(TT&VH Cuối tuần) - Chưa bao giờ đầy dịp để được lắng nghe giọng ca trẻ nhiều như thời điểm này. Cứ mỗi cuối tuần, Sao mai Điểm hẹn và Vietnam Idol cùng nhau giới thiệu đến công chúng hơn 20 giọng ca đủ cỡ. Tần số xuất hiện nhiều như thế mà đến giờ dường như vẫn chưa thấy ai lấp ló.
>> Chuyên đề: Sao Mai Điểm Hẹn 2010
Na ná nhau hay những nhà ảo thuật biết hát?
Có lẽ phải bầu cho vòng 3 của Sao mai Điểm hẹn 2010 là cuộc thi âm nhạc truyền hình dài nhất từ trước đến nay, hơn 3 giờ đồng hồ. Trong hơn 3 giờ đồng hồ trên truyền hình đắt hơn vàng ấy, những gì đã đọng lại? Chương trình dài lê thê và các giọng ca dường như đã được ưu ái lên sóng quá mức cần thiết.
Vẫn biết Sao mai Điểm hẹn hay Vietnam Idol mang trong mình thuần túy là một trò chơi truyền hình hơn là một cuộc thi thố đúng nghĩa ở Việt Nam nhưng nhìn vào đường đi của những trình âm nhạc này bấy lâu thì nó vẫn mang dáng dấp của một cuộc thi. Bởi nó chứa đựng những giấc giấc mơ đổi đời, bởi làng nhạc không còn nhiều đầu ra chất lượng hơn cho những ca sĩ trẻ và đây (gần như) cũng là một lò luyện để tìm ra những giọng ca mới.
Đã có nhiều giọng ca mới nhưng nghe... rất cũ. Cả hai chương trình thi âm nhạc năm nay đều phình to số lượng thí sinh, phình to giải thưởng được trao, phình to hơn những giấc mơ ê ấp đổi đời nhưng chất lượng lại xẹp như chưa bắt đầu. Sự na ná là phổ biến nhất, nói như nhạc sĩ Quốc Trung “cứ như những nhà ảo thuật biết hát mà điều quan trọng là những ca sĩ phải biết hát như ảo thuật”. Cho dù đã thử kìm mình để không quá đặt nhiều hy vọng tìm ra những nhân tố mới, chọn lựa được một vài giọng hát đặc trưng, không quá kỳ vọng vào những thể nghiệm mới… nhưng dường như các ca sĩ trẻ hiện nay vẫn chỉ tìm cho mình một đường bay an toàn và điều đó làm bình thường hóa sân chơi nhạc trẻ vốn quá ảm đạm như hiện nay. Xúc động nhất trong chương trình Sao mai Điểm hẹn vòng 3 là hình ảnh các thí sinh ôm nhau khóc khi bắt đầu chia tay 4 người. Những giọt nước mắt rơi vì những giấc mơ sẽ phải tìm điểm hẹn mới, có giọt nước mắt nào cho nhạc trẻ Việt Nam hiện nay?
Tìm nơi nao?
10 năm trước, mở đĩa lên là nhận ra ngay đâu Thanh Lam, đâu Hồng Nhung, Mỹ Linh, Bằng Kiều… Cũng từ đó nhạc trẻ phất lên nhanh chóng như bão cấp 5 năm tiếp theo, vẫn còn nhận ra thêm Hà Trần, Đàm Vĩnh Hưng, một chút Quang Dũng… Từ đây nhìn 5 năm tới, những người trên đã đã luống vào hàng có tuổi, liệu có nhận ra được thêm ai mới?
Giọng ca là trời phú, sống được là nhờ tài năng. 40 năm sau vẫn không thể lẫn Lệ Thu với Khánh Ly, nghe Lê Uyên vẫn biết chỉ có giọng hát ấy mới điểm nét âm nhạc Lê Uyên Phương thần sầu đến vậy, mở lại Lê Dung sẽ nhớ ngay đến Phú Quang… Họ nổi từ thời tuổi trẻ của mình. Họ thoát ra khỏi những bóng cây cổ thụ, ươm mầm cho mình một chỗ đứng riêng và họ định danh mình bằng giọng hát mà ngoài thiên bẩm còn có một sự nỗ lực sáng tạo không ngừng. Mỗi thời đại đều có nhân vật tiêu biểu, hay nhỏ hơn, đều có những giọng ca tiêu biểu. Vài năm trở lại đây, với những gì đang diễn ra và nhìn xa hơn, điều này đang trở thành một khao khát xa xỉ. Nhạc trẻ Việt đang bị đồng hóa, từ sáng tác và những giọng ca trẻ có chất riêng.
