khung, dầm của ngôi nhà, đồng thời làm mới các hạng mục bên trong. Đây là ngôi nhà duy nhất của người Hà Nhì ở xã Y Tý (Lào Cai) tại Bảo tàng, được phục dựng lại để ngôi nhà tiếp tục là điểm nhấn tham quan thu hút khách trong nước và quốc tế.

Tọa đàm khoa học không chỉ xoay quanh tri thức dân gian liên quan đến kĩ thuật dựng nhà mà còn đi sâu vào giải pháp thích ứng của di sản trước áp lực đô thị hóa. Sự kết nối giữa tri thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn từ chủ thể văn hoá cho thấy thông điệp mạnh mẽ - Di sản sẽ sống mãi khi được trao truyền qua đôi tay của các thế hệ. Đây cũng là sứ mệnh mà Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam bền bỉ thực hiện suốt nhiều thập kỷ qua - Bảo tồn di sản trong sự vận động không ngừng của đời sống../.