Nhạc sĩ Quốc Bảo nhận xét rằng một giọng hát hay đòi hỏi phải phát ra từ thanh quản đặc biệt hơn người thường. Thanh quản, nếu không phải là sự khổ luyện, sẽ chỉ là một chiếc máy karaoke, định sẵn tempo của cuộc đời mình. Người ta đang nói về những đợt sóng mới, những dòng chảy âm nhạc mới nhưng hạt nhân của nó – những thanh quản đại diện, lại chưa thấy lấp ló được một chỗ đứng riêng nào cho mình.
Từ Sao mai đến Sao Mai điểm hẹn, vòng qua Vietnam Idol, tới Bài hát Việt, thêm Album vàng rồi Liên hoan các ban nhạc trẻ… đã từng giới thiệu những Ngọc Khuê, Khánh Linh, Tùng Dương, Phạm Anh Khoa và một loạt sao mới trẻ trung và hấp dẫn ra lò. Bên cạnh đó, thị trường âm nhạc cũng giới thiệu một loạt các giọng ca tuy chưa đạt giải thưởng âm nhạc chính quy nhưng được các forum nhạc trẻ cấp bằng, được các ông bầu đỡ đầu, cũng nở rộ như nấm sau mưa. Các ca sĩ trẻ xuất hiện nhiều như một tín hiệu mừng cho nhạc trẻ Việt khởi sắc hơn, đa dạng hơn. Nhưng đến giờ sự đọng lại chỉ là thưa thớt, một vài người sau những thành công đã thu mình lại. Đa phần khác tiếp tục đi theo một thị hiếu chung, dễ dãi và na ná cùng nhau phát triển.
Liệu bạn có nhận ra được một giọng ca lạ giữa rừng ca sĩ trẻ hiện nay? Hay khi nghe người này bạn lại liên cảm đến người khác? Dường như thời nay ai cũng có thể làm ca sĩ, các studio ra đời với những phòng thu tối tân có thể nâng giọng hát vượt quá tài năng cơ bản để rồi gây ngộ nhận của những giấc mơ trẻ. Một ca sĩ, ngoài tài năng và sự khổ luyện vẫn luôn cần một mức độ cảm thụ nghệ thuật nhất định. Khi một ca sĩ hát lên “anh không muốn bất công với em” dường như điều đó đã gây bất công với những người yêu âm nhạc có chất lượng. Cái chất lượng ấy có từ ngày xưa và bị mai một dần bởi thời gian và do những nhân tố mới không còn lóe sáng.
Hơn 10 năm trước, tức là khi mở cửa, đã có những đợt gió trào cấp tràn vào làng nhạc trẻ, mở ra một cửa sổ cực kỳ thông thoáng cho nhạc trẻ Việt phát triển. Có chìa khóa trong tay, mở được cánh cửa thành công nhưng dường như theo thời gian chính những những người tạo ra nó lại loay hoay với cách sắp xếp trong căn nhà của mình. Một nền âm nhạc nếu vẫn cứ chỉ hài lòng với những giá trị cũ là một nền âm nhạc giậm chân tại chỗ. Nhìn qua thị trường âm nhạc Mỹ, Nhật vẫn luôn thấy có những giá trị mới xuất hiện. Giá trị mới ấy thai nghén từ những cuộc thi âm nhạc có chất lượng, từ những ông bầu có con mắt và đôi tai lão luyện và cả một kỹ nghệ lăng-xê cái mới mà không quên đi những giá trị cũ.
Người ta đang nói về nước Mỹ với những gương mặt âm nhạc không còn đình đám như thời vàng son thế kỷ trước. Nước Mỹ ngày xưa dính dáng nhiều đến những cuộc chiến, đến những cuộc xuống đường vì phân biệt chủng tộc, thuế khóa, sinh viên nhập ngũ… nên có rất nhiều chất liệu để tạo nên một thời “Flower power” lịch sử. Nước Mỹ ngày nay phải đối mặt với những vấn đề mới hơn, ít tiếng súng hơn, ít ngơ ngác hơn nhưng đầy những lo toan về những xung đột nội tâm bên trong mình và những cuộc chiến ngoài biên giới quốc gia. Nhưng họ vẫn có cách làm nên bộ mặt nhạc trẻ của mình. Những tài năng mới vẫn lấp ló và khẳng định mình bởi những cố gắng sáng tạo và thoát khỏi những tượng đài cũ. Người ta gọi đó là một nền nhạc trẻ phát triển.
Ở Việt Nam dường như những điều này không ảnh hưởng đến nhạc trẻ Việt. Câu chuyện hơn 10 năm trước như một trang sách đọc hoài vẫn chưa sang trang và người ta tự hỏi rằng, đến khi nào nhạc trẻ Việt lại có những phong trào ca nhạc rầm rộ như trước?
Cái này phải hỏi các ông bầu, người đi tìm tài năng và hỏi những ca sĩ trẻ đương thời: thế nào là một giọng ca hay?.
>> Chuyên đề: Sao Mai Điểm Hẹn 2010
Na ná nhau hay những nhà ảo thuật biết hát?
Có lẽ phải bầu cho vòng 3 của Sao mai Điểm hẹn 2010 là cuộc thi âm nhạc truyền hình dài nhất từ trước đến nay, hơn 3 giờ đồng hồ. Trong hơn 3 giờ đồng hồ trên truyền hình đắt hơn vàng ấy, những gì đã đọng lại? Chương trình dài lê thê và các giọng ca dường như đã được ưu ái lên sóng quá mức cần thiết.
Vẫn biết Sao mai Điểm hẹn hay Vietnam Idol mang trong mình thuần túy là một trò chơi truyền hình hơn là một cuộc thi thố đúng nghĩa ở Việt Nam nhưng nhìn vào đường đi của những trình âm nhạc này bấy lâu thì nó vẫn mang dáng dấp của một cuộc thi. Bởi nó chứa đựng những giấc giấc mơ đổi đời, bởi làng nhạc không còn nhiều đầu ra chất lượng hơn cho những ca sĩ trẻ và đây (gần như) cũng là một lò luyện để tìm ra những giọng ca mới.
Châu Tấn Đăng Khoa - một bất ngờ nho nhỏ ở vòng 2 Vietnam Idol
Đã có nhiều giọng ca mới nhưng nghe... rất cũ. Cả hai chương trình thi âm nhạc năm nay đều phình to số lượng thí sinh, phình to giải thưởng được trao, phình to hơn những giấc mơ ê ấp đổi đời nhưng chất lượng lại xẹp như chưa bắt đầu. Sự na ná là phổ biến nhất, nói như nhạc sĩ Quốc Trung “cứ như những nhà ảo thuật biết hát mà điều quan trọng là những ca sĩ phải biết hát như ảo thuật”. Cho dù đã thử kìm mình để không quá đặt nhiều hy vọng tìm ra những nhân tố mới, chọn lựa được một vài giọng hát đặc trưng, không quá kỳ vọng vào những thể nghiệm mới… nhưng dường như các ca sĩ trẻ hiện nay vẫn chỉ tìm cho mình một đường bay an toàn và điều đó làm bình thường hóa sân chơi nhạc trẻ vốn quá ảm đạm như hiện nay. Xúc động nhất trong chương trình Sao mai Điểm hẹn vòng 3 là hình ảnh các thí sinh ôm nhau khóc khi bắt đầu chia tay 4 người. Những giọt nước mắt rơi vì những giấc mơ sẽ phải tìm điểm hẹn mới, có giọt nước mắt nào cho nhạc trẻ Việt Nam hiện nay?
Tìm nơi nao?
10 năm trước, mở đĩa lên là nhận ra ngay đâu Thanh Lam, đâu Hồng Nhung, Mỹ Linh, Bằng Kiều… Cũng từ đó nhạc trẻ phất lên nhanh chóng như bão cấp 5 năm tiếp theo, vẫn còn nhận ra thêm Hà Trần, Đàm Vĩnh Hưng, một chút Quang Dũng… Từ đây nhìn 5 năm tới, những người trên đã đã luống vào hàng có tuổi, liệu có nhận ra được thêm ai mới?
Giọng ca là trời phú, sống được là nhờ tài năng. 40 năm sau vẫn không thể lẫn Lệ Thu với Khánh Ly, nghe Lê Uyên vẫn biết chỉ có giọng hát ấy mới điểm nét âm nhạc Lê Uyên Phương thần sầu đến vậy, mở lại Lê Dung sẽ nhớ ngay đến Phú Quang… Họ nổi từ thời tuổi trẻ của mình. Họ thoát ra khỏi những bóng cây cổ thụ, ươm mầm cho mình một chỗ đứng riêng và họ định danh mình bằng giọng hát mà ngoài thiên bẩm còn có một sự nỗ lực sáng tạo không ngừng. Mỗi thời đại đều có nhân vật tiêu biểu, hay nhỏ hơn, đều có những giọng ca tiêu biểu. Vài năm trở lại đây, với những gì đang diễn ra và nhìn xa hơn, điều này đang trở thành một khao khát xa xỉ. Nhạc trẻ Việt đang bị đồng hóa, từ sáng tác và những giọng ca trẻ có chất riêng.
16 thí sinh Sao mai Điểm hẹn
Nhạc sĩ Quốc Bảo nhận xét rằng một giọng hát hay đòi hỏi phải phát ra từ thanh quản đặc biệt hơn người thường. Thanh quản, nếu không phải là sự khổ luyện, sẽ chỉ là một chiếc máy karaoke, định sẵn tempo của cuộc đời mình. Người ta đang nói về những đợt sóng mới, những dòng chảy âm nhạc mới nhưng hạt nhân của nó – những thanh quản đại diện, lại chưa thấy lấp ló được một chỗ đứng riêng nào cho mình.
Từ Sao mai đến Sao Mai điểm hẹn, vòng qua Vietnam Idol, tới Bài hát Việt, thêm Album vàng rồi Liên hoan các ban nhạc trẻ… đã từng giới thiệu những Ngọc Khuê, Khánh Linh, Tùng Dương, Phạm Anh Khoa và một loạt sao mới trẻ trung và hấp dẫn ra lò. Bên cạnh đó, thị trường âm nhạc cũng giới thiệu một loạt các giọng ca tuy chưa đạt giải thưởng âm nhạc chính quy nhưng được các forum nhạc trẻ cấp bằng, được các ông bầu đỡ đầu, cũng nở rộ như nấm sau mưa. Các ca sĩ trẻ xuất hiện nhiều như một tín hiệu mừng cho nhạc trẻ Việt khởi sắc hơn, đa dạng hơn. Nhưng đến giờ sự đọng lại chỉ là thưa thớt, một vài người sau những thành công đã thu mình lại. Đa phần khác tiếp tục đi theo một thị hiếu chung, dễ dãi và na ná cùng nhau phát triển.
Liệu bạn có nhận ra được một giọng ca lạ giữa rừng ca sĩ trẻ hiện nay? Hay khi nghe người này bạn lại liên cảm đến người khác? Dường như thời nay ai cũng có thể làm ca sĩ, các studio ra đời với những phòng thu tối tân có thể nâng giọng hát vượt quá tài năng cơ bản để rồi gây ngộ nhận của những giấc mơ trẻ. Một ca sĩ, ngoài tài năng và sự khổ luyện vẫn luôn cần một mức độ cảm thụ nghệ thuật nhất định. Khi một ca sĩ hát lên “anh không muốn bất công với em” dường như điều đó đã gây bất công với những người yêu âm nhạc có chất lượng. Cái chất lượng ấy có từ ngày xưa và bị mai một dần bởi thời gian và do những nhân tố mới không còn lóe sáng.
Hơn 10 năm trước, tức là khi mở cửa, đã có những đợt gió trào cấp tràn vào làng nhạc trẻ, mở ra một cửa sổ cực kỳ thông thoáng cho nhạc trẻ Việt phát triển. Có chìa khóa trong tay, mở được cánh cửa thành công nhưng dường như theo thời gian chính những những người tạo ra nó lại loay hoay với cách sắp xếp trong căn nhà của mình. Một nền âm nhạc nếu vẫn cứ chỉ hài lòng với những giá trị cũ là một nền âm nhạc giậm chân tại chỗ. Nhìn qua thị trường âm nhạc Mỹ, Nhật vẫn luôn thấy có những giá trị mới xuất hiện. Giá trị mới ấy thai nghén từ những cuộc thi âm nhạc có chất lượng, từ những ông bầu có con mắt và đôi tai lão luyện và cả một kỹ nghệ lăng-xê cái mới mà không quên đi những giá trị cũ.
Người ta đang nói về nước Mỹ với những gương mặt âm nhạc không còn đình đám như thời vàng son thế kỷ trước. Nước Mỹ ngày xưa dính dáng nhiều đến những cuộc chiến, đến những cuộc xuống đường vì phân biệt chủng tộc, thuế khóa, sinh viên nhập ngũ… nên có rất nhiều chất liệu để tạo nên một thời “Flower power” lịch sử. Nước Mỹ ngày nay phải đối mặt với những vấn đề mới hơn, ít tiếng súng hơn, ít ngơ ngác hơn nhưng đầy những lo toan về những xung đột nội tâm bên trong mình và những cuộc chiến ngoài biên giới quốc gia. Nhưng họ vẫn có cách làm nên bộ mặt nhạc trẻ của mình. Những tài năng mới vẫn lấp ló và khẳng định mình bởi những cố gắng sáng tạo và thoát khỏi những tượng đài cũ. Người ta gọi đó là một nền nhạc trẻ phát triển.
Ở Việt Nam dường như những điều này không ảnh hưởng đến nhạc trẻ Việt. Câu chuyện hơn 10 năm trước như một trang sách đọc hoài vẫn chưa sang trang và người ta tự hỏi rằng, đến khi nào nhạc trẻ Việt lại có những phong trào ca nhạc rầm rộ như trước?
Cái này phải hỏi các ông bầu, người đi tìm tài năng và hỏi những ca sĩ trẻ đương thời: thế nào là một giọng ca hay?.
Cung Tuy
